Alle uitgaven

Cijfers2024

Andere sociale steun

Alle sociale steun behalve de pensioenen: € 16,33 van elke 100 euro, of 54,7 miljard euro in 2024.

In het kort

Het grootste deel gaat naar mensen die langdurig ziek of invalide zijn of een handicap hebben: uitkeringen, tegemoetkomingen, opvang en begeleiding (24,3 miljard euro). Daarna komen gezinnen en kinderen (13,5 miljard euro), hulp aan mensen die sociaal uitgesloten zijn (7,6 miljard euro) en werkloosheid (6,6 miljard euro).

Net als bij de pensioenen gaat het vooral om geld dat rechtstreeks aan mensen wordt betaald, of voor hen wordt betaald: 81% van het totaal.

Wat in deze lijn zit

De officiële posten waaruit deze lijn bestaat, in 2024.

Officiële samenstelling

Opgetelde posten 10 · Weggelaten post 10.2 (Ouderdom (rustpensioenen, hulp aan ouderen)), 10.3 (Nabestaanden (pensioenen na een overlijden))

Bron: Eurostat, tabel gov_10a_exp · gegevens opgehaald op 20 november 2026.

Federale begroting

In het debat

Wat deze lijn raakt in de lopende besprekingen. Stand van zaken op 21 november 2026: de onderhandelingen gaan snel.

  • In onderhandeling

    Flexi-jobs: strengere voorwaarden

    Een werknemer die vier vijfde gaat werken, zou twaalf maanden in plaats van zes moeten wachten voor hij een flexi-job mag doen. Een flexi-job combineren met arbeidsongeschiktheid zou verboden worden.

  • In onderhandeling

    Werkloze mantelzorgers: overgangsregeling verlengen

    Werkloze mantelzorgers kregen twaalf maanden langer een uitkering toen de werkloosheidsuitkeringen in de tijd werden beperkt. Die overgangsregeling zou worden verlengd tot 2029.

Het Federaal Planbureau publiceerde een lijst van mogelijke maatregelen voor de begroting. Maatregelen over deze lijn: 9. Met een becijferd bedrag: 2. Bekijk die maatregelen

Alles wat op tafel ligt

Twee delen van deze lijn worden verderop in detail bekeken: ziekte en invaliditeit, en daarna werkloosheid. De kinderbijslag niet: die wordt beheerd door de gemeenschappen en gewesten en maakt geen deel uit van de federale begroting waarover wordt onderhandeld.

Voor wie meer wil weten

Ziekte en invaliditeit in detail

Wat de officiële documenten zeggen: wat erin zit, hoeveel mensen, waarom het verandert, wat al beslist is en wat becijferd is. Elke zin verwijst naar het document waaruit hij komt.

Let op de totalen. Het cijfer bovenaan de pagina telt alle overheden samen, volgens Eurostat. Hieronder tellen de federale documenten minder mee, en voor andere jaren. De bedragen verschillen dus zonder elkaar tegen te spreken.

Elke kaart opent met uitleg die voor deze site is geschreven, met de hulp van AI, op basis van de geciteerde documenten. Het feit en het citaat komen uit het officiële document.

Werknemers en werklozen in invaliditeit, in duizenden personen (op het einde van het jaar)
Bekijk deze cijfers in een tabel
JaarWerknemers en werklozen in invaliditeit, in duizenden personen (op het einde van het jaar)
2025538
2024515
2023494
2022472
2021456
2020442
2019421
2018401
2017380
2016366
2015347
2014322
2013299
2012284
2011269
2010258
2009245
2008232
2007224
2006216
2005209
2004204

Bron: RIZIV, invaliditeitsstatistieken 2025 (werknemers)

Wat al beslist is

  • Van kracht

    Hercontrole van dossiers door ziekenfondsen en RIZIV

    Tegen eind 2029 moeten de ziekenfondsen 218.746 dossiers opnieuw onderzoeken en het RIZIV 27.000, om na te gaan of de persoon nog arbeidsongeschikt is.

    Verwachte besparing: € 998 miljoen (2029)

    Rekenhof, Boek 2026 over de sociale zekerheid · pagina 60 van de pdf

    Citaat uit het document
    « Le gouvernement souhaite que les mutualités et l’Inami recontrôlent respectivement 218.746 et »
  • Aangekondigd

    Elk jaar een nieuw attest om in invaliditeit te blijven

    Wie langer dan een jaar ziek is, moet minstens één keer per jaar naar zijn arts; de arts beoordeelt wat de persoon nog kan en vraagt zo nodig de verlenging aan. Zonder die controle stopt de uitkering.

    Verwachte besparing: € 671 miljoen (2029)

    Rekenhof, Boek 2026 over de sociale zekerheid · pagina 61 van de pdf

    Citaat uit het document
    « À partir du 1er novembre 2026, les patients en incapacité de travail depuis plus d’un an doivent »
  • Van kracht

    Ziekenfondsen gefinancierd volgens hun resultaten

    Een deel van het geld dat de ziekenfondsen voor hun werking krijgen, hangt sterker af van het aantal zieken dat ze opnieuw aan het werk helpen.

    Verwachte besparing: € 248 miljoen (2029)

    Rekenhof, Boek 2026 over de sociale zekerheid · pagina 58 van de pdf

    Citaat uit het document
    « La clé de répartition de la partie fixe des frais d’administration des mutualités a été modifiée. »
  • Aangekondigd

    Artsen die veel ziektebriefjes schrijven, worden opgevolgd

    Artsen die veel en lange ziektebriefjes schrijven, worden opgespoord, aangesproken en kunnen financieel gestraft worden.

    Verwachte besparing: € 125 miljoen (2029)

    Studiecommissie voor de Vergrijzing, verslag 2026 · pagina 76 van de pdf

    Citaat uit het document
    « Responsabilisation des médecins. Sur la base du datamining, les médecins qui prescrivent beau- »
Toon nog 11 besliste of aangekondigde maatregelen
  • Van kracht

    Grote werkgevers betalen een deel van de uitkering

    Een werkgever met meer dan 50 werknemers betaalt 30 % van de uitkering van zijn zieke werknemer tijdens de tweede en de derde ziektemaand (werknemers van 18 tot 54 jaar).

    Verwachte besparing: € 112 miljoen (2029)

    Rekenhof, Boek 2026 over de sociale zekerheid · pagina 58 van de pdf

    Citaat uit het document
    « Depuis le 1er janvier 2026, les employeurs occupant plus de 50 travailleurs doivent verser une »
  • Van kracht

    Einde van het ziektepensioen voor ambtenaren

    Een langdurig zieke ambtenaar krijgt geen ziektepensioen meer: hij krijgt een invaliditeitsuitkering zoals in de privésector, en zijn overheidswerkgever betaalt een bijdrage.

    Verwachte kosten: € 75 miljoen (2029)

    Rekenhof, Boek 2026 over de sociale zekerheid · pagina 61 van de pdf

    Citaat uit het document
    « Depuis le 1er juin 2026, les fonctionnaires ne peuvent plus bénéficier d’une pension pour inaptitude »
  • Aangekondigd

    Werkgeversbijdrage uitgebreid tot de 4e en 5e maand

    Vanaf 2027 zouden dezelfde werkgevers ook 30 % van de uitkering betalen tijdens de vierde en vijfde maand; dat geld zouden ze terugkrijgen via lagere bijdragen.

