Alle uitgaven

Cijfers2024

Pensioenen

Dit is de grootste lijn van het kasticket: € 21,41 van elke 100 euro, of 71,8 miljard euro in 2024.

In het kort

Hier zitten de rustpensioenen van vroegere werknemers, zelfstandigen en ambtenaren, samen met hulp aan ouderen (63,0 miljard euro), en de overlevingspensioenen die na een overlijden aan de partner worden betaald (8,8 miljard euro).

Bijna al dat geld gaat rechtstreeks naar de gepensioneerden: 98% van het totaal. Heel weinig dient om personeel of gebouwen te betalen.

Wat in deze lijn zit

De officiële posten waaruit deze lijn bestaat, in 2024.

Officiële samenstelling

Opgetelde posten 10.2 + 10.3

Bron: Eurostat, tabel gov_10a_exp · gegevens opgehaald op 20 november 2026.

Federale begroting

In het debat

Wat deze lijn raakt in de lopende besprekingen. Stand van zaken op 21 november 2026: de onderhandelingen gaan snel.

Het Federaal Planbureau publiceerde een lijst van mogelijke maatregelen voor de begroting. Maatregelen over deze lijn: 4. Met een becijferd bedrag: 2. Bekijk die maatregelen

Alles wat op tafel ligt

Voor wie meer wil weten

Deze post in detail

Wat de officiële documenten zeggen: wat erin zit, hoeveel mensen, waarom het verandert, wat al beslist is en wat becijferd is. Elke zin verwijst naar het document waaruit hij komt.

Let op de totalen. Het cijfer bovenaan de pagina telt alle overheden samen, volgens Eurostat. Hieronder tellen de federale documenten minder mee, en voor andere jaren. De bedragen verschillen dus zonder elkaar tegen te spreken.

Elke kaart opent met uitleg die voor deze site is geschreven, met de hulp van AI, op basis van de geciteerde documenten. Het feit en het citaat komen uit het officiële document.

Pensioenuitgaven per stelsel (2025)

  • Werknemers€ 41,8 miljard
  • Overheidssector€ 21,9 miljard
  • Zelfstandigen€ 5,8 miljard

Bron: Rekenhof, aangepaste begroting 2026

Wat al beslist is

  • Van kracht

    Geen welvaartsenveloppe van 2025 tot 2029

    Vijf jaar lang volgen de pensioenen alleen de index: het geld waarmee ze om de twee jaar iets meer dan de prijzen stegen, wordt niet verdeeld.

    Verwachte besparing: € 1,8 miljard (2029)

    Studiecommissie voor de Vergrijzing, 2026 · pagina 73 van de pdf

    Citaat uit het document
    « travailleurs indépendants et l’assistance sociale n’est pas allouée pendant la période 2025-2029. »
  • Goedgekeurd

    Bonus-malus

    Wie vóór de wettelijke leeftijd vertrekt zonder genoeg gewerkt te hebben, krijgt per jaar vervroeging 2 tot 5 % minder pensioen; wie na de wettelijke leeftijd doorwerkt, krijgt per jaar 2 tot 5 % meer.

    Verwachte besparing: € 379 miljoen (2029)

    Wet van 30 mei 2026 houdende de pensioenhervorming (Belgisch Staatsblad) · pagina 94 van de pdf

    Citaat uit het document
    « - 2 % par année d’anticipation pour les bénéficiaires nés au cours des années civiles 1961 à 1965 incluses ; »
  • Van kracht

    Begrensde indexering boven 2.000 euro

    Twee keer tijdens de legislatuur wordt het deel van een pensioen of uitkering boven 2.000 euro bruto per maand niet geïndexeerd.

    Verwachte besparing: € 363 miljoen (2029)

    Studiecommissie voor de Vergrijzing, 2026 · pagina 34 van de pdf

    Citaat uit het document
    « Indexation en centimes : pas d’indexation sur la part des prestations sociales supérieure à 2 000 »
  • Goedgekeurd

    Loopbaanvoorwaarden voor vervroegd pensioen

    Om vóór de wettelijke leeftijd te vertrekken, tellen alleen jaren met minstens 156 gewerkte (of gelijkgestelde) dagen, in de drie stelsels.

    Verwachte besparing: € 313 miljoen (2029)

    Studiecommissie voor de Vergrijzing, 2026 · pagina 75 van de pdf

    Citaat uit het document
    « portant au minimum 156 jours travaillés (ou assimilés) seront pris en compte pour la condition de »
Toon nog 10 besliste of aangekondigde maatregelen
  • Van kracht

    Einde van het ziektepensioen voor ambtenaren

    Een langdurig zieke ambtenaar wordt niet meer op pensioen gesteld: hij krijgt een ziekte-uitkering zoals in de privésector.

    Verwachte besparing: € 257 miljoen (2029)

    Wet van 30 mei 2026 houdende de pensioenhervorming (Belgisch Staatsblad) · pagina 130 van de pdf

    Citaat uit het document
    « Art. 134. Le présent livre entre en vigueur le 1er juin 2026, à »
  • Goedgekeurd

    Berekening van het ambtenarenpensioen

    Het ambtenarenpensioen wordt niet meer berekend op het loon van de laatste tien jaar maar geleidelijk op de hele loopbaan (45 jaar), en de gunstigere berekening voor sommige functies verdwijnt voor de jaren vanaf 2027.

    Verwachte besparing: € 250 miljoen (2029)

    Studiecommissie voor de Vergrijzing, 2026 · pagina 75 van de pdf

    Citaat uit het document
    « était généralement de dix ans avant la réforme, est progressivement portée à 45 ans pour les nou- »
  • Van kracht

    Beperkte indexering van de hoogste pensioenen

    Tot eind 2029 wordt de indexering van pensioenen boven ongeveer 5.180 euro bruto per maand beperkt.

    Verwachte besparing: € 203 miljoen (2029)

    Studiecommissie voor de Vergrijzing, 2026 · pagina 75 van de pdf

    Citaat uit het document
    « cembre 2029, l’indexation des pensions se situant au-delà d’un certain montant (5 182,64 euros bruts »
  • Van kracht

    Einde van de perequatie van de ambtenarenpensioenen

    Lopende ambtenarenpensioenen stijgen niet meer automatisch wanneer de lonen van de actieve ambtenaren stijgen.

    Verwachte besparing: € 156 miljoen (2029)

    Wet van 30 mei 2026 houdende de pensioenhervorming (Belgisch Staatsblad) · pagina 121 van de pdf

    Citaat uit het document
    « “§ 11. À partir du 1er juillet 2026, le pourcentage de péréquation visé au paragraphe 9 est supposé d’être 0,00 % pour chaque corbeille de péréquation.”. »
  • Aangekondigd

    Geleidelijk einde van het gezinspensioen

    Het hogere pensioen voor een koppel waarvan maar één partner een pensioen heeft (het ‘gezinspensioen’) zou op termijn verdwijnen, behalve voor het minimumpensioen.

    Verwachte besparing: € 104 miljoen (2029)

    Studiecommissie voor de Vergrijzing, 2026 · pagina 74 van de pdf

    Citaat uit het document
    « dans les régimes salarié et indépendant est supprimée à moyen terme (excepté pour la pension mi- »
  • Aangekondigd

    Strengere voorwaarden voor de IGO

    De voorwaarden om de IGO te krijgen (onder meer in België verblijven) worden strenger en de controles worden versterkt.

    Verwachte besparing: € 76 miljoen (2029)

    Rekenhof, aangepaste begroting 2026 · pagina 118 van de pdf

    Citaat uit het document
    « renforcé et une condition de séjour plus stricte pour y avoir droit, engendreront en 2026 une »
  • Goedgekeurd

    Vervroegd pensioen vanaf 60 jaar na 42 loopbaanjaren

    Wie 42 jaren van minstens 234 dagen heeft gewerkt, kan vanaf 60 jaar vertrekken; deze maatregel kost geld.

    Verwachte kosten: € 67 miljoen (2029)

    Studiecommissie voor de Vergrijzing, 2026 · pagina 74 van de pdf

    Citaat uit het document
    « les travailleurs pourront partir en retraite anticipée dès l’âge de 60 ans, à condition de justifier d’une »
  • Goedgekeurd

    Beperking van gelijkgestelde periodes

    Voor wie vanaf 1968 geboren is, tellen periodes van werkloosheid, brugpensioen en landingsbanen in de berekening van het werknemerspensioen maar mee tot 20 % van de loopbaan.

    Verwachte besparing: € 44 miljoen (2029)

    Rekenhof, Boek 2026 over de sociale zekerheid · pagina 55 van de pdf

    Citaat uit het document
    « fin de carrière n’entrent plus dans le calcul du montant de la pension qu’à concurrence de 20 % »
  • Aangekondigd

    Overlevingspensioen vervangen door een tijdelijke uitkering

    Vóór de pensioenleeftijd zou de langstlevende partner geen overlevingspensioen zonder tijdslimiet meer krijgen maar een overgangsuitkering van maximaal twee jaar (drie of vier jaar met jonge kinderen).

    Verwachte besparing: € 29 miljoen (2029)

    Studiecommissie voor de Vergrijzing, 2026 · pagina 74 van de pdf

    Citaat uit het document
    « actuelle pour les moins de 50 ans), librement cumulable avec des revenus du travail, limitée à un »
  • Van kracht

    Wettelijke leeftijd: 66 jaar in 2025, 67 jaar in 2030

    De leeftijd waarop iedereen met pensioen kan gaan, gaat van 65 naar 66 jaar in 2025 en naar 67 jaar in 2030.

    Studiecommissie voor de Vergrijzing, 2026 · pagina 25 van de pdf

    Citaat uit het document
    « le relèvement de l’âge légal de la pension à 66 ans en 2025 et à 67 ans en 2030 »
  • De pensioenhervorming van de huidige regering is een wet van 30 mei 2026; de meeste maatregelen gaan in op 1 januari 2027.Meer weten

    In gewone woorden

    Een hervorming geldt pas als de wet is goedgekeurd en in het Belgisch Staatsblad, het officiële publicatieblad, is verschenen; dat is sinds 1 juni 2026 het geval. In de wet staat onder meer de bonus-malus: een lager pensioen voor wie vóór de wettelijke leeftijd vertrekt zonder genoeg te hebben gewerkt, een hoger voor wie na die leeftijd doorwerkt. Ze verandert ook de berekening van het ambtenarenpensioen.

    Waarom dit belangrijk is

    Deze maatregelen liggen vast, en hun besparingen zijn al meegeteld in de begrotingsramingen. Ze kunnen dus geen tweede keer worden ingezet voor de inspanning die de federale regering vandaag zoekt.

    Om in het achterhoofd te houden

    Meerdere aangekondigde onderdelen staan niet in deze wet: de IGO, het gezinspensioen en het overlevingspensioen. De beperking van de gelijkgestelde periodes heeft een eigen wet.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « 30 MAI 2026. — Loi portant la réforme des pensions »

    Wet van 30 mei 2026 houdende de pensioenhervorming (Belgisch Staatsblad) · pagina 94 van de pdf

  • RamingVolgens het kabinet van de minister van Pensioenen zouden de pensioenmaatregelen 822 miljoen euro besparen in 2027 en 1,8 miljard in 2029.Meer weten

    In gewone woorden

    Deze berekeningen komen van het kabinet van de minister van Pensioenen, zijn politieke medewerkers dus. Het Rekenhof, de onafhankelijke instelling die voor het parlement de rekeningen van de overheid controleert, neemt ze over zonder ze over te doen. De besparing groeit van jaar tot jaar onder meer omdat de nieuwe regels elk jaar voor meer gepensioneerden gelden.

    Waarom dit belangrijk is

    Dit is het officiële cijfer van wat de pensioenmaatregelen de begroting zouden opbrengen. Je kunt het naast de stijging van de uitgaven leggen: alleen al de werknemerspensioenen zouden in 2027 met 2,6 miljard euro stijgen.

