Woordenlijst
De woorden die telkens terugkomen als het over overheidsgeld gaat, uitgelegd in één of twee zinnen.
- Bbp
De waarde van alles wat in het land in één jaar wordt geproduceerd: goederen en diensten. Het is de gebruikelijke maat voor de grootte van de economie. Een uitgave uitdrukken in procent van het bbp maakt het mogelijk om verschillende jaren te vergelijken.
Officiële term Bruto binnenlands product
- Consolidatie
Bewerking waarbij het geld dat de overheden aan elkaar doorstorten wordt weggelaten, om het niet twee keer te tellen in het totaal.
Officiële term Consolidatie van de rekeningen
- Effectentaks
Een jaarlijkse belasting op rekeningen met aandelen, obligaties of fondsen, boven een bepaald bedrag.
Officiële term Jaarlijkse taks op de effectenrekeningen
- Federaal Planbureau
De onafhankelijke openbare instelling die de economische vooruitzichten van het land maakt en het effect berekent van maatregelen die de regering of de partijen voorleggen.
Officiële term Federaal Planbureau
- Flexi-job
Een bijbaan naast een hoofdbaan of een pensioen, in bepaalde sectoren. De werknemer betaalt op dat inkomen geen sociale bijdragen en geen belasting, tot een plafond; de werkgever betaalt een bijzondere bijdrage.
Officiële term Flexi-job
- Functie (COFOG)
Internationale indeling van de overheidsuitgaven volgens hun doel: gezondheid, onderwijs, defensie… Ze telt tien grote functies, die zelf in posten zijn opgesplitst.
Officiële term Classificatie van de overheidsfuncties
- Globale begrotingsdoelstelling
De maximale enveloppe voor de terugbetaling van gezondheidszorg in één jaar. Ze stijgt elk jaar volgens de groeinorm en de prijsstijging.
Officiële term Jaarlijkse globale begrotingsdoelstelling
- Groeinorm
Het percentage, vastgelegd in de wet, waarmee het budget voor gezondheidszorg elk jaar mag stijgen boven op de prijsstijging.
Officiële term Reële groeinorm
- IGO
Een steun voor mensen op pensioenleeftijd met te weinig inkomen. Het is geen pensioen: de federale overheid betaalt ze, zonder bijdragen, na een onderzoek naar de inkomsten.
Officiële term Inkomensgarantie voor ouderen
- Indexering
Als de prijzen genoeg stijgen en een drempel overschrijden, stijgen de lonen, de pensioenen en de uitkeringen automatisch met een klein percentage. Bij een ‘indexsprong’ wordt een van die verhogingen niet toegepast.
Officiële term Koppeling aan de gezondheidsindex
- Inschakelingsuitkering
Een werkloosheidsuitkering voor jongeren die hun studies hebben afgerond maar nog niet genoeg hebben gewerkt om recht te hebben op een gewone werkloosheidsuitkering.
Officiële term Inschakelingsuitkering
- Invaliditeit
Als iemand om gezondheidsredenen niet kan werken, spreekt men het eerste jaar van arbeidsongeschiktheid, daarna van invaliditeit. Het ziekenfonds betaalt de uitkering, met geld van de ziekteverzekering.
Officiële term Arbeidsongeschiktheid van meer dan een jaar
- Managementvennootschap
Een vennootschap via welke een bedrijfsleider of een zelfstandige zich laat betalen, in plaats van een loon te krijgen. Die inkomsten worden dan belast in de vennootschapsbelasting en niet in de belasting op lonen.
Officiële term Managementvennootschap
- Meerwaarde
De winst die je maakt als je iets, bijvoorbeeld aandelen, duurder verkoopt dan je het hebt gekocht.
Officiële term Meerwaarde
- Monitoringcomité
Een groep topambtenaren die berekent waar de federale begroting naartoe gaat als er geen nieuwe beslissingen komen. Hun rapporten zijn het vertrekpunt van de onderhandelingen.
Officiële term Monitoringcomité
- Nationale rekeningen
Boekhoudregels die voor alle Europese landen gelden. Zo worden uitgaven, inkomsten, tekort en schuld overal op dezelfde manier gemeten. In België worden deze rekeningen opgesteld door het Instituut voor de Nationale Rekeningen en de Nationale Bank, en daarna gepubliceerd door Eurostat.
Officiële term Europees systeem van rekeningen (ESR 2010)
- OCMW en leefloon
Elke gemeente heeft een OCMW. Het betaalt het leefloon uit, een minimuminkomen voor mensen die te weinig middelen hebben. De federale overheid betaalt er een deel van terug.
Officiële term Openbaar centrum voor maatschappelijk welzijn
- Overheden
Alle overheidsinstellingen van het land samen: federale overheid, sociale zekerheid, gemeenschappen, gewesten, provincies, gemeenten, OCMW’s, en de instellingen die ze controleren en financieren. Deze site toont dat totaal.
Officiële term Overheid (sector S.13)
- Overheidsinkomsten
Alles wat de overheden in één jaar ontvangen: belastingen, sociale bijdragen, verkopen, dividenden. Geleend geld hoort daar niet bij.