    Verwachte besparing: € 72 miljoen (2029)

    Rekenhof, commentaar bij de aangepaste begroting 2026 · pagina 122 van de pdf

    Citaat uit het document
    « À partir du 1er janvier 2027, les employeurs devront aussi payer une cotisation égale à 30 % de »
  • Van kracht

    Herval: geen nieuw gewaarborgd loon binnen acht weken

    Als een werknemer binnen acht weken (vroeger: veertien dagen) opnieuw ziek wordt, betaalt de werkgever geen nieuwe maand loon; het ziekenfonds betaalt de uitkering.

    Verwachte kosten: € 29 miljoen (2029)

    FOD Werkgelegenheid, wat er verandert op 1 januari 2026

    Citaat uit het document
    « Le délai de rechute dans le cadre du droit au salaire garanti est prolongé de quatorze jours à huit semaines »
  • Van kracht

    Zwaardere sancties voor werknemers die niet meewerken

    Een zieke werknemer die onvoldoende meewerkt aan zijn terug-naar-werktraject wordt zwaarder gestraft; het regeerakkoord voorziet in een vermindering van de uitkering met 10 %.

    Verwachte besparing: € 25 miljoen (2029)

    Rekenhof, Boek 2026 over de sociale zekerheid · pagina 58 van de pdf

    Citaat uit het document
    « Les travailleurs qui ne collaborent pas suffisamment à un trajet de réintégration ou de retour au »
  • Aangekondigd

    Lagere uitkering bij werkhervatting in een maatwerkbedrijf

    Voor wie het werk hervat in een maatwerkbedrijf hangt de uitkering voortaan af van het aantal gewerkte uren; vroeger behield die persoon de volledige uitkering boven op het loon.

    Verwachte besparing: € 18 miljoen (2029)

    Rekenhof, commentaar bij de aangepaste begroting 2026 · pagina 122 van de pdf

    Citaat uit het document
    « activité à temps partiel dépendra du taux d’occupation de cette activité, a été reportée du »
  • Aangekondigd

    Meer eerstelijnspsychologische zorg

    De regering versterkt de psychologische hulp dicht bij huis, in de hoop ziekteverlof te vermijden of te verkorten.

    Verwachte besparing: € 11 miljoen (2029)

    Rekenhof, Boek 2026 over de sociale zekerheid · pagina 62 van de pdf

    Citaat uit het document
    « le renforcement des soins psychologiques de première ligne pour les rendre à la fois préventifs »
  • Aangekondigd

    Hogere premie voor de werkgever die een langdurig zieke weer aan het werk zet

    De werkgever die minstens drie maanden aangepast werk geeft aan iemand die langer dan een jaar ziek is, zou 3.000 euro krijgen in plaats van 1.725 euro.

    Verwachte kosten: € 6,7 miljoen (2029)

    Rekenhof, commentaar bij de begroting 2026 · pagina 192 van de pdf

    Citaat uit het document
    « prime unique de reprise du travail de 1.725 euros sous certaines conditions. Le gouvernement porte »
  • Van kracht

    Verplichting om een re-integratietraject te starten

    Een werkgever met 20 werknemers of meer moet uiterlijk zes maanden na het begin van de ziekte een re-integratietraject starten, als de werknemer nog kan werken.

    Rekenhof, Boek 2026 over de sociale zekerheid · pagina 58 van de pdf

    Citaat uit het document
    « Les employeurs qui occupent 20 travailleurs ou plus doivent mettre en place un trajet de réinté- »
  • Van kracht

    Einde van het contract om medische redenen mogelijk na zes maanden

    De procedure die kan leiden tot het einde van de arbeidsovereenkomst om medische redenen kan starten na zes maanden ononderbroken ziekte, in plaats van negen.

    FOD Werkgelegenheid, wat er verandert op 1 januari 2026

    Citaat uit het document
    « La durée d’incapacité de travail ininterrompue requise pour initier la procédure de force majeure médicale est réduite de neuf à six mois »
  • Van kracht

    Een ziektedag zonder attest: twee keer per jaar in plaats van drie

    Een werknemer mag twee keer per jaar een dag thuisblijven zonder medisch attest, in plaats van drie keer.

    FOD Werkgelegenheid, wat er verandert op 1 januari 2026

    Citaat uit het document
    « Désormais, le travailleur pourra donc bénéficier de cette dispense deux fois par an. »
  • VooruitzichtDe regering wil tegen 2029 ongeveer 75.000 langdurig zieken minder; aanvankelijk mikte ze op ongeveer 90.000.Meer weten

    In gewone woorden

    De regering heeft zich een becijferd doel gesteld: een aantal mensen dat tegen 2029 dankzij haar maatregelen niet meer in invaliditeit zou zijn. Twee maatregelen moeten daartoe leiden. De eerste is de hercontrole van bestaande dossiers door de ziekenfondsen, die de uitkeringen betalen, en door het RIZIV, de federale instelling die de verzekering beheert (40.056 personen). De tweede is een medisch attest dat elk jaar vernieuwd moet worden (35.105 personen).

    Waarom dit belangrijk is

    De aangekondigde besparingen volgen rechtstreeks uit dit aantal: minder mensen met een uitkering, minder uitgaven. Daalt het doel, dan daalt ook de verwachte besparing.

    Om in het achterhoofd te houden

    Het is een doel, geen resultaat. Het is verlaagd nadat de invoering van het jaarlijkse attest was uitgesteld en een rekenfout van het RIZIV was rechtgezet.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « Dans le budget ajusté 2026, ce chiffre a été ramené à 75.161 personnes (voir le graphique 7). »

    Rekenhof, Boek 2026 over de sociale zekerheid · pagina 58 van de pdf

  • VooruitzichtVan de ongeveer 40.000 mensen die na een hercontrole hun uitkering zouden verliezen, gaat de berekening uit van ongeveer 13.400 mensen die opnieuw gaan werken: een derde.Meer weten

    In gewone woorden

    Een hercontrole is het opnieuw bekijken van een dossier om na te gaan of iemand nog altijd arbeidsongeschikt is. Voor de mensen die hun uitkering zouden verliezen, gaat het RIZIV, de federale instelling die de verzekering beheert, uit van een verdeling in drie gelijke delen. Een derde zou opnieuw gaan werken, een derde zou het leefloon aanvragen (het laatste vangnet, uitbetaald door het OCMW van de gemeente) en een derde zou geen uitkering meer aanvragen.

    Waarom dit belangrijk is

    Die hypothese telt voor de begroting: wie opnieuw werkt, betaalt bijdragen en belastingen, en die verhoopte inkomsten (276 miljoen euro in 2029) maken deel uit van de aangekondigde besparing. Gaan minder mensen opnieuw werken, dan krimpt dat deel van de besparing.

    Om in het achterhoofd te houden

    Het is een rekenhypothese, geen vaststelling: geen enkel document zegt al wat er in 2026 echt met de betrokkenen is gebeurd.

    Citaat uit het document

    « 26.704 13.352 »

    Rekenhof, Boek 2026 over de sociale zekerheid · pagina 59 van de pdf

  • VooruitzichtAlle maatregelen van 2025 en 2026 moeten in 2029 2,1 miljard euro opbrengen; de eerste berekening kwam uit op 2,3 miljard.Meer weten

    In gewone woorden

    Dit totaal telt alles samen wat het plan in 2029 voor de begroting moet opleveren: minder uitkeringen, maar ook nieuwe bijdragen van werkgevers en de inkomsten die worden verwacht wanneer zieken opnieuw gaan werken, min wat sommige maatregelen kosten. Het bedrag is in het voorjaar van 2026 herberekend en naar beneden herzien.