    Om in het achterhoofd te houden

    In de tabel zitten de opschorting van de welvaartsenveloppe (de pensioenverhogingen boven op de index) en de begrensde indexering niet. Het Federaal Planbureau, dat de enveloppe wel meetelt, komt voor 2029 op 3,6 miljard euro.

    Citaat uit het document

    « Total 29,1 405,3 822,0 1.311,0 1.786,0 »

    Rekenhof, Boek 2026 over de sociale zekerheid · pagina 53 van de pdf

  • De verwachte besparing is naar beneden herzien: over de hele legislatuur 2025-2029 daalt ze van 5,8 miljard euro naar 4,4 miljard, omdat de voorwaarden van de maatregelen zijn gewijzigd.Meer weten

    In gewone woorden

    ‘Over de hele legislatuur’ betekent: de besparingen van elk jaar opgeteld, van 2025 tot 2029. Tussen de aankondiging en de stemming zijn meerdere maatregelen gewijzigd of uitgesteld, en elke wijziging verkleint wat ze opbrengen. Het Rekenhof, de onafhankelijke instelling die de rekeningen van de overheid controleert, stelt dat vast.

    Waarom dit belangrijk is

    Wat niet meer op de pensioenen wordt bespaard, moet elders worden gevonden als de regering dezelfde begrotingsdoelstelling aanhoudt. Het voorbeeld toont ook dat de aangekondigde opbrengst van een maatregel kan dalen naarmate de regels concreter worden.

    Om in het achterhoofd te houden

    Dit zijn bedragen die over vijf jaar zijn opgeteld. Niet te verwarren met de besparing van één jaar: 1.786 miljoen euro in 2029.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « cette économie cumulée à 4.353,4 millions d’euros pour 2029 »

    Rekenhof, Boek 2026 over de sociale zekerheid · pagina 53 van de pdf

  • Drie onderdelen zijn nog niet uitgewerkt en kunnen niet zoals gepland in 2026 starten: de voorwaarden van de IGO, het einde van het gezinspensioen en de vervanging van het overlevingspensioen door een overgangsuitkering.Meer weten

    In gewone woorden

    Drie maatregelen zijn aangekondigd, maar hebben nog geen concrete regels. De IGO is de bijstand van de federale overheid voor ouderen met te weinig inkomen. Het gezinspensioen is het hogere pensioen voor een koppel waarvan maar één partner een pensioen heeft. Het overlevingspensioen, dat naar de weduwe of weduwnaar van een overledene gaat, zou vóór de pensioenleeftijd worden vervangen door een overgangsuitkering die tot enkele jaren beperkt is.

    Waarom dit belangrijk is

    Toch zijn die drie onderdelen meegeteld in de verwachte besparingen: ze zitten in de lijn ‘andere maatregelen’, goed voor 250 miljoen euro in 2029. Zolang ze niet zijn uitgewerkt, is dat deel van de besparing niet zeker.

    Om in het achterhoofd te houden

    Vaststelling van het Rekenhof over de situatie tot juni 2026; de teksten kunnen intussen gevorderd zijn. In de lijn ‘andere maatregelen’ zitten ook nog andere elementen, zoals overgangsmaatregelen.

    Citaat uit het document

    « Ces mesures doivent encore être précisées et ne pourront donc pas entrer en vigueur en 2026 »

    Rekenhof, Boek 2026 over de sociale zekerheid · pagina 56 van de pdf

Toon nog 8 gecontroleerde feiten
  • De beperking van de gelijkgestelde periodes (werkloosheid, brugpensioen, landingsbanen) heeft een eigen wet, van 22 juli 2026.Meer weten

    In gewone woorden

    Gelijkgestelde periodes zijn periodes zonder werk die toch meetellen voor het pensioen, alsof je had gewerkt: werkloosheid, brugpensioen, landingsbanen. De nieuwe wet beperkt hoe zwaar ze mogen meetellen in de berekening van het werknemerspensioen: voor wie vanaf 1968 geboren is, hoogstens 20 % van de loopbaan.

    Waarom dit belangrijk is

    De verwachte besparing is meermaals naar beneden herzien: 44 miljoen euro in 2029 in de laatste versie, tegenover 72 miljoen voordien. De maatregel verlaagt het toekomstige pensioen van mensen met lange periodes van werkloosheid of brugpensioen; voor de minimumpensioenen geldt hij niet.

    Om in het achterhoofd te houden

    De tekst van deze wet is niet geraadpleegd: ze is bekend via het rapport van het Rekenhof. Een ander officieel rapport beschrijft een maximum dat van 40 % naar 20 % gaat naargelang het geboortejaar.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « La mesure qui vise à limiter la période assimilée a été introduite par la loi du 22 juillet 2026 portant »

    Rekenhof, Boek 2026 over de sociale zekerheid · pagina 54 van de pdf

  • Het Rekenhof benadrukt ook dat die ramingen alleen naar de pensioenuitgaven kijken: het heeft geen informatie over de effecten elders.Meer weten

    In gewone woorden

    Het Rekenhof is de onafhankelijke instelling die voor het parlement de rekeningen van de overheid controleert. Het wijst erop dat een besparing op de pensioenen een andere uitgave kan doen stijgen. Een voorbeeld: een langdurig zieke ambtenaar wordt niet meer op pensioen gesteld, maar krijgt dan een ziekte-uitkering.

    Waarom dit belangrijk is

    Voor de begroting telt het nettoresultaat: de besparing op de pensioenen, min de kosten die elders terechtkomen. Voor het einde van het ziektepensioen wordt in 2026 32 miljoen euro bespaard op de pensioenen en 9 miljoen meer uitgegeven aan ziekte-uitkeringen.

    Om in het achterhoofd te houden

    Het Rekenhof zegt niet dat de ramingen fout zijn: het zegt dat het geen informatie heeft over de effecten buiten de pensioenen.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « La Cour des comptes souligne que les estimations présentées dans le tableau tiennent uniquement »

    Rekenhof, initiële begroting 2026 · pagina 186 van de pdf

  • RamingHet Planbureau komt op een hoger totaal: 3,6 miljard euro minder pensioenuitgaven in 2029, waarvan 1,8 miljard alleen al door de opschorting van de welvaartsenveloppe.Meer weten

    In gewone woorden

    Het Federaal Planbureau is de onafhankelijke overheidsinstelling die de officiële economische vooruitzichten maakt. Het vergelijkt de uitgaven mét de maatregelen met wat ze zonder enige maatregel zouden zijn geweest. Anders dan de tabel van de minister telt het ook de opschorting van de welvaartsenveloppe mee, de som waarmee de pensioenen om de twee jaar iets meer werden verhoogd dan de prijzen.

    Waarom dit belangrijk is

    Naargelang wat je in de berekening stopt, verandert de inspanning die al over de pensioenen is beslist sterk. De twee cijfers zijn allebei officieel; ze beantwoorden niet dezelfde vraag.

    Om in het achterhoofd te houden

    Bedragen in prijzen van 2024, dus zonder de prijsstijgingen sinds dat jaar, terwijl de tabel van de minister in euro’s van elk jaar is uitgedrukt. Het totaal telt de maatregelen op zonder rekening te houden met hoe ze op elkaar inwerken.

    Citaat uit het document

    « Totaal -349 -702 -1683 -2656 -3595 -3757 -4081 »

    Federaal Planbureau, evaluatie van de pensioenhervorming (april 2026) · pagina 44 van de pdf

  • Het Planbureau zegt dat zijn resultaten eerder een richting dan een exact cijfer geven, omdat ze afhangen van hoe mensen op de hervorming reageren.Meer weten

    In gewone woorden

    Om een hervorming te becijferen moet je veronderstellen hoe mensen zullen reageren, bijvoorbeeld of ze later vertrekken om een lager pensioen te vermijden. Niemand weet dat vooraf. Het Federaal Planbureau, de overheidsinstelling die de berekening maakte, waarschuwt daarom dat zijn resultaten een richting en een orde van grootte aangeven.

    Waarom dit belangrijk is

    De besparingen in de begroting steunen op die gedragshypothesen. Als mensen anders reageren, valt de echte opbrengst anders uit, hoger of lager.

    Citaat uit het document

    « vooral bedoeld om een evolutie en een richting aan te geven eerder dan een exact percentage »

    Federaal Planbureau, evaluatie van de pensioenhervorming (april 2026) · pagina 9 van de pdf

  • RamingDe welvaartsenveloppe die niet wordt verdeeld, zou in 2029 3,2 miljard euro waard zijn geweest voor alle uitkeringen, waarvan 2,5 miljard in het werknemersstelsel.Meer weten

    In gewone woorden

    De welvaartsenveloppe is een som die om de twee jaar wordt berekend volgens regels uit de wet; ze dient om bepaalde pensioenen en uitkeringen iets meer te verhogen dan de prijzen. Van 2025 tot 2029 wordt ze niet verdeeld. Het bedrag is wat ze in 2029 waard zou zijn geweest als ze zoals vroeger was verdeeld.

    Waarom dit belangrijk is

    Deze enveloppe niet verdelen is de grootste besparing die over de pensioenen is beslist. Ze verlaagt geen enkel pensioen in euro: het zijn verhogingen boven op de index die niet doorgaan.

    Om in het achterhoofd te houden

    Het bedrag gaat over alle uitkeringen (pensioenen, ziekte, werkloosheid, bijstand). Voor de pensioenen van werknemers en zelfstandigen alleen komt het Federaal Planbureau op 1.765 miljoen euro in 2029, in prijzen van 2024.

    Citaat uit het document

    « Enveloppe bien-être 589,7 1.209,0 1.849,9 2.533,6 3.245,7 »

    Rekenhof, Boek 2026 over de sociale zekerheid · pagina 68 van de pdf

  • VooruitzichtDoor de hervorming liggen nieuwe pensioenen lager in verhouding tot het laatste arbeidsinkomen: in 2070 -15,2 % voor ambtenaren, -7,2 % voor werknemers en -3,2 % voor zelfstandigen, tegenover een situatie zonder hervorming.Meer weten

    In gewone woorden

    De gebruikte indicator is de vervangingsratio: het gemiddelde pensioen van nieuwe gepensioneerden, vergeleken met hun laatste arbeidsinkomen. Hoe lager die is, hoe sterker het inkomen daalt op het moment van het pensioen. Het Federaal Planbureau, de overheidsinstelling die de officiële economische vooruitzichten maakt, vergelijkt die ratio in 2070 met en zonder de hervorming.

    Waarom dit belangrijk is

    Dit is de keerzijde van de besparingen: wat de begroting wint, krijgen de toekomstige gepensioneerden minder in verhouding tot hun laatste inkomen. Het effect is het sterkst bij de ambtenaren, voor wie de berekeningsregels het meest veranderen.

    Om in het achterhoofd te houden

    Dit gaat niet over de pensioenen die al worden betaald, en het is geen daling in euro: het is een vergelijking met een situatie zonder hervorming, geprojecteerd naar 2070.

    Citaat uit het document

    « De impact is het sterkst in het ambtenarenstelsel waar de vervangingsratio in 2070 15,2% lager ligt »

    Federaal Planbureau, evaluatie van de pensioenhervorming (april 2026) · pagina 8 van de pdf

  • RamingVoor de werknemerspensioenen vermindert die begrensde indexering de stijging van 2027 met 54 miljoen euro.Meer weten

    In gewone woorden

    Bij de begrensde indexering wordt het deel van een pensioen boven 2.000 euro bruto per maand niet aangepast aan de prijsstijgingen. Zonder die grens zou er door de indexering in 2027 1.469 miljoen euro bijkomen voor de werknemerspensioenen; de grens haalt daar 54 miljoen af.

    Waarom dit belangrijk is

    Dit bedrag geeft de orde van grootte van de maatregel voor de werknemerspensioenen: een klein deel van wat de indexering kost. Het is ook het enige cijfer dat er over het effect op de pensioenen bestaat.

    Om in het achterhoofd te houden

    Dit is het bijkomende effect in 2027 tegenover 2026, niet het totale effect van de maatregel. Voor de zelfstandigenpensioenen bedraagt het -4 miljoen euro.