Officiële term Totale ontvangsten
- Overheidsinvestering
Uitgave voor iets wat lang meegaat: een weg, een spoorlijn, een school, materieel, software. Ze wordt volledig geteld in het jaar waarin ze gebeurt.
Officiële term Bruto-investeringen en netto-aankopen van gronden (P.5 + NP)
- Overheidsschuld
Alles wat de overheden in de loop der tijd hebben geleend en nog niet hebben terugbetaald. Meestal groeit ze aan bij elk tekort.
Officiële term Geconsolideerde brutoschuld (‘Maastrichtschuld’)
- Overheidsuitgaven
Alles wat de overheden in één jaar betalen: uitkeringen, lonen, aankopen, subsidies, investeringen, rente. De terugbetaling van leningen hoort daar niet bij.
Officiële term Totale uitgaven
- Perequatie
Een regeling waardoor de pensioenen van ambtenaren de evolutie van de lonen in de openbare sector volgen, naast de indexering.
Officiële term Perequatie van de overheidspensioenen
- Regeerakkoord
De tekst die de meerderheidspartijen bij het begin van de legislatuur ondertekenen, met wat ze samen beloven te doen.
Officiële term Regeerakkoord
- Rekenhof
De instelling die de rekeningen en de begrotingen van de overheid controleert voor het parlement. Het zegt of de cijfers van de regering kloppen, maar beslist zelf niet.
Officiële term Rekenhof
- Remgeld
Het deel van een behandeling of een geneesmiddel dat de patiënt zelf betaalt, na de terugbetaling door het ziekenfonds.
Officiële term Persoonlijk aandeel
- Rente op de schuld
Wat de overheden elk jaar betalen aan wie hun geld heeft uitgeleend. Het is de prijs van de leningen uit het verleden.
Officiële term Rente (D.41)
- RIZIV
De federale instelling die de ziekteverzekering beheert: ze legt vast wat wordt terugbetaald en stort het geld aan de ziekenfondsen, die de zorg en de uitkeringen betalen.
Officiële term Rijksinstituut voor ziekte- en invaliditeitsverzekering
- Sociale bijdragen
Bedragen die worden ingehouden op de lonen (een deel betaald door de werknemer, een deel door de werkgever) en op de inkomsten van zelfstandigen, om de sociale zekerheid te betalen.
Officiële term Sociale premies (D.61)
- Sociale uitkeringen
Het geld dat aan mensen wordt betaald (pensioen, uitkering, vergoeding) of voor hen wordt betaald (terugbetaling van zorg).
Officiële term Sociale uitkeringen (D.62 en D.632)
- Sociale zekerheid
Het geheel van de kassen die de meeste pensioenen uitbetalen, de gezondheidszorg terugbetalen en de werkloosheids- en ziekte-uitkeringen betalen.
Officiële term Socialezekerheidsinstellingen (S.1314)
- Subsidie
Steun die de overheden geven aan een bedrijf of een organisatie, bijvoorbeeld om werkgelegenheid te ondersteunen of de prijs van een dienst te drukken.
Officiële term Subsidies (D.3)
- SWT (brugpensioen)
Een oudere werknemer die ontslagen wordt, krijgt een werkloosheidsuitkering en daarbovenop een toeslag van zijn vroegere werkgever, tot aan zijn pensioen.
Officiële term Stelsel van werkloosheid met bedrijfstoeslag
- Tekort
Wat er in één jaar tekortkomt wanneer de uitgaven hoger zijn dan de inkomsten. Het wordt per jaar gemeten. Zijn de inkomsten hoger dan de uitgaven, dan spreken we van een overschot.
Officiële term Vorderingentekort (negatief saldo B.9)
- Verhoogde tegemoetkoming
Een betere terugbetaling van zorg voor mensen met een laag inkomen of met bepaalde uitkeringen: hun remgeld is lager.
Officiële term Verhoogde verzekeringstegemoetkoming
- Voorheffing
Een belasting die aan de bron wordt ingehouden, voor het geld bij de persoon aankomt. De bedrijfsvoorheffing houdt de werkgever in op het loon; de roerende voorheffing houdt de bank in op rente en dividenden.
Officiële term Bedrijfsvoorheffing, roerende voorheffing
- Voorlopige twaalfden
Als de begroting van een jaar niet op tijd is goedgekeurd, kan de overheid blijven betalen: elke maand mag ze een twaalfde van de begroting van het vorige jaar uitgeven, zonder nieuw beleid te starten.
Officiële term Voorlopige kredieten
- Welvaartsenveloppe
Een bedrag dat om de twee jaar wordt vrijgemaakt om sommige pensioenen en uitkeringen iets meer te verhogen dan de prijzen, zodat ze de algemene levensstandaard volgen.
Officiële term Welvaartsaanpassing
- Ziekenfonds
De organisatie waarbij iedereen is aangesloten voor de ziekteverzekering. Ze betaalt de zorg terug en betaalt de ziekte-uitkeringen, met het geld dat ze van het RIZIV krijgt.
Officiële term Verzekeringsinstelling