    Waarom dit belangrijk is

    Dit is de bijdrage die deze post tegen 2029 aan de begrotingsinspanning moet leveren. Wordt dat bedrag naar beneden herzien, dan moet het verschil elders gevonden worden.

    Om in het achterhoofd te houden

    Het zijn ramingen: de echte resultaten van 2026 zijn nog niet gepubliceerd. Het grootste deel steunt op de hercontroles (997,9 miljoen euro), waarvan het Rekenhof de opbrengst mogelijk overschat vindt.

    Citaat uit het document

    « Total Ajusté 0,0 256,7 706,6 1.355,7 2.098,7 »

    Rekenhof, Boek 2026 over de sociale zekerheid · pagina 57 van de pdf

  • De voor 2025 geplande besparingen (121,4 miljoen euro) zijn niet gerealiseerd: de maatregelen zijn pas op 1 januari 2026 in werking getreden.Meer weten

    In gewone woorden

    De begroting van 2025 rekende al op besparingen uit het plan voor langdurig zieken. Maar de wet die deze maatregelen invoert, dateert van 19 december 2025 en geldt sinds begin 2026. De besparing die voor 2025 gepland was, is er dus niet gekomen.

    Waarom dit belangrijk is

    Een besparing die in de begroting staat maar niet wordt gehaald, vergroot het tekort van dat jaar. Dezelfde kloof tussen aankondiging en invoering deed zich in 2026 opnieuw voor bij het jaarlijkse attest, waarvan de datum meermaals is opgeschoven.

    Citaat uit het document

    « (121,4 millions d’euros) n’ont pas été réalisées. »

    Rekenhof, Boek 2026 over de sociale zekerheid · pagina 58 van de pdf

Toon nog 11 gecontroleerde feiten
  • In april 2026 stelde de regering vast dat het plan voor langdurig zieken in 2026 112 miljoen euro minder zou opbrengen dan verwacht.Meer weten

    In gewone woorden

    In april 2026 heeft de regering haar berekeningen voor het lopende jaar opnieuw gemaakt. Ze stelde vast dat het plan om langdurig zieken opnieuw aan het werk te krijgen minder geld zou opleveren dan in de begroting stond, en ze heeft het cijfer bijgestuurd.

    Waarom dit belangrijk is

    Wat hier niet binnenkomt, moet elders gecompenseerd worden of vergroot het tekort. In de aangepaste begroting 2026 zijn ook de doelstellingen van het plan naar beneden herzien.

    Om in het achterhoofd te houden

    Dit bedrag gaat alleen over het jaar 2026. Voor 2029 is de verwachte besparing gedaald van 2.337,3 naar 2.098,7 miljoen euro.

    Citaat uit het document

    « qu’attendues (-112 millions d’euros). »

    Rekenhof, commentaar bij de aangepaste begroting 2026 · pagina 77 van de pdf

  • Het Rekenhof waarschuwt: het aantal mensen dat na een hercontrole zijn uitkering zal verliezen, en dus de besparing, zou overschat kunnen zijn.Meer weten

    In gewone woorden

    Het Rekenhof is de onafhankelijke instelling die de overheidsrekeningen controleert. Om te voorspellen hoeveel mensen na een hercontrole (het opnieuw bekijken van hun dossier) hun uitkering zullen verliezen, gaat de officiële berekening uit van de resultaten van controles bij kleine, geselecteerde groepen en past ze die toe op een veel grotere groep. Het Rekenhof is er niet zeker van dat dezelfde verhouding voor die groep zal gelden.

    Waarom dit belangrijk is

    De hercontroles zijn de maatregel die het meest moet opbrengen: 997,9 miljoen euro in 2029. Verliezen minder mensen dan verwacht hun uitkering, dan valt de besparing kleiner uit en moet het verschil elders gevonden worden.

    Om in het achterhoofd te houden

    Het Rekenhof zegt ‘zou kunnen’: het wijst op een risico, zonder zelf een cijfer voor het geheel te geven. Zijn waarschuwing dateert van februari 2026, vóór de neerwaartse herziening van de doelstellingen.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « La Cour des comptes souligne que le nombre d’exclusions pourrait être surestimé et, par »

    Rekenhof, commentaar bij de begroting 2026 · pagina 190 van de pdf

  • Voor het jaarlijkse attest gaat de berekening ervan uit dat elk jaar ongeveer 3 % van de invaliden het stelsel verlaat; het Rekenhof zegt daar geen uitleg over gekregen te hebben.Meer weten

    In gewone woorden

    Door het jaarlijkse attest moet iemand in invaliditeit (langer dan een jaar ziek) minstens één keer per jaar naar de arts; die beoordeelt wat de persoon nog kan en vraagt, als dat nodig is, de verlenging aan. De officiële berekening gaat ervan uit dat door die regel elk jaar een klein deel van de mensen de invaliditeit zal verlaten. Het Rekenhof, de onafhankelijke instelling die de overheidsrekeningen controleert, heeft de methode achter dat percentage niet gekregen.

    Waarom dit belangrijk is

    Op die hypothese steunt 670,8 miljoen euro aan besparingen in 2029. Zonder bekende methode kan het Rekenhof niet nagaan of dat bedrag realistisch is.

    Om in het achterhoofd te houden

    Het Rekenhof voegt eraan toe dat het niet weet wat er gebeurt met de mensen die niet langer als arbeidsongeschikt erkend zijn. De maatregel is uitgesteld; eind september 2026 was de invoering aangekondigd voor 1 november 2026.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « année (voir le tableau suivant). La Cour des comptes n’a pas reçu d’informations sur la méthode »

    Rekenhof, Boek 2026 over de sociale zekerheid · pagina 61 van de pdf

  • Volgens de officiële berekening zouden ongeveer 14.400 langdurig zieken in vier jaar doorstromen naar het leefloon (OCMW); die kost staat nergens in de begroting, merkt het Rekenhof op.Meer weten

    In gewone woorden

    Het leefloon is het laatste vangnet dat het OCMW, het openbaar centrum voor maatschappelijk welzijn van de gemeente, uitbetaalt aan iemand die te weinig middelen heeft. De officiële berekening gaat ervan uit dat een deel van de langdurig zieken die hun uitkering verliezen, het zal aanvragen. Het Rekenhof, de onafhankelijke instelling die de overheidsrekeningen controleert, stelt vast dat de begroting de besparing op de uitkeringen meetelt, maar niet de uitgave die aan de andere kant ontstaat.

    Waarom dit belangrijk is

    De besparing voor de overheidsfinanciën in hun geheel is dus kleiner dan wat op deze post staat. Een deel van de uitgaven verschuift naar het leefloon, dat de OCMW’s uitbetalen.

    Om in het achterhoofd te houden

    Cijfer uit de initiële begroting 2026, berekend voordat de doelstellingen van het plan naar beneden werden herzien.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « 14.350 malades de longue durée entreront également dans le régime du revenu d'intégration au »

    Rekenhof, commentaar bij de begroting 2026 · pagina 116 van de pdf

  • In 2025 hercontroleerde het RIZIV 3.000 dossiers uit gerichte doelgroepen: in twee groepen van 1.000 personen zette het de uitkering stop bij ongeveer één op de vier personen (23,9 % en 25,2 %).Meer weten

    In gewone woorden

    Het RIZIV, de federale instelling die de ziekte- en invaliditeitsverzekering beheert, heeft dossiers van langdurig zieken opnieuw bekeken om na te gaan of die mensen nog altijd arbeidsongeschikt waren. In twee van de gecontroleerde groepen eindigde ongeveer één op de vier dossiers met de stopzetting van de uitkering.