    Citaat uit het document

    « Impact index centimes (-54 millions d’euros) : impact budgétaire estimé de l’application de »

    Monitoringcomité, juli 2026 · pagina 98 van de pdf

  • Pensioenen en andere vervangingsinkomens (zoals het brugpensioen) krijgen een belastingvermindering: die kostte de overheid in 2023 4,2 miljard euro.Meer weten

    In gewone woorden

    Op pensioenen betaal je personenbelasting, maar er bestaat een belastingvermindering voor vervangingsinkomens, de inkomens die een loon vervangen, zoals pensioenen en brugpensioenen. De overheid ziet zo af van een deel van de belasting. Die gederfde inkomsten worden elk jaar geraamd in een officiële inventaris voor het parlement.

    Waarom dit belangrijk is

    Dit is geen pensioenuitgave, maar het weegt op dezelfde manier op de begroting. Volgens de pers is een snellere afbouw van die vermindering voor de hoogste pensioenen een van de pistes die voor de begroting 2027 op tafel liggen; een officiële becijfering bestaat er niet van.

    Om in het achterhoofd te houden

    De lijn omvat ook brugpensioenen en andere vervangingsinkomens, niet alleen pensioenen. De regering heeft al beslist om dit voordeel voor de hoogste pensioenen te verminderen.

    Citaat uit het document

    « Art. 146 3.740,52 3.403,55 3.745,90 3.830,38 3.765,37 4.154,17 4.422,60 4.587,14 4.679,29 »

    Inventaris van de federale fiscale uitgaven 2024 · pagina 36 van de pdf

Wat erin zit

  • In 2025 kostten de pensioenen 69,5 miljard euro: 2,7 miljard meer dan in 2024.Meer weten

    In gewone woorden

    Dat is de optelsom van alle wettelijke pensioenen die in één jaar zijn uitbetaald: de pensioenen die de overheden betalen, zonder de aanvullende pensioenen die je via een werkgever of met eigen spaargeld opbouwt. Er zijn drie stelsels, elk met eigen regels: dat van de werknemers, dat van de zelfstandigen en dat van de overheidssector (ambtenaren). Het geld komt uit de bijdragen op arbeid en uit de belastingen.

    Waarom dit belangrijk is

    De pensioenen zijn de grootste sociale uitgave van het land en ze worden op federaal niveau betaald. Hun bedrag en de evolutie ervan staan dus centraal in de discussies over de federale begroting, of het nu gaat over het hervormen van de pensioenen of over de vraag hoe ze gefinancierd worden.

    Om in het achterhoofd te houden

    In dit totaal zit de IGO niet, de bijstand van de federale overheid voor ouderen met te weinig inkomen (1,0 miljard). Het zijn voorlopige begrotingscijfers; de betalingsstatistiek van de Federale Pensioendienst geeft een ander totaal (69.047 miljoen), omdat ze niet hetzelfde telt.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « Les dépenses totales s’élèvent à 69.458,1 millions d’euros. Elles ont augmenté de 6.526,7 millions d’euros par rapport à 2023 (+10,37 %) et de 2.658,5 millions par rapport à 2024 (+3,98 %). »

    Rekenhof, Boek 2026 over de sociale zekerheid · pagina 20 van de pdf

  • Van elke 100 euro pensioen gaat 60 euro naar werknemers, 32 naar ambtenaren en 8 naar zelfstandigen.Meer weten

    In gewone woorden

    Een pensioenstelsel is een pakket regels voor één soort loopbaan: wie bijdragen betaalt, hoe het pensioen wordt berekend en wie het financiert. Werknemers zijn mensen die met een arbeidscontract hebben gewerkt, zelfstandigen werkten voor eigen rekening, ambtenaren zijn de vastbenoemde personeelsleden van de overheidsdiensten. Het aandeel van elk stelsel hangt af van het aantal gepensioneerden en van de hoogte van hun pensioenen.

    Waarom dit belangrijk is

    Een besparing brengt niet evenveel op in elk stelsel: een regel voor de werknemers gaat over het grootste deel van de uitgaven, een regel voor de zelfstandigen over het kleinste. Ook daarom bevat de pensioenhervorming verschillende maatregelen per stelsel.

    Om in het achterhoofd te houden

    Deze aandelen gaan over het uitgegeven geld, niet over het aantal mensen: veel gepensioneerden krijgen een pensioen uit meerdere stelsels.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « Le régime des salariés représente 60,11 % des dépenses, celui des fonctionnaires 31,57 % et celui »

    Rekenhof, Boek 2026 over de sociale zekerheid · pagina 20 van de pdf

Wat de pensioenen kosten, per stelsel

Cijfers van de begroting van de sociale zekerheid en van het Monitoringcomité. 2025: gerealiseerd (voorlopig). 2026: raming van juli 2026. 2027: raming als er niets verandert.

in miljard euro202520262027
Werknemers41,843,345,9
Overheidssector21,922,723,5
Zelfstandigen5,85,96,2

Bronnen: Rekenhof, aangepaste begroting 2026 (pagina 117 van de pdf) · Monitoringcomité, juli 2026 (pagina 92, 100, 105 van de pdf)

Bekijk deze 7 cijfers een voor een, met uitleg
  • In 2025 kostten de pensioenen van de werknemers 41,8 miljard euro.Meer weten

    In gewone woorden

    Het werknemersstelsel is er voor mensen die met een arbeidscontract hebben gewerkt. Het betaalt hun rustpensioen (voor hun eigen loopbaan) en de overlevingspensioenen (voor de weduwe of weduwnaar van een overledene). De Federale Pensioendienst, de federale administratie die de pensioenen berekent en uitbetaalt, betaalt ze uit; het geld komt vooral uit de sociale bijdragen op de lonen, aangevuld door de federale overheid.

    Waarom dit belangrijk is

    Dit is het grootste van de drie stelsels: 60 van elke 100 euro pensioen. Een maatregel in dit stelsel weegt dus het zwaarst door in de begroting, naar boven én naar beneden.

    Om in het achterhoofd te houden

    Voorlopig bedrag, in begrotingscijfers. De betalingsstatistiek PensionStat.be komt lager uit voor de werknemers (39.881 miljoen), onder meer omdat ze de achterstallen en het vakantiegeld niet meetelt.

    Citaat uit het document

    « - Pensions 40.125,2 41.754,6 43.270,7 43.036,6 -234,1 -0,5 »

    Rekenhof, aangepaste begroting 2026 · pagina 117 van de pdf

  • RamingVoor 2026 worden de pensioenen van de werknemers op 43,3 miljard euro geraamd.Meer weten

    In gewone woorden

    Het Monitoringcomité is een groep topambtenaren die geregeld raamt waar de begroting naartoe gaat. In juli 2026 maakte het de berekening voor het lopende jaar opnieuw, met de recentste cijfers. Een raming is geen definitief bedrag: het jaar was nog niet voorbij.

    Waarom dit belangrijk is

    De raming ligt hoger dan de aangepaste begroting (43.037 miljoen), omdat een indexering, de automatische aanpassing van de pensioenen aan de prijsstijgingen, vroeger kwam dan gepland. Zo’n herziening verschuift telkens het vertrekpunt van de volgende begroting.

    Om in het achterhoofd te houden

    Voor hetzelfde jaar bestaan drie bedragen: initiële begroting, aangepaste begroting en raming van juli. Ze gaan over dezelfde pensioenen; alleen de datum van de berekening verschilt.

    Citaat uit het document

    « FPD 43.037 43.283 45.898 246 2.615 0,6 6,0 SFP »

    Monitoringcomité, juli 2026 · pagina 92 van de pdf

  • RamingVoor 2027 zouden de pensioenen van de werknemers bij ongewijzigd beleid 45,9 miljard euro kosten.Meer weten

    In gewone woorden

    ‘Bij ongewijzigd beleid’ betekent: met de wetten die al zijn goedgekeurd, zonder nieuwe beslissingen. Omdat er nog geen begroting 2027 is, dient deze berekening van het Monitoringcomité, een groep topambtenaren, als werkbasis. Ze houdt al rekening met de pensioenhervorming die in mei 2026 is goedgekeurd.

    Waarom dit belangrijk is

    Elke nieuwe besparing op de werknemerspensioenen wordt met dit bedrag vergeleken. De besparingen van de al goedgekeurde hervorming zitten erin: je kunt ze geen tweede keer inzetten.

    Om in het achterhoofd te houden

    Raming van juli 2026: ze hangt vooral af van hoe de prijzen evolueren, wat de indexeringen in gang zet, en van het aantal mensen dat met pensioen gaat.

    Citaat uit het document

    « FPD 43.037 43.283 45.898 246 2.615 0,6 6,0 SFP »

    Monitoringcomité, juli 2026 · pagina 92 van de pdf

  • In 2025 kostten de pensioenen van de overheidssector (ambtenaren, leerkrachten, militairen, politie, lokaal personeel, spoorwegen …) 21,9 miljard euro.Meer weten

    In gewone woorden

    Dit stelsel is er voor de vastbenoemde (‘statutaire’) personeelsleden van de overheidsdiensten, met eigen berekeningsregels. Het grootste deel wordt rechtstreeks door de federale overheid betaald, ook voor leerkrachten en voor het personeel van de gemeenschappen en gewesten. Voor het vastbenoemde personeel van gemeenten en provincies komt het geld uit een gemeenschappelijk fonds waarin die besturen bijdragen storten.

    Waarom dit belangrijk is

    Bijna een derde van de pensioenuitgaven zit hier (32 van elke 100 euro). Een groot deel van de hervorming van 2026 gaat over dit stelsel: een nieuwe berekening van het pensioen, het einde van de perequatie (de automatische aanpassing van de pensioenen aan de lonen van de ambtenaren die nog werken) en het einde van het ziektepensioen.

    Om in het achterhoofd te houden

    In het bedrag zitten ook kleine lijnen die geen rustpensioenen zijn: vergoedingspensioenen en oorlogsrenten (63 miljoen) en arbeidsongevallenrenten (61 miljoen).

    Citaat uit het document

    « Pensions publiques 21.041,0 21.930,4 22.827,5 22.526,8 -300,7 -1,3 »

    Rekenhof, aangepaste begroting 2026 · pagina 117 van de pdf

  • RamingDe pensioenen van de overheidssector worden geraamd op 22,7 miljard euro in 2026 en 23,5 miljard in 2027.Meer weten

    In gewone woorden

    Twee ramingen van juli 2026 door het Monitoringcomité, een groep topambtenaren die berekent waar de begroting zonder nieuwe beslissingen naartoe gaat. De overheidssector, dat zijn de vastbenoemde personeelsleden: administraties, onderwijs, leger, politie, gemeenten, spoorwegen. Van het ene jaar op het andere zouden hun pensioenen 822 miljoen euro meer kosten.

    Waarom dit belangrijk is

    In dit stelsel worden de rustpensioenen die de federale overheid betaalt vooral met een dotatie gefinancierd, dus met belastinggeld. Als ze stijgen, zie je dat rechtstreeks in de uitgaven die de federale regering moet financieren.

    Om in het achterhoofd te houden

    In de aangepaste begroting was voor 2026 22.527 miljoen uitgetrokken; de raming van juli ligt iets hoger (22.654 miljoen). Voor 2027 is er nog geen begroting: het bedrag gaat ervan uit dat er geen nieuwe beslissingen komen.

    Citaat uit het document

    « Prestaties 22.527 22.654 23.476 128 822 0,6 3,6 Prestations »

    Monitoringcomité, juli 2026 · pagina 105 van de pdf

  • In 2025 kostten de pensioenen van de zelfstandigen 5,8 miljard euro.Meer weten

    In gewone woorden

    Het zelfstandigenstelsel is er voor mensen die voor eigen rekening werkten: handelaars, ambachtslui, vrije beroepen, landbouwers … Ze betalen sociale bijdragen op hun inkomen, en de federale overheid past bij. Ook deze pensioenen worden uitbetaald door de Federale Pensioendienst, de federale administratie die de pensioenen uitbetaalt.

    Waarom dit belangrijk is

    Dit is het kleinste van de drie stelsels: 8 van elke 100 euro pensioen. Een maatregel die alleen voor zelfstandigen geldt, verschuift dus minder geld dan dezelfde maatregel bij de werknemers.

    Om in het achterhoofd te houden

    Voorlopig bedrag. Veel zelfstandigen waren ook werknemer: 473.165 gepensioneerden krijgen een pensioen uit beide stelsels, en hun werknemerspensioen wordt in het andere stelsel geteld.

    Citaat uit het document

    « - Pensions 5.597,8 5.773,1 5.919,9 5.857,3 -62,6 -1,1 »

    Rekenhof, aangepaste begroting 2026 · pagina 117 van de pdf

  • RamingDe pensioenen van de zelfstandigen worden geraamd op 5,9 miljard euro in 2026 en 6,2 miljard in 2027.Meer weten

    In gewone woorden

    Dit zijn twee ramingen van het Monitoringcomité, de groep topambtenaren die berekent waar de begroting naartoe gaat als er geen nieuwe beslissingen komen. Het zelfstandigenstelsel is dat van mensen die voor eigen rekening werkten. Zoals in de andere stelsels volgen de uitgaven het aantal gepensioneerden en de indexering, de automatische aanpassing van de pensioenen aan de prijsstijgingen.

    Waarom dit belangrijk is

    Deze bedragen zijn het vertrekpunt voor de begroting 2027. De verwachte stijging in één jaar (302 miljoen euro) is kleiner dan bij de werknemers (2.615 miljoen), maar komt er wel bovenop.

    Om in het achterhoofd te houden

    Voor 2026 was in de aangepaste begroting iets minder uitgetrokken (5.857 miljoen): de raming van juli is recenter. Het rapport geeft voor dit stelsel geen uitsplitsing van de oorzaken van de stijging.

    Citaat uit het document

    « Pensioenen 5.857 5.893 6.194 35 302 0,6 5,1 Pensions »

    Monitoringcomité, juli 2026 · pagina 100 van de pdf

  • In de initiële begroting 2026 kosten de pensioenen 72,3 miljard euro, of 10,9 % van het bbp.Meer weten

    In gewone woorden

    De initiële begroting is de eerste begroting die voor een jaar wordt opgesteld, vóór de bijsturingen in de loop van het jaar (de aangepaste begroting): het is een raming van de uitgaven, nog geen rekening. Het bbp is de waarde van alles wat het land in een jaar produceert. Wie ‘10,9 % van het bbp’ zegt, vergelijkt de pensioenen met de omvang van de economie.

    Waarom dit belangrijk is

    Dit is een vertrekpunt: elke stijging en elke besparing op de pensioenen wordt met zo’n raming vergeleken. Het aandeel in het bbp toont of de pensioenen van jaar tot jaar zwaarder doorwegen, ook als alle prijzen stijgen.

    Om in het achterhoofd te houden

    Andere documenten geven 11,3 % of 8,9 % van het bbp voor de pensioenen: ze tellen niet dezelfde pensioenen, en je kunt die percentages niet met elkaar vergelijken. Voor 2026 gaven de aangepaste begroting en het Monitoringcomité daarna licht andere bedragen.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « Les dépenses de pensions s’élèvent à 72,3 milliards d’euros dans le budget initial de 2026, soit 10,9% »

    Federaal Planbureau, opties voor de begroting 2027 · pagina 9 van de pdf

  • De helft van de uitgaven van de sociale zekerheid gaat naar de pensioenen.Meer weten

    In gewone woorden

    De sociale zekerheid is het systeem dat een inkomen uitkeert of kosten terugbetaalt als je oud, ziek of werkloos bent. Ze wordt gefinancierd met bijdragen op arbeid en met geld van de federale overheid. Na de pensioenen komen de gezondheidszorg (28 %) en de uitkeringen voor ziekte en invaliditeit (11 %).

    Waarom dit belangrijk is

    Als één post de helft van het geheel uitmaakt, vraagt het afremmen van het geheel zonder die post een des te grotere inspanning van de andere helft. Dat is een van de redenen waarom de pensioenen in de begrotingsbesprekingen terugkomen, ook na een hervorming.

    Om in het achterhoofd te houden

    Cijfers uit de initiële begroting 2026 (147,3 miljard euro aan uitgaven van de sociale zekerheid). De grafiek in hetzelfde rapport geeft 49 %: ‘de helft’ is afgerond.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « la moitié est consacrée aux pensions, 28% aux soins de santé et 11% aux allocations de maladie et inva- »

    Federaal Planbureau, opties voor de begroting 2027 · pagina 9 van de pdf

  • Van die 21,9 miljard bestaat 16,4 miljard uit pensioenen die rechtstreeks door de Schatkist worden betaald (federale diensten, onderwijs, leger, bpost, Proximus …), 2,7 miljard komt uit het fonds van de lokale besturen en 1,5 miljard betreft de spoorwegen.Meer weten

    In gewone woorden

    De Schatkist is de kas van de federale overheid, gevuld met belastinggeld. Voor de meeste ambtenaren bestaat er geen aparte pensioenkas: de federale overheid betaalt de rustpensioenen met een dotatie, op het moment dat ze verschuldigd zijn. Gemeenten en provincies storten bijdragen in een gemeenschappelijk fonds (het fonds van de lokale besturen), dat de pensioenen van hun vastbenoemd personeel betaalt; de spoorwegen hebben een eigen lijn.

    Waarom dit belangrijk is

    Dit detail toont wie de last draagt: de federale overheid betaalt ook het pensioen van leerkrachten en van ambtenaren van de gemeenschappen en gewesten. Voor de 16,4 miljard uit de Schatkist komt elke stijging en elke besparing rechtstreeks in de federale begroting terecht.

    Om in het achterhoofd te houden

    De drie bedragen samen zijn niet het hele totaal: de rest is verdeeld over kleinere lijnen (overheidsinstellingen, federale politie, oorlogs- en arbeidsongevallenrenten …).

    Citaat uit het document

    « Prestaties 16.401.107 63.181 61.395 13.999 1.497.126 761.955 151.046 55.251 2.742.969 182.394 21.930.423 Prestations »

    Algemene toelichting bij de aangepaste begroting 2026 · pagina 193 van de pdf

  • De inkomensgarantie voor ouderen (IGO), een bijstandsuitkering voor ouderen met te weinig inkomen, kostte in 2025 1,0 miljard euro.Meer weten

    In gewone woorden

    De IGO vult het inkomen aan van 65-plussers die te weinig middelen hebben. Je krijgt ze na een onderzoek van je inkomen en dat van je gezin. De federale overheid betaalt ze met belastinggeld, zonder dat er vooraf bijdragen voor zijn betaald; de Federale Pensioendienst, de administratie die de pensioenen uitbetaalt, stort ze.

    Waarom dit belangrijk is

    De regering heeft strengere voorwaarden en meer controles voor de IGO aangekondigd, met een verwachte besparing van 76 miljoen euro in 2029. In september 2026 waren die maatregelen nog niet uitgewerkt.

    Om in het achterhoofd te houden

    Dit miljard komt boven op de 69,5 miljard van de drie pensioenstelsels: het zit er niet in. De meeste gerechtigden krijgen ook een pensioen, dat de IGO aanvult.

    Citaat uit het document

    « 1.025.177 1.034.642 1.034.448 -194 -0,02 % 9.271 0,90 % »

    Algemene toelichting bij de aangepaste begroting 2026 · pagina 183 van de pdf

Toon nog 4 gecontroleerde feiten
  • De IGO is geen pensioen: het is bijstand die door de federale overheid wordt betaald, zonder bijdrage.Meer weten

    In gewone woorden

    Een pensioen is een recht dat je tijdens je loopbaan opbouwt, met jaren werk en bijdragen. De IGO (inkomensgarantie voor ouderen) werkt anders: het is bijstand voor 65-plussers, toegekend op basis van hun huidige inkomen, ongeacht hun beroepsverleden. Er zijn ook voorwaarden rond nationaliteit en verblijfplaats.

    Waarom dit belangrijk is

    Dat verschil verklaart waarom de IGO niet in het totaal van de pensioenen en ook niet in de sociale zekerheid zit: ze staat in de federale begroting. Ook de regels waaraan je kunt sleutelen zijn anders: inkomens- en verblijfsvoorwaarden, niet de berekening van de loopbaan.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « La garantie de revenus aux personnes âgées (GRAPA) n’est pas une pension, mais un régime d’assistance qui ne relève pas de la sécurité sociale. »

    PensionStat.be, pagina ‘IGO’, november 2026

  • Volgens de betalingsstatistiek van de Federale Pensioendienst kostten de wettelijke pensioenen in 2025 meer dan 69 miljard euro.Meer weten

    In gewone woorden

    De Federale Pensioendienst is de federale administratie die de pensioenen berekent en uitbetaalt. Op zijn statistieksite PensionStat.be telt hij op wat hij maand na maand heeft gestort aan de gepensioneerden van de drie stelsels (werknemers, zelfstandigen, ambtenaren). ‘Wettelijk pensioen’ betekent: het pensioen dat de overheden betalen, zonder de aanvullende pensioenen.

    Waarom dit belangrijk is

    Voor hetzelfde jaar circuleren twee officiële totalen: dit en dat van de begroting (69,5 miljard). Wie weet waar een cijfer vandaan komt, ziet geen stijging of besparing waar er alleen een verschil in methode is.

    Om in het achterhoofd te houden

    De exacte som is 69.047 miljoen euro. Achterstallen, regularisaties en terugbetalingen zitten er niet in.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « Les dépenses de pension s'élèvent à plus de 69 milliards d'euros en 2025 »

    PensionStat.be, kerncijfers 2025

  • Die betalingsstatistieken kunnen niet zomaar worden vergeleken met de cijfers van de pensioenbegroting.Meer weten

    In gewone woorden

    De statistiek telt de gewone maandelijkse betalingen op, pensioenrecht voor pensioenrecht. De begroting telt alles wat de stelsels in het jaar betalen: ook achterstallen (bedragen die nog voor het verleden verschuldigd waren), correcties, het vakantiegeld en bepaalde renten. De twee totalen meten dus iets wat op elkaar lijkt, maar niet hetzelfde is.

    Waarom dit belangrijk is

    In het debat worden cijfers uit verschillende bronnen vaak naast elkaar gelegd. Een verschil van enkele honderden miljoenen euro tussen twee documenten kan gewoon door de telmethode komen, niet door een politieke beslissing.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « Les dépenses de pension sur PensionStat.be ne peuvent pas être comparées aux chiffres du »

    PensionStat.be, methodologische nota, 2025 · pagina 3 van de pdf

  • Alle wettelijke pensioenen samen zijn in 2025 goed voor 11,3 % van het bbp.Meer weten

    In gewone woorden

    Het bbp is de waarde van alles wat het land in een jaar produceert. De Studiecommissie voor de Vergrijzing, een officiële commissie die bij wet is opgericht om elk jaar te berekenen wat de vergrijzing zal kosten, vergelijkt de pensioenen met dat totaal. Anders gezegd: van elke 100 euro die in het land wordt geproduceerd, gaat 11,3 euro naar wettelijke pensioenen.

    Waarom dit belangrijk is

    Met dit percentage kun je het gewicht van de pensioenen in de tijd volgen zonder dat de prijsstijgingen het beeld vertekenen. Het is de eenheid van de langetermijnprojecties die in het debat over de vergrijzing als maatstaf dienen.

    Om in het achterhoofd te houden

    Dit cijfer telt de drie stelsels, de pensioenen van overheidsbedrijven die de federale overheid betaalt en de IGO. Andere documenten geven 10,9 % of 8,9 % omdat ze minder meetellen: die percentages kun je niet met elkaar vergelijken.

    Citaat uit het document

    « Pensions 11,3 11,5 12,0 12,0 0,3 0,5 -0,1 0,7 »

    Studiecommissie voor de Vergrijzing, 2026 · pagina 39 van de pdf

Hoeveel mensen

  • Op 1 januari 2025 telde België 2,7 miljoen gepensioneerden.Meer weten

    In gewone woorden

    Dit zijn de mensen die in januari 2025 minstens één wettelijk pensioen kregen van de Federale Pensioendienst, de federale administratie die de pensioenen uitbetaalt. Iedereen wordt één keer geteld, ook wie meerdere pensioenen krijgt. Gepensioneerden die in het buitenland wonen, zijn meegeteld.