    Waarom dit belangrijk is

    Dit soort controles dient als basis voor de geraamde besparingen: tegen eind 2029 moeten de ziekenfondsen 218.746 dossiers opnieuw bekijken en het RIZIV 27.000. De besparing hangt af van de verhouding die op die schaal zal blijken.

    Om in het achterhoofd te houden

    Het ging om gerichte groepen: mensen jonger dan 28 jaar, en mensen jonger dan 40 jaar met een psychische stoornis en zonder re-integratiemaatregel. Het percentage geldt dus niet voor alle langdurig zieken.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « L’Inami a mis fin à la reconnaissance de l’incapacité de travail de 23,94 % des malades de longue »

    Rekenhof, Boek 2026 over de sociale zekerheid · pagina 59 van de pdf

  • In juli 2026 heeft het Monitoringcomité de uitgaven naar beneden herzien, zowel voor het eerste ziektejaar als voor de invaliditeit, op basis van de echte cijfers van 2025 en begin 2026.Meer weten

    In gewone woorden

    Het Monitoringcomité, de groep topambtenaren die de begroting opvolgt, heeft zijn ramingen vergeleken met de uitgaven die echt zijn vastgesteld. Die waren lager dan verwacht, zowel voor het eerste ziektejaar als voor de invaliditeit (na meer dan een jaar). Het heeft zijn ramingen voor de volgende jaren dus verlaagd.

    Waarom dit belangrijk is

    Die daling komt boven op de besparingen die al voor de maatregelen waren meegeteld: wat nog gevonden moet worden, daalt met evenveel. Ze komt er terwijl de federale regering over haar begroting voor 2027 onderhandelt.

    Om in het achterhoofd te houden

    Het rapport zegt niet welk deel van de daling door de maatregelen komt. De cijfers van 2026 gingen toen alleen over het begin van het jaar.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « tant des dépenses liées à l'incapacité de travail primaire que des dépenses liées à l'invalidité, qui s'ajoute »

    Monitoringcomité, juli 2026 · pagina 163 van de pdf

  • Het Planbureau stelt een trendbreuk vast: het aandeel ziektedagen bij de werknemers, dat al twintig jaar steeg, is in de loop van 2025 duidelijk gedaald.Meer weten

    In gewone woorden

    Het Federaal Planbureau, de overheidsinstelling die de economische vooruitzichten maakt, volgt het aandeel werkdagen dat door ziekte verloren gaat. Dat aandeel steeg al een twintigtal jaar; in de loop van 2025 is het gedaald, en de eerste gegevens van 2026 wijzen in dezelfde richting.

    Waarom dit belangrijk is

    Houdt die daling aan, dan zouden er minder dagen te vergoeden zijn en zouden de uitgaven minder snel stijgen. De neerwaartse herziening door het Monitoringcomité, in juli 2026, wijst in dezelfde richting.

    Om in het achterhoofd te houden

    De indicator omvat alle ziektedagen van werknemers, ook de korte ziekteperiodes die de werkgever betaalt: hij meet de invaliditeit niet rechtstreeks. Het Planbureau stelt de trendbreuk vast zonder de oorzaak te geven.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « et encore en 2024, mais a diminué de manière significative dans le courant de l’année 2025. Cette rup- »

    Federaal Planbureau, vooruitzichten van juni 2026 · pagina 25 van de pdf

  • Het RIZIV stelt ook een daling met 1,68 % vast van het aantal mensen dat tijdens het eerste ziektejaar een uitkering krijgt.Meer weten

    In gewone woorden

    Het RIZIV is de federale instelling die de ziekte- en invaliditeitsverzekering beheert. Tijdens het eerste ziektejaar betaalt het ziekenfonds de uitkering, na de periode die de werkgever betaalt. Het RIZIV stelt vast dat het aantal mensen met een uitkering in die fase licht is gedaald.

    Waarom dit belangrijk is

    De invaliditeit begint na een jaar ziekte: minder mensen in het eerste jaar betekent in principe minder instroom in invaliditeit, waar het grootste deel van de uitgaven zit. Het RIZIV ziet er een effect in van de begeleiding die sinds 2024 is ingevoerd.

    Om in het achterhoofd te houden

    Die begeleiding dateert van vóór de maatregelen van de huidige regering: het RIZIV schrijft de daling daar niet aan toe. Het cijfer gaat over werknemers en werklozen.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « une diminution de 1,68 % du nombre de titulaires indemnisés en incapacité primaire »

    RIZIV, webpagina ‘invaliditeit werknemers 2025’

  • Vóór deze hervormingen bereikten de re-integratietrajecten heel weinig mensen: jaarlijks hoogstens 0,6 % van de doelgroep voor de trajecten van het RIZIV, en 1,7 % voor de trajecten in het bedrijf, volgens een audit van het Rekenhof.Meer weten

    In gewone woorden

    Een re-integratietraject is een georganiseerde aanpak om een zieke opnieuw aan het werk te helpen: aangepast werk, een andere functie of een opleiding. Er bestonden twee soorten: het ene liep via het RIZIV, de federale instelling die de ziekte- en invaliditeitsverzekering beheert, het andere via de werkgever en de arbeidsarts. Het Rekenhof, de onafhankelijke instelling die de overheidsrekeningen controleert, ging na hoeveel mensen elk jaar echt aan een traject begonnen.

    Waarom dit belangrijk is

    De recente hervormingen willen dat veranderen: sinds 2026 moet een werkgever met 20 werknemers of meer uiterlijk zes maanden na het begin van de ziekte een traject opstarten. De verwachte besparingen gaan ervan uit dat meer mensen opnieuw gaan werken.

    Om in het achterhoofd te houden

    Vaststelling uit een audit van 2021, herhaald in 2024: 0,6 % voor de trajecten van het RIZIV, 1,7 % voor de trajecten in het bedrijf. Ze beschrijft de situatie van vóór de hervormingen.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « cible, et les trajets SPF maximum 1,7 %. »

    Rekenhof, opvolging 2024 van de audit over langdurig zieken · pagina 5 van de pdf

  • Het regeerakkoord van januari 2025 kondigt een plan aan dat vijf actoren voor hun verantwoordelijkheid plaatst: werkgevers, werknemers, artsen, ziekenfondsen en gewestelijke arbeidsbemiddelingsdiensten.Meer weten

    In gewone woorden

    Het regeerakkoord is de tekst waarin de meerderheidspartijen hun programma vastleggen. Voor de langdurig zieken verdeelt het de verplichtingen over vijf actoren: de werkgever, de zieke werknemer, de artsen, het ziekenfonds (de organisatie van de ziekteverzekering die de uitkering betaalt en het dossier opvolgt) en de gewestelijke arbeidsbemiddelingsdiensten, die helpen om werk te vinden.

    Waarom dit belangrijk is

    Die verdeling vind je terug in de becijferde maatregelen: een bijdrage voor grote werkgevers, sancties voor werknemers, opvolging van artsen, financiering van de ziekenfondsen volgens hun resultaten. Een deel van de besparing komt dus uit nieuwe inkomsten, niet alleen uit minder uitkeringen.