    Waarom dit belangrijk is

    Het aantal gepensioneerden is, samen met de indexering, wat de uitgaven het meest doet stijgen: elk jaar moeten er meer mensen worden betaald. Een algemene pensioenmaatregel raakt rechtstreeks miljoenen mensen; dat is een van de redenen waarom partijen er zo veel over discussiëren.

    Om in het achterhoofd te houden

    Het exacte aantal is 2.674.520. Enkele pensioenen van lokale ambtenaren, die door andere instellingen worden betaald, ontbreken.

    Citaat uit het document

    « la Belgique compte 2,7 millions de pensionnés »

    PensionStat.be, kerncijfers 2025

  • In 2024 gingen ongeveer 146.000 mensen voor het eerst met rustpensioen.Meer weten

    In gewone woorden

    Het gaat om de mensen die in de loop van 2024 voor het eerst een rustpensioen kregen, het pensioen voor hun eigen loopbaan. Die nieuwe gepensioneerden komen bij de bestaande groep, terwijl oudere gepensioneerden overlijden.

    Waarom dit belangrijk is

    Zolang er meer nieuwe gepensioneerden bijkomen dan er overlijden, stijgen de uitgaven, ook zonder indexering. Maatregelen rond de pensioenleeftijd en het vervroegd pensioen werken op die instroom in: ze stellen pensioneringen uit.

    Om in het achterhoofd te houden

    Het cijfer gaat over 2024, vóór de verhoging van de wettelijke leeftijd van 65 naar 66 jaar in 2025, die de nieuwe pensioneringen afremde.

    Citaat uit het document

    « 146 320 personnes ont pris leur pension de retraite »

    PensionStat.be, kerncijfers 2025

  • Meer dan een half miljoen gepensioneerden krijgen een overlevingspensioen, meestal boven op hun eigen pensioen.Meer weten

    In gewone woorden

    Het overlevingspensioen gaat naar de weduwe of weduwnaar van een overledene en wordt berekend op de loopbaan van die persoon. In januari 2025 kregen 384.282 mensen het boven op hun eigen rustpensioen en hadden 145.950 mensen alleen dat pensioen. Er zijn duidelijk meer vrouwen dan mannen die er een krijgen.

    Waarom dit belangrijk is

    Dit aantal toont hoe groot de groep is die gedeeltelijk van dit soort pensioen leeft. De maatregel die de regering heeft aangekondigd, zou alleen gelden voor nabestaanden die de pensioenleeftijd nog niet hebben bereikt: zij zouden een uitkering krijgen die beperkt is in de tijd, in plaats van een pensioen zonder einddatum.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « plus d'un demi-million de retraités ont reçu une pension de survie. »

    PensionStat.be, kerncijfers 2025

  • In januari 2025 kregen ongeveer 2,45 miljoen mensen een werknemers- of zelfstandigenpensioen.Meer weten

    In gewone woorden

    Deze telling komt uit de jaarstatistiek van de Federale Pensioendienst, de federale administratie die de pensioenen uitbetaalt. Ze omvat iedereen die als gewezen werknemer of zelfstandige een rustpensioen (voor de eigen loopbaan) of een overlevingspensioen (na het overlijden van de echtgenoot of echtgenote) krijgt. Wie meerdere pensioenen heeft, wordt maar één keer geteld.

    Waarom dit belangrijk is

    Deze reeks bestaat al lang met dezelfde definitie: zo kun je vergelijken met tien jaar eerder. Ze toont hoe het aantal mensen dat betaald moet worden evolueert; samen met de indexering doet dat de uitgaven stijgen.

    Om in het achterhoofd te houden

    Mensen die alleen een ambtenarenpensioen hebben, zitten er niet in (210.852 mensen volgens PensionStat.be). Dat is een van de redenen waarom dit aantal lager ligt dan de 2,7 miljoen gepensioneerden.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « En janvier 2025, 2.449.233 bénéficiaires d’une pension de retraite et/ou de survie dans un ou »

    Federale Pensioendienst, jaarstatistiek 2025 · pagina 20 van de pdf

  • Tien jaar eerder, op 1 januari 2015, waren dat er ongeveer 1,98 miljoen: 470.000 minder.Meer weten

    In gewone woorden

    In tien jaar is het aantal mensen met een werknemers- of zelfstandigenpensioen met bijna een kwart gestegen (+23,7 %). De oorzaak is demografisch: de bevolking vergrijst en er zijn steeds meer mensen op pensioenleeftijd.

    Waarom dit belangrijk is

    Die stijging van het aantal gepensioneerden hangt van geen enkele begrotingsbeslissing af. Ze verklaart waarom de uitgaven blijven stijgen, ook als een regering tot besparingen beslist.

    Om in het achterhoofd te houden

    Het exacte verschil, 469.712 mensen, is berekend op basis van twee publicaties. Mensen die alleen een ambtenarenpensioen hebben, zijn in geen van beide meegeteld.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « Au 1 janvier 2015, 1 979 521 bénéficiaires d’une pension de retraite et/ou de survie dans un ou »

    Rijksdienst voor Pensioenen, jaarstatistiek 2015 · pagina 18 van de pdf

Toon nog 6 gecontroleerde feiten
  • Ongeveer 2,35 miljoen mensen krijgen een pensioen uit het werknemersstelsel en ongeveer 628.000 een pensioen uit het zelfstandigenstelsel; velen krijgen beide.Meer weten

    In gewone woorden

    Een stelsel is een pakket pensioenregels voor één soort loopbaan: werknemer (met een arbeidscontract) of zelfstandige (voor eigen rekening). Dezelfde persoon kan in de loop van zijn leven in beide stelsels bijdragen hebben betaald. Hij krijgt dan uit elk stelsel een pensioen, berekend op de jaren die hij er doorbracht: dat heet een gemengde loopbaan.

    Waarom dit belangrijk is

    De regels verschillen per stelsel, en veel gepensioneerden hangen van meerdere stelsels tegelijk af. Een maatregel in één stelsel raakt dus ook mensen die het grootste deel van hun loopbaan elders hebben gewerkt.

    Om in het achterhoofd te houden

    Je mag de twee aantallen niet optellen: 473.165 mensen hebben zowel een werknemers- als een zelfstandigenpensioen en zouden dan dubbel geteld worden.

    Citaat uit het document

    « Travailleurs salariés 2.354.453 3.196.501.947,58 1.131.155 »

    Federale Pensioendienst, jaarstatistiek 2025 · pagina 21 van de pdf

  • De jaarstatistiek van de Federale Pensioendienst telt de mensen die hun hele loopbaan ambtenaar waren niet mee.Meer weten

    In gewone woorden

    De Federale Pensioendienst is de federale administratie die de pensioenen uitbetaalt. Zijn jaarstatistiek beschrijft de werknemers- en zelfstandigenpensioenen: een ambtenaar staat er alleen in als hij ook als werknemer of zelfstandige heeft gewerkt. Wie iedereen wil tellen, heeft een andere bron nodig, PensionStat.be, die de drie stelsels samenbrengt.

    Waarom dit belangrijk is

    Het aantal gepensioneerden verschilt naargelang de bron: PensionStat.be telt 210.852 gepensioneerden met een loopbaan alleen als ambtenaar. Twee juiste cijfers kunnen elkaar dus lijken tegen te spreken als je er niet bij zegt uit welke statistiek ze komen.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « fonctionnaires n’étant pas reprises dans nos données »

    Federale Pensioendienst, jaarstatistiek 2025 · pagina 19 van de pdf

  • Ongeveer 390.000 gepensioneerden werkten als werknemer én als ambtenaar; in 2021 waren dat er ongeveer 326.000.Meer weten

    In gewone woorden

    Deze mensen hebben een gemengde loopbaan: een deel als werknemer (met een arbeidscontract) en een deel als vastbenoemd ambtenaar. Ze krijgen een pensioen uit elk van de twee stelsels, die elk hun eigen berekeningsregels hebben. Hun aantal stijgt elk jaar.

    Waarom dit belangrijk is

    De hervorming van 2026 verandert vooral de berekening van de ambtenarenpensioenen. Hoe meer gemengde loopbanen er zijn, hoe vaker die wijzigingen mensen raken die maar voor een deel van hun pensioen ambtenaar zijn.

    Om in het achterhoofd te houden

    PensionStat.be geeft voor dezelfde combinatie een ander aantal (326.420 in januari 2025): de twee statistieken gebruiken niet dezelfde definitie.

    Citaat uit het document

    « Total 325.883 340.580 358.125 374.208 390.180 »

    Federale Pensioendienst, jaarstatistiek 2025 · pagina 22 van de pdf

  • Wie de gepensioneerden van elk stelsel optelt, telt mensen met een pensioen uit meerdere stelsels dubbel.Meer weten

    In gewone woorden

    Elk pensioenstelsel (werknemers, zelfstandigen, overheidssector) telt zijn eigen gepensioneerden. Wie eerst werknemer en daarna ambtenaar was, staat dus op twee lijsten. Tel je de lijsten op, dan krijg je meer ‘gepensioneerden’ dan er mensen zijn.

    Waarom dit belangrijk is

    Met een te hoog aantal gepensioneerden lijkt het pensioen per persoon lager dan het is. De Studiecommissie voor de Vergrijzing, de officiële commissie die de kosten van de vergrijzing berekent, wijst zelf op dat gebrek in de statistieken die ze gebruikt.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « Notons que les statistiques utilisées comportent des doubles comptages. »

    Studiecommissie voor de Vergrijzing, 2026 · pagina 26 van de pdf

  • In de begrotingstabellen telde het werknemersstelsel in 2025 ongeveer 2,21 miljoen rustpensioenen en 406.000 overlevingspensioenen.Meer weten

    In gewone woorden

    De begrotingstabellen tellen uitbetaalde pensioenen, geen mensen. Een rustpensioen krijg je voor je eigen loopbaan; een overlevingspensioen gaat naar de weduwe of weduwnaar van een overledene. Wie beide krijgt, wordt twee keer geteld.

    Waarom dit belangrijk is

    De pensioenbegroting gaat uit van deze aantallen en van een gemiddeld bedrag per pensioen. Als het aantal nieuwe pensioenen afwijkt van de raming, wijken ook de uitgaven af.

    Om in het achterhoofd te houden

    De lijn ‘gerechtigden’ in dezelfde tabel (5.083.134) telt ook het vakantiegeld en de renten mee: dat is geen aantal mensen.

    Citaat uit het document

    « Rustpensioenen 2.213.555 2.327.883 2.270.282 -57.601 -2,47 % 56.727 2,56 % Pensions de retraite »

    Algemene toelichting bij de aangepaste begroting 2026 · pagina 155 van de pdf

  • Ongeveer 116.000 mensen kregen in 2025 de IGO.Meer weten

    In gewone woorden

    De IGO (inkomensgarantie voor ouderen) is bijstand van de federale overheid voor 65-plussers met een te laag inkomen. Ze hangt niet af van de loopbaan: je krijgt ze na een onderzoek van je inkomen. De meeste gerechtigden krijgen ook een pensioen, dat de IGO aanvult.

    Waarom dit belangrijk is

    De aangekondigde maatregelen rond de IGO (verblijfsvoorwaarden, controles) gaan over deze groep. Die groeit: PensionStat.be telde 107.401 gerechtigden in januari 2019 en 119.651 in januari 2025.

    Om in het achterhoofd te houden

    Drie bronnen geven drie aantallen voor 2025: 115.845 (begroting), 118.262 (jaarstatistiek van de Federale Pensioendienst) en 119.651 (PensionStat.be). Geen enkel document verklaart de verschillen.

    Citaat uit het document

    « 115.845 121.638 115.620 -6.018 -4,95 % -225 -0,19 % »

    Algemene toelichting bij de aangepaste begroting 2026 · pagina 184 van de pdf

Waarom het verandert

  • VooruitzichtVandaag zijn er 3,5 mensen van 18 tot 66 jaar voor één 67-plusser; die verhouding zou tegen 2070 dalen naar 2,4.Meer weten

    In gewone woorden

    De pensioenen van vandaag worden betaald met de bijdragen en belastingen van vandaag, die vooral bij de werkenden worden geïnd. Deze verhouding vergelijkt dus, op basis van leeftijd, wie kan financieren en wie ontvangt. Ze telt mensen alleen volgens hun leeftijd, of ze nu werken of niet.

    Waarom dit belangrijk is

    Minder mensen op beroepsactieve leeftijd per oudere betekent dat hetzelfde pensioen door minder mensen wordt gedragen. Dat is het demografische argument achter de maatregelen rond de pensioenleeftijd en de werkgelegenheid.

    Om in het achterhoofd te houden

    Hetzelfde rapport geeft nog een andere, directere indicator: het aantal werkenden per gepensioneerde zou dalen van 1,7 naar 1,3.

    Citaat uit het document

    « Le nombre de personnes âgées de 18 à 66 ans par personne de 67 ans et plus passe de 3,5 en 2025 à 2,4 en 2070 »

    Studiecommissie voor de Vergrijzing, 2026 · pagina 27 van de pdf

  • De wettelijke pensioenleeftijd is in 2025 opgetrokken naar 66 jaar en gaat in 2030 naar 67 jaar.Meer weten

    In gewone woorden

    De wettelijke pensioenleeftijd is de leeftijd waarop iedereen met pensioen mag gaan, hoe lang de loopbaan ook was. Vroeger vertrekken (vervroegd pensioen) kan alleen als je genoeg jaren hebt gewerkt. Over deze twee verhogingen besliste een vorige regering, niet de huidige.

    Waarom dit belangrijk is

    Een hogere wettelijke leeftijd stelt pensioneringen uit en remt de uitgaven af: de verhoging naar 66 jaar verlaagde de uitgaven van het werknemersstelsel in 2025 met 506 miljoen euro. De partijen zijn het hierover niet eens: vóór de verkiezingen van 2024 liet een van hen een terugkeer naar 65 jaar doorrekenen, die in 2029 2,2 miljard euro zou kosten.

    Om in het achterhoofd te houden

    Er bestaat geen recente officiële raming van wat de verhoging naar 67 jaar zal opbrengen.

    Citaat uit het document

    « le relèvement de l’âge légal de la pension à 66 ans en 2025 et à 67 ans en 2030 »

    Studiecommissie voor de Vergrijzing, 2026 · pagina 25 van de pdf

  • De pensioenuitgaven zijn in vijf jaar met 33 % gestegen.Meer weten

    In gewone woorden

    De stijging is gemeten in lopende euro’s: het effect van de prijsstijgingen is er dus niet uitgehaald. Pensioenen worden geïndexeerd: als de prijzen genoeg gestegen zijn, gaan ze automatisch omhoog, zodat gepensioneerden evenveel kunnen kopen als voordien. In 2022 en 2023 volgden meerdere indexeringen kort op elkaar.

    Waarom dit belangrijk is

    Een groot deel van die stijging is de automatische toepassing van de index, zonder politieke beslissing. Daarom gaan de begrotingsbesprekingen ook over de manier van indexeren, en niet alleen over het aantal gepensioneerden.

    Om in het achterhoofd te houden

    Cijfer uit de betalingsstatistiek PensionStat.be, niet uit de begroting. Het zegt niet welk deel van de stijging door de prijzen komt en welk deel door het aantal gepensioneerden.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « Ces dépenses ont augmenté de 33 % au cours des 5 dernières années. »

    PensionStat.be, kerncijfers 2025

  • In twee jaar, van 2023 tot 2025, zijn de pensioenuitgaven met 6,5 miljard euro gestegen (+10,4 %).Meer weten

    In gewone woorden

    Het bedrag omvat de drie pensioenstelsels: werknemers, zelfstandigen en overheidssector. Het Rekenhof, de onafhankelijke instelling die voor het parlement de rekeningen van de overheid controleert, noemt twee hoofdoorzaken: er zijn meer gepensioneerden, en de pensioenen zijn aangepast aan de prijsstijgingen (indexering).

    Waarom dit belangrijk is

    Die stijging komt er zonder enige nieuwe beslissing: ze vloeit voort uit de demografie en de index. In de begroting moet ze elk jaar worden gefinancierd, boven op al de rest.

    Om in het achterhoofd te houden

    Zonder correctie voor inflatie: de prijsstijgingen zitten erin. Het effect van maatregelen die de uitgaven afremmen, zoals de hogere wettelijke leeftijd, is er al afgetrokken.

    Citaat uit het document

    « Elles ont augmenté de 6.526,7 millions »

    Rekenhof, Boek 2026 over de sociale zekerheid · pagina 20 van de pdf

  • In 2025 kostten 56.000 extra gepensioneerden in het werknemersstelsel 844 miljoen euro.Meer weten

    In gewone woorden

    Dit noemen de begrotingsdocumenten het ‘volume-effect’: de uitgaven stijgen gewoon omdat er meer mensen betaald moeten worden. In het werknemersstelsel, het stelsel van mensen die met een arbeidscontract hebben gewerkt, komen er meer nieuwe gepensioneerden bij dan er overlijden.

    Waarom dit belangrijk is

    Dit effect hangt niet af van de zittende regering: het komt door de leeftijd van de bevolking. De toegangsregels tot het pensioen (wettelijke leeftijd, voorwaarden voor vervroegd pensioen) werken erop in, en meerdere maatregelen van de hervorming gaan daarover.

    Om in het achterhoofd te houden

    Cijfer voor het werknemersstelsel alleen. Het Rekenhof noemt hetzelfde effect voor de twee andere stelsels, zonder het te becijferen.

    Citaat uit het document

    « Cette hausse s’explique surtout par l’effet volume (+56.000 retraités ou +844 millions d’euros »

    Rekenhof, Boek 2026 over de sociale zekerheid · pagina 20 van de pdf

  • In hetzelfde jaar kwam er door de indexering van februari 2025 1,13 miljard euro bij voor de werknemerspensioenen.Meer weten

    In gewone woorden

    De indexering gebeurt automatisch: als de prijzen genoeg gestegen zijn en een drempel overschrijden die de ‘spilindex’ heet, gaan de pensioenen en uitkeringen omhoog. Zo behouden gepensioneerden dezelfde koopkracht. Toegepast op meer dan twee miljoen werknemerspensioenen kost één indexering dus meer dan een miljard euro per jaar.

    Waarom dit belangrijk is

    De index verschuift veel geld zonder dat erover gestemd wordt. Daarom heeft de regering de indexering al begrensd voor het deel van een pensioen boven 2.000 euro per maand, en liggen er volgens de pers voor de begroting 2027 nog andere indexmaatregelen op tafel.

    Om in het achterhoofd te houden

    Bedrag voor het werknemersstelsel alleen. Ook de pensioenen van ambtenaren en zelfstandigen zijn geïndexeerd; die kost komt er nog bij.

    Citaat uit het document

    « l’indexation de février 2025 (+1.130,0 millions d’euros) »

    Rekenhof, Boek 2026 over de sociale zekerheid · pagina 21 van de pdf

Toon nog 14 gecontroleerde feiten
  • De verhoging van de wettelijke leeftijd van 65 naar 66 jaar remde de nieuwe pensioneringen in 2025 af: 506 miljoen euro minder uitgaven voor de werknemers.Meer weten

    In gewone woorden

    De wettelijke leeftijd is de leeftijd waarop iedereen met pensioen kan gaan, hoe lang de loopbaan ook was. Als die van 65 naar 66 jaar gaat, wachten mensen die op hun 65ste zouden zijn vertrokken een jaar langer, tenzij ze aan de voorwaarden voor vervroegd pensioen voldoen. In dat jaar wordt hun pensioen niet betaald.

    Waarom dit belangrijk is

    Dit is een voorbeeld van een maatregel die de uitgaven afremt zonder de pensioenbedragen te verlagen. De volgende verhoging, naar 67 jaar, is gepland in 2030; vóór de verkiezingen van 2024 liet een partij een terugkeer naar 65 jaar doorrekenen, die in 2029 2,2 miljard euro zou kosten.

    Om in het achterhoofd te houden

    Bedrag voor het werknemersstelsel alleen. Het zegt niet wat die mensen in dat jaar elders kosten, bijvoorbeeld aan werkloosheids- of invaliditeitsuitkeringen.

    Citaat uit het document

    « de la pension de 65 à 66 ans freine en revanche l’afflux de nouveaux retraités en 2025 (-506 mil- »

    Rekenhof, Boek 2026 over de sociale zekerheid · pagina 21 van de pdf

  • RamingIn 2027 zouden de pensioenen van de werknemers met 2,6 miljard euro stijgen, of 6,0 % in één jaar.Meer weten

    In gewone woorden

    De raming komt van het Monitoringcomité, de groep topambtenaren die berekent waar de begroting naartoe gaat als er geen nieuwe beslissingen komen. Het comité splitst de stijging op: de indexering (de aanpassing van de pensioenen aan de prijsstijgingen), het aantal gepensioneerden, iets hogere gemiddelde pensioenen, min het effect van de al besliste maatregelen.

    Waarom dit belangrijk is

    Het plafond dat met Europa is afgesproken, beperkt de jaarlijkse stijging van alle overheidsuitgaven samen. Als een uitgave van deze omvang in één jaar met 6,0 % stijgt, blijft er onder dat plafond des te minder ruimte over voor de andere uitgaven.

    Om in het achterhoofd te houden

    Raming van juli 2026: ze hangt vooral af van het moment waarop de prijsstijgingen de volgende indexeringen in gang zetten.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « Les prestations du SFP augmentent de 2.615 millions d’euros, soit une hausse de 6,0 % »

    Monitoringcomité, juli 2026 · pagina 98 van de pdf

  • RamingMeer dan de helft van die stijging komt door de indexering: 1,5 miljard euro om de pensioenen aan de prijsstijgingen aan te passen.Meer weten

    In gewone woorden

    De pensioenen volgen de prijzen: zodra de prijsstijging een drempel (de spilindex) overschrijdt, gaan alle pensioenen omhoog. Het bedrag is wat dat mechanisme in 2027 kost voor de werknemerspensioenen alleen. Het is berekend vóór de begrenzing die de regering heeft beslist voor het deel van een pensioen boven 2.000 euro bruto per maand.

    Waarom dit belangrijk is

    De indexering weegt in de stijging van 2027 zwaarder door dan de komst van nieuwe gepensioneerden. Dat verklaart waarom partijen over de manier van indexeren discussiëren: een andere regel verschuift al snel honderden miljoenen euro.

    Om in het achterhoofd te houden

    Dit is een raming: ze hangt af van hoe de prijzen echt evolueren. Als de spilindex vroeger of later wordt overschreden dan verwacht, verandert het bedrag.

    Citaat uit het document

    « Impact indice-pivot AVANT index centimes (+1.469 millions d’euros) »

    Monitoringcomité, juli 2026 · pagina 98 van de pdf

  • Raming1,1 miljard euro van de stijging in 2027 komt door het aantal gepensioneerden: vooral meer rustpensioenen.Meer weten

    In gewone woorden

    ‘Volume’ betekent: het aantal pensioenen dat betaald moet worden. Er zouden meer rustpensioenen zijn, die je voor je eigen loopbaan krijgt, en iets minder overlevingspensioenen, die naar de weduwe of weduwnaar van een overledene gaan.

    Waarom dit belangrijk is

    Dit deel van de stijging hangt niet af van de prijzen en ook niet van de beslissingen van het jaar: het komt door het aantal mensen dat de pensioenleeftijd bereikt. De maatregelen rond de leeftijd en het vervroegd pensioen moeten het afremmen.

    Om in het achterhoofd te houden

    Raming voor het werknemersstelsel alleen. De twee bedragen tussen haakjes geven samen niet precies het totaal, omdat daarin ook andere uitkeringen van hetzelfde stelsel zitten.