    Om in het achterhoofd te houden

    Een regeerakkoord kondigt voornemens aan; elke maatregel moet daarna in een wet worden omgezet. Eind september 2026 werd de maatregel voor de artsen volgens het Rekenhof nog uitgewerkt.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « La base de ce plan global est une responsabilisation accrue des 5 acteurs impliqués »

    Regeerakkoord 2025-2029 · pagina 23 van de pdf

  • Het akkoord voorziet in een vermindering van de uitkering met 10 % voor wie zijn administratieve verplichtingen niet nakomt, bijvoorbeeld een vragenlijst terugsturen.Meer weten

    In gewone woorden

    Iemand die lang thuis is door ziekte, moet een aantal stappen zetten, bijvoorbeeld een vragenlijst invullen over wat hij of zij nog kan. Het regeerakkoord, de tekst waarin de meerderheidspartijen hun programma vastleggen, voorziet in een lagere uitkering voor wie dat niet doet. Het is een administratieve sanctie, los van de medische beslissing over de arbeidsgeschiktheid.

    Waarom dit belangrijk is

    In het plan zijn de sancties voor werknemers goed voor 25 miljoen euro in 2029, op een totaal van 2.098,7 miljoen. Het is een van de kleinste lijnen van het plan.

    Om in het achterhoofd te houden

    De 10 % komt uit het regeerakkoord; de precieze regels worden bij besluit vastgelegd en zijn niet nagekeken. De wet die de sancties verstrengt, geldt sinds begin 2026.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « Nous prévoyons une réduction de l’indemnité de 10% pour les personnes qui ne respectent pas leurs obligations »

    Regeerakkoord 2025-2029 · pagina 25 van de pdf

Wat erin zit

  • In 2025 kostten de uitkeringen aan mensen die door ziekte, invaliditeit of moederschap niet kunnen werken 15,1 miljard euro.Meer weten

    In gewone woorden

    Wie niet kan werken door ziekte of na een bevalling, krijgt een uitkering: een inkomen dat het arbeidsinkomen gedeeltelijk vervangt. Het ziekenfonds (de organisatie waarbij je voor je ziekteverzekering aangesloten bent) betaalt die uit met geld van de sociale zekerheid. Dit bedrag telt al die uitkeringen van één jaar samen.

    Waarom dit belangrijk is

    Het is een van de grote uitgaven van de sociale zekerheid, en ze is sinds 2023 elk jaar gestegen. Dit bedrag en de evolutie ervan liggen mee op tafel bij de onderhandelingen over de federale begroting.

    Om in het achterhoofd te houden

    In dit cijfer zitten niet: de terugbetaling van zorg, het loon dat de werkgever in het begin van een ziekte blijft betalen, en de vastbenoemde ambtenaren, die niet onder dit stelsel vallen.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « En 2025, les dépenses relatives aux indemnités d’incapacité de travail totalisaient 15.073,3 mil- »

    Rekenhof, Boek 2026 over de sociale zekerheid · pagina 27 van de pdf

  • Meer dan 93 % van dat geld gaat naar werknemers en werklozen, iets minder dan 7 % naar zelfstandigen.Meer weten

    In gewone woorden

    De sociale zekerheid heeft twee grote stelsels. Dat van de werknemers geldt ook voor werklozen die ziek worden; dat van de zelfstandigen heeft eigen regels en eigen bedragen. Bijna alle uitkeringen worden in het eerste stelsel betaald.

    Waarom dit belangrijk is

    Bijna al het geld zit in het stelsel van de werknemers. Daarom gaan de besproken maatregelen en ramingen vooral over werknemers en hun werkgevers.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « Le régime des salariés représente 93,37 % de ces dépenses et celui des indépen- »

    Rekenhof, Boek 2026 over de sociale zekerheid · pagina 27 van de pdf

  • Voor werknemers en werklozen bedroegen de uitgaven in 2025 14,1 miljard euro.Meer weten

    In gewone woorden

    Dit bedrag bundelt drie uitkeringen die de ziekenfondsen in het werknemersstelsel betalen: die van het eerste ziektejaar, die van de invaliditeit (na meer dan een jaar) en die van de moederschapsrust. Zieke werklozen zijn meegeteld, want ze vallen onder dezelfde verzekering.

    Waarom dit belangrijk is

    Dit cijfer is het vertrekpunt voor de ramingen voor 2026 en de jaren daarna. Precies die ramingen komen in de begrotingsberekeningen van de federale regering terecht.

    Om in het achterhoofd te houden

    In sommige begrotingstabellen heet dit geheel ‘Invaliditeit’, terwijl ook het eerste ziektejaar en de moederschapsrust erin zitten.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « Les dépenses de 2025 en matière d’incapacité de travail des salariés (14.074,1 millions d’euros) se »

    Rekenhof, Boek 2026 over de sociale zekerheid · pagina 27 van de pdf

  • Bij de werknemers kostte het eerste ziektejaar (‘primaire arbeidsongeschiktheid’) in 2025 3,0 miljard euro, een vijfde van het totaal.Meer weten

    In gewone woorden

    Een zieke werknemer wordt eerst door zijn werkgever betaald: dat is het gewaarborgd loon, meestal tijdens de eerste maand. Daarna neemt het ziekenfonds over en betaalt het een uitkering. Zolang de ziekte minder dan een jaar duurt, heet dat primaire arbeidsongeschiktheid.

    Waarom dit belangrijk is

    Verschillende recente maatregelen spelen in dat eerste jaar: een bijdrage van grote werkgevers tijdens de tweede en de derde maand, en een terug-naar-werktraject dat vroeger start. De regering wil zo de terugkeer naar werk versnellen en het aantal mensen dat in invaliditeit terechtkomt verminderen.

    Om in het achterhoofd te houden

    Het gewaarborgd loon dat de werkgever betaalt, zit niet in dit cijfer.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « 2.994,8 millions d’euros pour les indemnités d’incapacité de travail primaire (21,28 % des »

    Rekenhof, Boek 2026 over de sociale zekerheid · pagina 27 van de pdf

Toon nog 10 gecontroleerde feiten
  • Bij de werknemers kostte de invaliditeit (langer dan een jaar ziek) in 2025 10,2 miljard euro: bijna drie kwart van het totaal.Meer weten

    In gewone woorden

    Na een jaar ziekte kom je in invaliditeit terecht. Die status wordt erkend door het RIZIV, de federale instelling die de ziekte- en invaliditeitsverzekering beheert. Het ziekenfonds blijft de uitkering betalen zolang de arbeidsongeschiktheid erkend is, uiterlijk tot de pensioenleeftijd.

    Waarom dit belangrijk is

    Dit is het grootste deel van de uitgaven, en het deel dat sinds 2023 in euro het sterkst is gestegen. De twee maatregelen die het meest moeten opbrengen, de hercontroles van dossiers en het jaarlijkse attest, zijn op deze groep gericht.

    Om in het achterhoofd te houden

    De statistieken van het RIZIV geven voor hetzelfde jaar een iets lager bedrag (9,97 miljard euro), omdat ze minder toeslagen meetellen dan de rekeningen.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « 10.199,9 millions d’euros pour l’invalidité (72,47 %) ; »

    Rekenhof, Boek 2026 over de sociale zekerheid · pagina 27 van de pdf

  • Bij de werkneemsters kostte de moederschapsrust in 2025 879 miljoen euro.Meer weten

    In gewone woorden

    Tijdens de moederschapsrust betaalt de werkgever geen loon: het ziekenfonds betaalt de moeder een uitkering. Die uitgave staat bij ziekte en invaliditeit omdat ze via dezelfde verzekering loopt.

    Waarom dit belangrijk is

    Deze lijn zit in het totaal wanneer het over de begroting ‘ziekte en invaliditeit’ gaat, maar de maatregelen voor langdurig zieken gaan er niet over.

    Om in het achterhoofd te houden

    Bedrag voor werkneemsters en werkloze vrouwen; zelfstandige vrouwen worden apart geteld (76,5 miljoen euro in 2025).