    Citaat uit het document

    « Facteurs de volume (+ 1.124 millions d’euros) »

    Monitoringcomité, juli 2026 · pagina 98 van de pdf

  • RamingDe pensioenen van de overheidssector zouden in 2027 met 822 miljoen euro stijgen, door de indexering en het aantal gepensioneerden.Meer weten

    In gewone woorden

    Ambtenarenpensioenen worden geïndexeerd zoals de andere: ze volgen de prijsstijgingen. Daar komt het ‘volume-effect’ bij: meer gepensioneerden die betaald moeten worden. Het Monitoringcomité, de groep topambtenaren die raamt waar de begroting naartoe gaat, noemt die twee oorzaken zonder te zeggen hoe zwaar elk weegt.

    Waarom dit belangrijk is

    In verhouding is de stijging kleiner dan in het werknemersstelsel (3,6 % tegenover 6,0 %). Meerdere recente beslissingen remmen dit stelsel af, zoals het einde van de perequatie, die de ambtenarenpensioenen automatisch aanpaste aan de lonen van de ambtenaren die nog werken.

    Om in het achterhoofd te houden

    Puur toeval: 822 miljoen euro is ook de besparing die in 2027 van de pensioenhervorming wordt verwacht. De twee cijfers hebben niets met elkaar te maken.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « pensions du secteur public (+822 millions d’euros). L’augmentation des prestations au niveau des pensions du secteur public s’explique notamment par les perspectives d’indexation et un effet volume. »

    Monitoringcomité, juli 2026 · pagina 107 van de pdf

  • VooruitzichtBij ongewijzigd beleid zouden de pensioenen van de werknemers stijgen van 45,9 miljard euro in 2027 naar 50,2 miljard in 2029 en 53,5 miljard in 2031: +16,6 % in vier jaar.Meer weten

    In gewone woorden

    Deze bedragen komen van het Monitoringcomité, de groep topambtenaren die berekent waar de begroting naartoe gaat als er geen nieuwe beslissingen komen. Ze houden al rekening met de pensioenhervorming van 2026. De uitgaven blijven dus stijgen ondanks de hervorming: die remt de stijging af, maar doet de rekening niet dalen.

    Waarom dit belangrijk is

    De inspanning die de federale regering zoekt, gaat over de jaren tot 2029. In die tijd zouden de werknemerspensioenen elk jaar blijven stijgen (+5,03 % in 2028, +4,21 % in 2029), en die stijging moet worden gefinancierd samen met de andere uitgaven die toenemen.

    Om in het achterhoofd te houden

    Zonder correctie voor inflatie: een deel van de stijging is gewoon de indexering. De pensioenverhogingen boven op de index die in 2030 en 2031 worden verwacht (‘welvaartsenveloppe’) zitten niet in deze bedragen.

    Citaat uit het document

    « SFP 45.898 48.206 50.238 51.897 53.517 5,03% 4,21% 3,30% 3,12% 16,60% »

    Monitoringcomité, juli 2026 · pagina 163 van de pdf

  • VooruitzichtDe officiële vooruitzichten gaan ervan uit dat de verhogingen van pensioenen en uitkeringen boven op de index (‘welvaartsenveloppe’) in 2030 terugkomen: 507 miljoen euro in 2030 en 1.035 miljoen in 2031 voor de werknemers.Meer weten

    In gewone woorden

    De welvaartsenveloppe is een som die om de twee jaar wordt vrijgemaakt om bepaalde pensioenen en uitkeringen iets meer te verhogen dan de prijzen, zodat ze de algemene levensstandaard blijven volgen. De regering heeft ze van 2025 tot 2029 opgeschort: in die jaren volgen de pensioenen alleen de index. De officiële vooruitzichten doen alsof het oude systeem in 2030 weer begint.

    Waarom dit belangrijk is

    Die veronderstelde terugkeer weegt door in de jaren na 2029: meer dan een miljard euro in 2031 voor de werknemers alleen. Als de regering voor een andere regel kiest, veranderen die uitgaven; dit is een van de punten die nog openstaan.

    Om in het achterhoofd te houden

    Deze bedragen gaan over alle uitkeringen van de werknemers (pensioenen, ziekte, werkloosheid), niet alleen over de pensioenen. Het rapport zegt zelf dat het onzeker is hoe de enveloppe na de opschorting zal worden toegepast.

    Citaat uit het document

    « Salariés 0 0 0 0 507 1.035 »

    Monitoringcomité, juli 2026 · pagina 11 van de pdf

  • VooruitzichtDe pensioenen zouden stijgen van 11,3 % van het bbp in 2025 naar 11,5 % in 2031 en 12,0 % in 2050, en zouden daarna op 12,0 % blijven in 2070.Meer weten

    In gewone woorden

    De Studiecommissie voor de Vergrijzing is een officiële commissie, bij wet opgericht, die elk jaar berekent wat de vergrijzing de overheidsfinanciën zal kosten. Ze drukt de pensioenen uit als percentage van het bbp, de waarde van alles wat het land in een jaar produceert. Volgens haar zou het aandeel van de pensioenen in de economie nog vijfentwintig jaar stijgen en daarna niet meer toenemen.

    Waarom dit belangrijk is

    Deze projectie is een maatstaf voor de lange termijn: ze toont hoeveel zwaarder de pensioenen met de huidige regels zouden doorwegen. Omdat ze al rekening houdt met de hervorming van 2026, geeft ze aan wat er na die hervorming nog te financieren zou blijven.

    Om in het achterhoofd te houden

    Dit is een scenario: het gaat ervan uit dat de wetten niet meer veranderen en het hangt sterk af van de groei van de economie.

    Citaat uit het document

    « Pensions 11,3 11,5 12,0 12,0 0,3 0,5 -0,1 0,7 »

    Studiecommissie voor de Vergrijzing, 2026 · pagina 39 van de pdf

  • VooruitzichtOver de hele periode 2025-2070 zouden de pensioenkosten stijgen met 0,7 procentpunt van het bbp; die van de gezondheidszorg met 2,1 procentpunt.Meer weten

    In gewone woorden

    Een ‘procentpunt van het bbp’ is één honderdste van alles wat het land in een jaar produceert. De Studiecommissie voor de Vergrijzing, de officiële commissie die deze berekening maakt, meet zo hoeveel zwaarder de sociale uitgaven in 2070 in de economie zouden doorwegen dan vandaag. Volgens haar zou de stijging duidelijk sterker zijn voor de gezondheidszorg dan voor de pensioenen.

    Waarom dit belangrijk is

    Op lange termijn zou de druk op de begroting dus meer van de gezondheidszorg komen dan van de pensioenen. De pensioenhervorming van 2026 heeft de verwachte stijging aan de pensioenkant al verkleind.

    Om in het achterhoofd te houden

    De drie stelsels evolueren niet op dezelfde manier: de pensioenen van de overheidssector dalen als aandeel van het bbp (-0,6 procentpunt), die van de werknemers stijgen (+0,8) en die van de zelfstandigen ook (+0,5). Het zijn projecties op zeer lange termijn, die afhangen van de gekozen hypothesen.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « Ce coût s’élève à 0,7 point de pourcentage du PIB sur »

    Studiecommissie voor de Vergrijzing, 2026 · pagina 40 van de pdf

  • VooruitzichtDe vergrijzing alleen zou de pensioenen tegen 2070 met 4,6 procentpunt van het bbp doen stijgen: er zijn steeds meer 67-plussers in verhouding tot de 18-66-jarigen.Meer weten

    In gewone woorden

    De Studiecommissie voor de Vergrijzing, de officiële commissie die de kosten van de vergrijzing berekent, zondert hier één factor af: de demografie. Als al de rest gelijk bleef (pensioenleeftijd, pensioenbedragen, werkgelegenheid), zouden de pensioenen stijgen alleen al omdat er meer ouderen zijn in verhouding tot de mensen op beroepsactieve leeftijd. Een procentpunt van het bbp is één honderdste van alles wat het land in een jaar produceert.

    Waarom dit belangrijk is

    Dit cijfer toont hoe groot de demografische golf is vóór elke maatregel. De stijging die uiteindelijk wordt verwacht, is veel kleiner (0,7 procentpunt) omdat andere factoren in de andere richting werken: mensen gaan later met pensioen, er werken meer mensen, en het gemiddelde pensioen stijgt minder snel dan het inkomen uit arbeid.

    Om in het achterhoofd te houden

    Dit is een theoretische berekening, ‘als de andere factoren gelijk bleven’: niemand voorspelt dat de pensioenen echt zo veel zullen stijgen.

    Citaat uit het document

    « Coefficient de dépendance (population 67+ / population 18-66) 4,6 »

    Studiecommissie voor de Vergrijzing, 2026 · pagina 41 van de pdf

  • VooruitzichtDe grootste rem: het gemiddelde pensioen stijgt minder snel dan het inkomen uit arbeid (-2,3 procentpunt van het bbp), vooral door de pensioenhervorming.Meer weten

    In gewone woorden

    De berekening vergelijkt het gemiddelde pensioen met het gemiddelde inkomen van wie werkt. Als de inkomens uit arbeid sneller stijgen dan de pensioenen, wegen die minder zwaar door in de economie, ook al daalt geen enkel pensioen in euro. Die geleidelijk groeiende afstand zou de rekening tegen 2070 met 2,3 procentpunt van het bbp verlagen; een procentpunt van het bbp is één honderdste van wat het land in een jaar produceert.

    Waarom dit belangrijk is

    Wat de begroting zo wint, krijgen de toekomstige gepensioneerden minder in verhouding tot de inkomens uit arbeid. Daarom is er discussie over dit deel van de pensioenhervorming.

    Om in het achterhoofd te houden

    Het gaat niet om een daling van de pensioenen die al worden betaald: het is een verhouding tussen twee gemiddelden, geprojecteerd over tientallen jaren.

    Citaat uit het document

    « Benefit ratio (pension moyenne / revenu professionnel moyen) -2,3 »

    Studiecommissie voor de Vergrijzing, 2026 · pagina 41 van de pdf

  • VooruitzichtZonder de pensioenhervorming van de huidige regering zou de stijging sterker zijn: de hervorming verlaagt de pensioenkosten tegen 2070 met 1,4 procentpunt van het bbp.Meer weten

    In gewone woorden

    Het Federaal Planbureau, de onafhankelijke overheidsinstelling die de officiële economische vooruitzichten maakt, heeft twee scenario’s berekend: met en zonder de pensioenhervorming van 2026. Het verschil tussen beide loopt in 2070 op tot 1,4 procentpunt van het bbp, dus 1,4 honderdste van alles wat het land in een jaar produceert. De Studiecommissie voor de Vergrijzing, de officiële commissie die de kosten van de vergrijzing opvolgt, neemt die berekening over.

    Waarom dit belangrijk is

    Dit cijfer meet het effect van de hervorming op lange termijn. Volgens de Studiecommissie komt dat effect er vooral doordat de pensioenen minder snel zouden stijgen dan de inkomens uit arbeid, wat verklaart waarom er over de hervorming wordt gedebatteerd.

    Om in het achterhoofd te houden

    De raming gaat ervan uit dat mensen hun gedrag aanpassen, bijvoorbeeld door later met pensioen te gaan; die reacties blijven onzeker. Ze telt de uitgaven die elders stijgen niet mee: daarmee zou het totale effect -1,3 procentpunt bedragen.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « limiter la progression des dépenses de pensions et réduit le coût budgétaire des pensions de 1,4 point »

    Studiecommissie voor de Vergrijzing, 2026 · pagina 40 van de pdf

  • VooruitzichtDie projecties hangen sterk af van de groei: met een lagere productiviteit zouden de totale vergrijzingskosten 3,3 procentpunt van het bbp bedragen in plaats van 1,5.Meer weten

    In gewone woorden

    Productiviteit is wat er per gewerkt uur wordt geproduceerd. Als die trager toeneemt, groeit de economie trager; de uitgaven voor pensioenen en gezondheidszorg vertragen ook, maar minder dan de economie. Ze wegen dan zwaarder door in verhouding tot het bbp, de waarde van alles wat het land in een jaar produceert.