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « 879,4 millions d’euros pour le congé de maternité (6,25 %). »

    Rekenhof, Boek 2026 over de sociale zekerheid · pagina 27 van de pdf

  • Voor de zelfstandigen bedroegen de uitgaven in 2025 999 miljoen euro, 21,5 % meer dan in 2023.Meer weten

    In gewone woorden

    Zelfstandigen hebben een eigen verzekering tegen inkomensverlies bij ziekte, met aparte regels. Net als bij werknemers dekt ze het eerste ziektejaar, de invaliditeit (na meer dan een jaar) en de moederschapsrust. Hun uitgaven zijn veel kleiner, maar ze stijgen sneller.

    Waarom dit belangrijk is

    De hercontroles en het jaarlijkse attest waartoe de regering heeft beslist, gelden ook voor zelfstandigen. Hun stelsel is goed voor iets minder dan 7 % van alle uitkeringen: het gaat daar dus om kleinere bedragen.

    Om in het achterhoofd te houden

    Volgens het Rekenhof komt de stijging van de invaliditeit bij zelfstandigen zowel door meer vergoede dagen als door een hogere uitkering per dag.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « Les dépenses (999,2 millions d’euros) ont augmenté de 177,0 millions d’euros (+21,53 %) entre 2023 »

    Rekenhof, Boek 2026 over de sociale zekerheid · pagina 29 van de pdf

  • RamingIn de initiële begroting 2026 was 15,9 miljard euro uitgetrokken voor ziekte en invaliditeit, of 2,4 % van wat het land in een jaar produceert (bbp).Meer weten

    In gewone woorden

    De initiële begroting is de eerste begroting die voor een jaar wordt opgemaakt; ze wordt daarna in de loop van het jaar bijgestuurd. Het bbp is de waarde van alles wat het land in een jaar produceert. Door een uitgave in procent van het bbp uit te drukken, zie je hoeveel plaats ze in de economie inneemt.

    Waarom dit belangrijk is

    Dit is het bedrag waarvan de regering aanvankelijk uitging. Vallen de echte uitgaven lager uit, dan daalt het tekort met evenveel; vallen ze hoger uit, dan moet het geld elders gevonden worden.

    Om in het achterhoofd te houden

    Het is een raming, die al is herzien: in juli 2026 rekende het Monitoringcomité op 14.473 miljoen euro voor werknemers en 1.050 miljoen voor zelfstandigen, minder dan in de initiële begroting.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « Les dépenses de maladie et d’invalidité s’élèvent à 15,9 milliards d’euros dans le budget initial de 2026, »

    Federaal Planbureau, opties voor de begroting 2027 · pagina 10 van de pdf

  • RamingIn de initiële begroting 2026 zijn deze uitkeringen goed voor 11 % van alle uitgaven van de sociale zekerheid.Meer weten

    In gewone woorden

    De sociale zekerheid betaalt de pensioenen, de gezondheidszorg, de werkloosheid, de ziekte-uitkeringen en andere uitkeringen. Van het totaal gaat de helft naar de pensioenen en 28 % naar de gezondheidszorg. Daarna komen de ziekte- en invaliditeitsuitkeringen.

    Waarom dit belangrijk is

    De uitkeringen zijn de derde grote post van de sociale zekerheid. Mogelijke besparingen worden hier dus op een kleinere basis berekend dan bij de pensioenen of de gezondheidszorg.

    Om in het achterhoofd te houden

    Aandelen berekend door het Federaal Planbureau op basis van de initiële begroting 2026: het zijn geplande bedragen, geen vastgestelde uitgaven.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « la moitié est consacrée aux pensions, 28% aux soins de santé et 11% aux allocations de maladie et inva- »

    Federaal Planbureau, opties voor de begroting 2027 · pagina 9 van de pdf

  • RamingIn juli 2026 raamt het Monitoringcomité de uitgaven van 2026 voor werknemers op 14,5 miljard euro: 366 miljoen minder dan in de aangepaste begroting.Meer weten

    In gewone woorden

    Het Monitoringcomité is een groep topambtenaren die een paar keer per jaar herberekent waar de begroting naartoe gaat als er niets nieuws wordt beslist. De aangepaste begroting is de versie van de begroting die in het voorjaar is bijgestuurd. Het comité stelt hier vast dat 2026 minder zal kosten dan in die versie stond, vooral omdat er minder vergoede dagen zijn.

    Waarom dit belangrijk is

    Uitgaven die lager uitvallen dan gepland, verkleinen het tekort van dat jaar met evenveel. Voor de begroting van de volgende jaren hangt alles af van hoe lang die daling aanhoudt.

    Om in het achterhoofd te houden

    Het is een raming in de loop van het jaar, geen eindresultaat. Het rapport zegt niet welk deel van de daling door de maatregelen van de regering komt.

    Citaat uit het document

    « RIZIV-Uitkeringen 14.839 14.473 14.764 -366 291 -2,5 2,0 INAMI-Indemnités »

    Monitoringcomité, juli 2026 · pagina 92 van de pdf

  • RamingVoor de zelfstandigen bedraagt de raming van juli 2026 1,05 miljard euro in 2026 en 1,09 miljard in 2027.Meer weten

    In gewone woorden

    Dezelfde oefening voor het stelsel van de zelfstandigen: het Monitoringcomité, de groep topambtenaren die de begroting opvolgt, raamt wat hun uitkeringen voor ziekte, invaliditeit en moederschap zullen kosten. De uitgaven zouden van jaar tot jaar blijven stijgen.

    Waarom dit belangrijk is

    In verhouding is de verwachte stijging tussen 2026 en 2027 sterker dan bij de werknemers (4,2 % tegenover 2,0 %). Het gaat wel om veel kleinere bedragen.

    Om in het achterhoofd te houden

    Het zijn ramingen van juli 2026, geen vastgestelde uitgaven.

    Citaat uit het document

    « RIZIV-Uitkeringen 1.065 1.050 1.094 -14 44 -1,3 4,2 INAMI-Indemnités »

    Monitoringcomité, juli 2026 · pagina 100 van de pdf

  • RamingVoor 2027 rekent het Monitoringcomité op 14,8 miljard euro voor werknemers, 291 miljoen meer dan in 2026 (+2,0 %).Meer weten

    In gewone woorden

    Deze raming is gemaakt ‘bij ongewijzigd beleid’: ze gaat ervan uit dat er geen nieuwe beslissingen komen, maar telt de besliste besparingen al mee. Twee krachten werken tegen elkaar in. De indexering, de automatische aanpassing van de uitkeringen wanneer de prijzen stijgen, duwt de uitgaven omhoog; de besliste besparingen remmen ze af.

    Waarom dit belangrijk is

    Dit is het uitgangspunt voor de begroting 2027, waarover de federale regering onderhandelt. Elke extra besparing op deze post wordt ten opzichte van dit cijfer berekend.

    Om in het achterhoofd te houden

    De raming gaat ervan uit dat de besliste besparingen worden gehaald zoals gepland. Ze gaat alleen over werknemers en werklozen.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « Les prestations de l’INAMI-Indemnités augmentent de 291 millions d’euros, soit une hausse de 2,0 % : »

    Monitoringcomité, juli 2026 · pagina 97 van de pdf

  • In 2012 kostten de invaliditeitsuitkeringen van de werknemers 3,7 miljard euro.Meer weten

    In gewone woorden

    Dit cijfer komt uit de statistieken van het RIZIV, de federale instelling die de ziekte- en invaliditeitsverzekering beheert. Het telt de uitkeringen samen die in één jaar zijn betaald aan werknemers en werklozen die langer dan een jaar ziek zijn. Het dient hier als vertrekpunt om de stijging van de jaren daarna te meten.

    Waarom dit belangrijk is

    In 2025 geeft dezelfde statistiek 9,97 miljard euro. Die stijging verklaart waarom de invaliditeit zo veel plaats inneemt in de begrotingsdiscussies.

    Om in het achterhoofd te houden

    Bedragen in euro’s van toen: een deel van de stijging komt door de indexering, de aanpassing van de uitkeringen aan de prijzen. De RIZIV-statistiek is ook iets beperkter dan het cijfer uit de rekeningen (10,2 miljard euro in 2025).

    Citaat uit het document

    « Total général 3.656.094.110 3.962.176.604 4.226.651.356 4.598.050.056 4.988.591.760 »

    RIZIV, invaliditeitsstatistieken 2016 (werknemers, bedragen) · pagina 1 van de pdf

  • In 2020 kostten de invaliditeitsuitkeringen van de werknemers 6,6 miljard euro.Meer weten

    In gewone woorden

    ‘Ze’ verwijst naar de invaliditeitsuitkeringen van werknemers en werklozen, dus het geld dat wordt betaald aan mensen die langer dan een jaar ziek zijn. Het is een tussenpunt in dezelfde reeks van het RIZIV, tussen 2012 en 2025.

    Waarom dit belangrijk is

    Tussen 2012 en 2020 is deze uitgave elk jaar gestegen, zonder onderbreking. De begrotingsvraag is dus niet nieuw: ze speelt al lang, van de ene regering naar de andere.

    Om in het achterhoofd te houden

    Bedrag in euro’s van toen, zonder correctie voor de prijsstijgingen: een deel van de stijging komt door de indexering.

    Citaat uit het document

    « Total général 4.988.591.760 5.316.849.149 5.730.629.842 6.086.311.904 6.577.014.331 »

    RIZIV, invaliditeitsstatistieken 2020 (werknemers, bedragen) · pagina 2 van de pdf

Hoeveel mensen

  • Eind 2025 waren ongeveer 577.000 mensen langer dan een jaar ziek en kregen ze een invaliditeitsuitkering.Meer weten

    In gewone woorden

    Dit aantal geeft de toestand op 31 december. Het telt de mensen die op die dag erkend waren als invalide, dus al langer dan een jaar arbeidsongeschikt. Hun uitkering wordt betaald door hun ziekenfonds, de organisatie waarbij ze voor hun ziekteverzekering aangesloten zijn.

    Waarom dit belangrijk is

    Het aantal mensen is de belangrijkste motor van de uitgaven. Daarom zijn de doelstellingen van de regering uitgedrukt in een aantal langdurig zieken minder.

    Om in het achterhoofd te houden

    Werknemers, werklozen en zelfstandigen; vastbenoemde ambtenaren zijn niet meegeteld. Het cijfer van 2025 is volgens het RIZIV nog voorlopig.

    Citaat uit het document

    « Fin 2025, la Belgique comptait 576.643 malades de longue durée (salariés et indépendants en arrêt »

    Rekenhof, Boek 2026 over de sociale zekerheid · pagina 56 van de pdf

  • Van de mensen in invaliditeit eind 2025 zijn er ongeveer 538.000 werknemers of werklozen.Meer weten

    In gewone woorden

    Werklozen worden bij de werknemers geteld omdat ze onder dezelfde verzekering vallen: een werkloze die als arbeidsongeschikt wordt erkend, krijgt een ziekte-uitkering in plaats van zijn werkloosheidsuitkering. Deze groep vormt de grote meerderheid van de mensen in invaliditeit.

    Waarom dit belangrijk is

    Eind 2021 telde deze groep 455.996 personen: hij groeit elk jaar. De meeste maatregelen en begrotingsramingen gaan over deze groep.

    Om in het achterhoofd te houden

    Toestand op 31 december; het RIZIV wijst erop dat de gegevens van 2025 nog kunnen veranderen.

    Citaat uit het document

    « Total 455.996 471.927 493.681 514.551 537.728 »

    RIZIV, invaliditeitsstatistieken 2025 (werknemers) · pagina 1 van de pdf

  • Van de mensen in invaliditeit eind 2025 zijn er ongeveer 39.000 zelfstandigen of meewerkende echtgenoten.Meer weten

    In gewone woorden

    Een meewerkende echtgenoot is de echtgenoot of partner die met een zelfstandige in de zaak meewerkt zonder werknemer te zijn. Hij of zij is verzekerd in hetzelfde stelsel als de zelfstandigen. Deze groep is veel kleiner dan die van de werknemers, maar groeit ook.

    Waarom dit belangrijk is

    Eind 2021 waren dat er 29.439. De hercontroles en het jaarlijkse attest waartoe de regering heeft beslist, gelden ook voor hen.

    Om in het achterhoofd te houden

    Toestand op 31 december; het cijfer van 2025 kan nog veranderen.

    Citaat uit het document

    « Total 29.439 30.444 32.826 35.445 38.915 »

    RIZIV, invaliditeitsstatistieken 2025 (zelfstandigen) · pagina 1 van de pdf

  • Eind 2004 waren er ongeveer 204.000 werknemers en werklozen in invaliditeit: het aantal is in eenentwintig jaar 2,6 keer zo groot geworden.Meer weten

    In gewone woorden

    De vergelijking gaat over dezelfde groep op twee momenten: de werknemers en werklozen in invaliditeit, dus langer dan een jaar ziek, eind 2004 en eind 2025. Ze toont hoe groot de verandering in twee decennia is.

    Waarom dit belangrijk is

    Die stijging is het vertrekpunt van het debat. Ze verklaart waarom de uitgaven zo sterk zijn toegenomen en waarom de regering het aantal langdurig zieken wil verminderen.

    Om in het achterhoofd te houden

    In dezelfde periode zijn meer mensen gaan werken, en dus verzekerd, en is de pensioenleeftijd opgeschoven: de groep die in invaliditeit kan terechtkomen is zelf groter geworden. De verhouding 2,6 is berekend op basis van de twee cijfers van het RIZIV.

    Citaat uit het document

    « Total 204.397 208.595 215.822 223.684 232.153 »

    RIZIV, statistieken uitkeringen 2008 · pagina 8 van de pdf

Toon nog 8 gecontroleerde feiten
  • Belangrijkste oorzaak bij werknemers: psychische stoornissen (depressie, burn-out enz.), met ongeveer 209.000 personen eind 2025.Meer weten

    In gewone woorden

    Het RIZIV, de federale instelling die de ziekte- en invaliditeitsverzekering beheert, deelt elke persoon in invaliditeit in volgens het soort ziekte. De groep ‘psychische stoornissen en gedragsstoornissen’ omvat onder meer depressie en burn-out. Het is de grootste groep bij werknemers en werklozen.

    Waarom dit belangrijk is

    Eind 2021 telde deze groep 169.429 personen. Door die groei is een deel van de maatregelen op deze situaties gericht, bijvoorbeeld meer psychologische hulp dicht bij huis.

    Om in het achterhoofd te houden

    Alleen werknemers en werklozen. Met de zelfstandigen erbij telt het RIZIV 220.712 personen in deze groep.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « Troubles mentaux et du comportement (groupe 5) 169.429 177.156 188.731 199.837 209.245 »

    RIZIV, invaliditeitsstatistieken 2025 (werknemers) · pagina 3 van de pdf

  • Tweede oorzaak: aandoeningen van spieren, botten en gewrichten (rug, schouders enz.), met ongeveer 169.000 personen.Meer weten

    In gewone woorden

    Deze groep bundelt de problemen met rug, schouders of gewrichten waardoor iemand langdurig niet kan werken. Net als bij de andere oorzaken telt het soort ziekte dat het RIZIV registreert voor de persoon in invaliditeit (langer dan een jaar ziek).