    Waarom dit belangrijk is

    De vergrijzingskosten zijn dus geen vast cijfer: ze veranderen sterk bij een iets lagere groeihypothese. Daarom hangt het debat over de pensioenen samen met dat over werkgelegenheid en groei.

    Om in het achterhoofd te houden

    Deze twee cijfers gaan over alle sociale uitgaven (pensioenen, gezondheidszorg enzovoort), niet over de pensioenen alleen.

    Citaat uit het document

    « (3,3 points de pourcentage »

    Studiecommissie voor de Vergrijzing, 2026 · pagina 15 van de pdf

  • VooruitzichtTot 2029 wordt de stijging afgeremd door de opschorting van de welvaartsenveloppe en door de hervorming; vanaf 2030 versnelt ze weer.Meer weten

    In gewone woorden

    De welvaartsenveloppe is de som die om de twee jaar wordt vrijgemaakt om bepaalde pensioenen en uitkeringen iets meer te verhogen dan de prijzen; van 2025 tot 2029 wordt ze niet verdeeld. Samen met de pensioenhervorming remt dat de stijging enkele jaren af. Het Federaal Planbureau, de overheidsinstelling die de officiële economische vooruitzichten maakt, gaat ervan uit dat de enveloppe in 2030 terugkomt, waardoor de stijging weer versnelt.

    Waarom dit belangrijk is

    De rem werkt vooral tijdens deze legislatuur. Wat daarna gebeurt, hangt af van een beslissing die nog niet is genomen: hoe de pensioenen na 2029 boven op de index zullen stijgen.

    Om in het achterhoofd te houden

    De zin gaat over de pensioenen van werknemers en zelfstandigen. Voor die van de overheidssector verwacht hetzelfde rapport een zwakke groei tot 2031, onder meer door het einde van de perequatie, de vroegere aanpassing van de pensioenen aan de lonen van de ambtenaren die nog werken.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « ralentissent la dynamique des prestations jusqu’en 2029. A partir de 2030, la »

    Federaal Planbureau, vooruitzichten van juni 2026 · pagina 39 van de pdf

Wat officieel becijferd is

Maatregelen waarvan een officiële instelling het effect op de begroting heeft berekend, per jaar. Een plus verbetert de begroting, een min verslechtert ze. Het zijn geen beslissingen. Verschillende doorrekeningen dateren van de vorige verkiezingscampagne en gaan over maatregelen die sindsdien zijn aangenomen: ze komen niet boven op wat nog gevonden moet worden.

MaatregelEffect per jaarBron
De wettelijke pensioenleeftijd terugbrengen naar 65 jaar · voorgesteld door PVDA−€ 2,2 miljardFederaal Planbureau, doorrekening 2024: PVDA-PTB
Pensioenen boven 3.500 euro niet indexeren in 2025-2027 en de perequatie van de ambtenarenpensioenen afschaffen · voorgesteld door N-VA · sindsdien geheel of gedeeltelijk aangenomen+€ 841 miljoenFederaal Planbureau, doorrekening 2024: N-VA
Het maximale wettelijke pensioen verlagen van 7.969 naar 4.780 euro bruto per maand · voorgesteld door Vlaams Belang+€ 788 miljoenFederaal Planbureau, doorrekening 2024: Vlaams Belang
Het minimumpensioen van een alleenstaande optrekken van 1.738 naar 1.790 euro bruto per maand · voorgesteld door Vlaams Belang−€ 588 miljoenFederaal Planbureau, doorrekening 2024: Vlaams Belang
De pensioenbonus schrappen · voorgesteld door N-VA · sindsdien geheel of gedeeltelijk aangenomen+€ 359 miljoenFederaal Planbureau, doorrekening 2024: N-VA
Het verplichte ziektepensioen voor ambtenaren afschaffen · voorgesteld door N-VA · sindsdien geheel of gedeeltelijk aangenomen+€ 252 miljoenFederaal Planbureau, doorrekening 2024: N-VA
Het pensioen dat buiten de Europese Unie wordt uitbetaald, koppelen aan de levensduurte in dat land · voorgesteld door Vlaams Belang+€ 165 miljoenFederaal Planbureau, doorrekening 2024: Vlaams Belang
Meer solidariteit tussen de hoogste en de laagste pensioenen (hogere solidariteitsbijdrage boven 5.000 euro, Wijninckx-bijdrage) · voorgesteld door Groen+€ 157 miljoenFederaal Planbureau, doorrekening 2024: Groen
De perequatie van de ambtenarenpensioenen afschaffen · voorgesteld door Open Vld · sindsdien geheel of gedeeltelijk aangenomen+€ 72 miljoenFederaal Planbureau, doorrekening 2024: Open Vld
Een halftijds pensioen invoeren · voorgesteld door MR−€ 31 miljoenFederaal Planbureau, doorrekening 2024: MR
De verblijfsvoorwaarden en de controle voor de IGO verstrengen · voorgesteld door N-VA+€ 9,0 miljoenFederaal Planbureau, doorrekening 2024: N-VA
De pensioenen van zelfstandigen herwaarderen (zelfde coëfficiënten als werknemers) · voorgesteld door MR−€ 6,0 miljoenFederaal Planbureau, doorrekening 2024: MR
Meer effectieve arbeid eisen voor het minimumpensioen (6.240 dagen in plaats van 5.000) · voorgesteld door MR+€ 1,0 miljoenFederaal Planbureau, doorrekening 2024: MR
  • In de lijst met opties die het Planbureau voor de begroting 2027 verzamelde, staan weinig voorstellen over pensioenen, omdat de hervorming net is goedgekeurd.Meer weten

    In gewone woorden

    Op vraag van de regering heeft het Federaal Planbureau, de overheidsinstelling die de officiële economische vooruitzichten maakt, een lijst met pistes voor de begroting 2027 samengesteld. Van de 263 voorstellen gaan er maar vier over pensioenen. Bij twee staat een bedrag, overgenomen uit de doorrekening van de partijprogramma’s vóór de verkiezingen van 2024.

    Waarom dit belangrijk is

    Er zijn dus weinig officieel becijferde pistes over pensioenen voor de inspanning die de regering zoekt. Bovendien is een deel van wat in 2024 werd doorgerekend intussen wet geworden: dat geld kan geen tweede keer worden geteld.

    Om in het achterhoofd te houden

    Weinig voorstellen in deze lijst betekent niet dat er geen pensioenmaatregelen worden besproken: de pers noemt er meerdere, zonder officiële becijfering.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « Cette réforme récente explique probablement pourquoi peu de propositions ont été rassemblées pour »

    Federaal Planbureau, opties voor de begroting 2027 · pagina 9 van de pdf

  • Een voorstel op langere termijn raadt aan om over te stappen van een systeem waarin de werkenden de pensioenen van vandaag betalen naar een systeem waarin iedereen voor zijn eigen pensioen spaart.Meer weten

    In gewone woorden

    Vandaag werken de wettelijke pensioenen met ‘repartitie’: de bijdragen en belastingen van dit jaar betalen de pensioenen van dit jaar, en er wordt niets opzijgezet op naam van elke persoon. In een systeem met ‘kapitalisatie’ spaart iedereen tijdens zijn loopbaan, wordt dat geld belegd en hangt het pensioen af van wat dat spaargeld heeft opgebracht.

    Waarom dit belangrijk is

    Dit is een piste voor de lange termijn, zonder bedrag: ze levert niets op voor de begroting van de komende jaren. Overstappen op een ander systeem doet de vraag rijzen hoe de overgang moet verlopen, want jarenlang zou je de lopende pensioenen moeten betalen en tegelijk moeten sparen voor de volgende.

    Om in het achterhoofd te houden

    De lijst van het Federaal Planbureau brengt voorstellen uit meerdere bronnen samen: dat een idee erin staat, betekent niet dat het Planbureau of de regering het steunt.

    Citaat uit het document

    « tème de pensions par répartition à un système de pensions par capitalisation. »

    Federaal Planbureau, opties voor de begroting 2027 · pagina 10 van de pdf

  • Wat nog kan veranderen: er is nog geen akkoord over hoe de pensioenen na 2029 boven op de index zullen stijgen.Meer weten

    In gewone woorden

    Twee mechanismen deden de pensioenen meer stijgen dan de prijzen: de welvaartsenveloppe voor werknemers en zelfstandigen (een som die om de twee jaar werd verdeeld) en de perequatie voor ambtenaren (hun pensioenen volgden de lonen van de ambtenaren die nog werken). Het eerste is opgeschort van 2025 tot 2029, het tweede is sinds 2026 afgeschaft. De regering heeft een nieuw systeem aangekondigd, maar er ligt nog niets vast.

    Waarom dit belangrijk is

    De gekozen regel bepaalt hoe snel de pensioenen na 2029 zullen stijgen. De huidige vooruitzichten rekenen in 2031 al op meer dan een miljard euro voor de terugkeer van de enveloppe, voor alle uitkeringen samen.

    Om in het achterhoofd te houden

    In afwachting gaan de officiële projecties uit van een terugkeer naar de oude regels in 2030. Als er anders wordt beslist, veranderen de bedragen voor 2030 en 2031.

    Citaat uit het document

    « A ce stade, aucun accord n’a encore été conclu sur le nouveau mécanisme d’adaptation »

    Studiecommissie voor de Vergrijzing, 2026 · pagina 33 van de pdf

Wie betaalt dit geld uit?

Van elke 100 euro in deze lijn: het deel dat elk bestuursniveau uitbetaalt. Samen is dat 100 %.

  • Sociale zekerheid77,3%
  • Gemeenschappen en gewesten12,3%
  • Federale overheid6,4%
  • Gemeenten en lokale besturen4,1%

De sociale zekerheid betaalt de pensioenen van werknemers en zelfstandigen. De federale overheid, de gemeenschappen, de gewesten en de gemeenten betalen de pensioenen van hun eigen ambtenaren, onder wie de leerkrachten.

Bron: Eurostat, tabel gov_10a_exp · gegevens opgehaald op 20 november 2026.

Waaraan wordt het concreet besteed?

Van elke 100 euro in deze lijn: wat met het geld wordt betaald. Samen is dat 100 %.

  • Uitkeringen aan personen97,5%
  • Lonen en bijdragen van het overheidspersoneel1,4%
  • Aankopen voor de werking0,4%
  • Subsidies0,4%
  • Andere overdrachten0,2%
  • Investeringen0,1%

Bron: Eurostat, tabel gov_10a_exp · gegevens opgehaald op 20 november 2026.

Hoe deze lijn is veranderd

Bovenaan het bedrag in euro van elk jaar, zonder correctie voor de prijsstijgingen. Onderaan hetzelfde bedrag in procent van de rijkdom die het land in één jaar produceert (bbp), zodat je verschillende jaren kunt vergelijken.

Pensioenen, in miljard euro
Bekijk deze cijfers in een tabel
JaarPensioenen
202471,8
202367,7
202261,9
202155,9
202054,3
201952,3
201850,0
201748,1
201646,0
201544,5
201443,3
201342,4
201240,0
201137,8
201036,0
200934,5
200832,8
200730,9
200629,4
200528,0
200426,9
200325,6
200224,6
200123,4

Bron: Eurostat, tabel gov_10a_exp · gegevens opgehaald op 20 november 2026.

Pensioenen, in % van het bbp
Bekijk deze cijfers in een tabel
JaarPensioenen
202411,59%
202311,22%
202211,02%
202111,05%
202011,71%
201910,90%
201810,87%
201710,84%
201610,74%
201510,70%
201410,70%
201310,74%
201210,31%
20119,98%
20109,91%
20099,91%
20089,32%
20079,01%
20069,04%
20059,02%
20049,06%
20039,11%
20029,01%
20018,85%

Bron: Eurostat, tabel gov_10a_exp, gov_10dd_edpt1 · gegevens opgehaald op 20 november 2026.

Een fout? Een vraag?

Over

Wat wil je ons zeggen?

Waar komt dit cijfer vandaan?