    Waarom dit belangrijk is

    Eind 2021 telde deze groep 145.215 personen: ook hij groeit elk jaar. Samen met de psychische stoornissen omvat hij het grootste deel van de mensen op wie de maatregelen rond invaliditeit betrekking hebben.

    Om in het achterhoofd te houden

    Werknemers en werklozen, toestand op 31 december 2025; het cijfer is nog voorlopig.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « Maladies du système ostéo-articulaire, des muscles et du tissu conjonctif 145.215 150.430 156.768 162.105 169.238 »

    RIZIV, invaliditeitsstatistieken 2025 (werknemers) · pagina 3 van de pdf

  • Bij werknemers verklaren psychische stoornissen (38,9 %) en aandoeningen van spieren en gewrichten (31,9 %) samen zeven op de tien invaliditeiten.Meer weten

    In gewone woorden

    Het gaat om aandelen in het totaal. Van tien werknemers of werklozen in invaliditeit (langer dan een jaar ziek) zijn er ongeveer vier invalide door een psychische stoornis en drie door een aandoening van spieren of gewrichten. Alle andere ziekten, zoals kanker, hartziekten of de gevolgen van ongevallen, nemen de rest voor hun rekening.

    Waarom dit belangrijk is

    Welke ziekten het vaakst voorkomen, bepaalt mee de keuze van de besproken maatregelen: preventie op het werk, psychologische zorg, aangepast werk. De maatregelen rond invaliditeit raken vooral mensen uit deze twee groepen.

    Om in het achterhoofd te houden

    Andere documenten geven iets andere aandelen, omdat ze niet dezelfde mensen tellen: met de zelfstandigen erbij komt het RIZIV op 38,3 % voor de psychische stoornissen.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « Les principales causes médicales d’invalidité restent les troubles psychiques (38,91 % de l’ensemble »

    Rekenhof, Boek 2026 over de sociale zekerheid · pagina 28 van de pdf

  • Ongeveer 155.000 mensen zijn eind 2025 in invaliditeit door een depressie of een burn-out, tegenover ongeveer 117.000 eind 2021.Meer weten

    In gewone woorden

    Depressie en burn-out zijn twee diagnoses binnen de groep van de psychische stoornissen. Het RIZIV, de federale instelling die de ziekte- en invaliditeitsverzekering beheert, volgt ze apart op, voor werknemers, werklozen en zelfstandigen samen. Alleen mensen in invaliditeit, dus langer dan een jaar arbeidsongeschikt, zijn meegeteld.

    Waarom dit belangrijk is

    Deze categorie stijgt sneller dan de invaliditeit in haar geheel. Ze voedt de discussie over preventie en over psychologische hulp, die de regering heeft beslist te versterken.

    Om in het achterhoofd te houden

    Een depressie of burn-out van minder dan een jaar zit niet in dit cijfer. Toestand op 31 december.

    Citaat uit het document

    « Total dépression + burn-out 117.452 125.673 137.454 147.684 155.360 »

    RIZIV, invaliditeit door depressie of burn-out 2021-2025 · pagina 1 van de pdf

  • Invaliditeit door depressie of burn-out kostte in 2024 2,7 miljard euro aan uitkeringen.Meer weten

    In gewone woorden

    Het RIZIV, de federale instelling die de ziekte- en invaliditeitsverzekering beheert, heeft de uitkeringen opgeteld die in 2024 zijn betaald aan mensen in invaliditeit (langer dan een jaar ziek) door een depressie of een burn-out. Het is de kost van het vervangingsinkomen, betaald door de ziekenfondsen met geld van de sociale zekerheid.

    Waarom dit belangrijk is

    Dit bedrag geeft een orde van grootte van het deel van de invaliditeitsuitgaven dat naar deze twee diagnoses gaat. Het dient als ijkpunt in de discussie over welke uitgaven preventie en psychologische zorg zouden kunnen vermijden.

    Om in het achterhoofd te houden

    Alleen uitkeringen: de zorg is niet meegeteld, en ook niet de ziekteperiodes van minder dan een jaar. Laatste gepubliceerde jaar: 2024.

    Citaat uit het document

    « Total dépression + burnout 1.517.530.602,64 1.678.134.774,65 1.818.534.603,38 2.090.570.665,55 2.412.862.620,64 2.698.244.759,63 »

    RIZIV, kostprijs invaliditeit door depressie of burn-out 2019-2024 · pagina 1 van de pdf

  • Bijna de helft van de werknemers in invaliditeit (47,3 %) is ouder dan 55 jaar.Meer weten

    In gewone woorden

    Van de werknemers en werklozen in invaliditeit (langer dan een jaar ziek) zit bijna één op de twee aan het einde van de loopbaan. Voor hen stopt de uitkering uiterlijk op de wettelijke pensioenleeftijd, wanneer het pensioen overneemt.

    Waarom dit belangrijk is

    Daarom weegt de wettelijke pensioenleeftijd op deze uitgave: schuift die op, dan blijven deze mensen langer ten laste van de ziekteverzekering. De pensioenhervormingen en de invaliditeitsuitgaven hangen dus samen.

    Om in het achterhoofd te houden

    Cijfer van het Rekenhof voor werknemers en werklozen; bij de zelfstandigen ligt het aandeel 55-plussers hoger.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « Parmi les allocataires, 47,29 % ont plus de 55 ans. »

    Rekenhof, Boek 2026 over de sociale zekerheid · pagina 28 van de pdf

  • Drie op de tien langdurig zieken (30,3 %) waren dat in 2023 al langer dan tien jaar.Meer weten

    In gewone woorden

    Eens in invaliditeit, dus na een jaar ziekte, blijft een deel van de mensen daar heel lang. Dit cijfer bekijkt alle langdurig zieken in een bepaald jaar en telt wie al meer dan tien jaar eerder is uitgevallen.

    Waarom dit belangrijk is

    Een invaliditeit die aansleept, kost elk jaar geld, vele jaren lang. Op dat idee steunen de maatregelen die in de eerste ziektemaanden ingrijpen en de maatregelen die oude dossiers opnieuw laten bekijken.

    Om in het achterhoofd te houden

    Laatste beschikbare cijfers van het RIZIV, voor 2023, aangehaald door het Rekenhof.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « Selon les derniers chiffres disponibles de l’Inami, 30,34 % des malades de longue durée en 2023 étaient en incapacité de »

    Rekenhof, Boek 2026 over de sociale zekerheid · pagina 56 van de pdf

  • In 2023 eindigden bij werknemers en werklozen ongeveer 440.000 vergoede ziekteperiodes van minder dan een jaar.Meer weten

    In gewone woorden

    Het eerste ziektejaar heet de primaire arbeidsongeschiktheid: na de periode die de werkgever betaalt, keert het ziekenfonds de uitkering uit. Het RIZIV, de federale instelling die deze verzekering beheert, telt hier de vergoede ziekteperiodes die afliepen voordat ze een jaar bereikten.

    Waarom dit belangrijk is

    Ziekteperiodes van minder dan een jaar komen veel voor, maar kosten minder dan de invaliditeit: 3,0 miljard euro tegenover 10,2 miljard in 2025 bij de werknemers. Het begrotingsdebat gaat vooral over de ziekteperiodes die langer dan een jaar duren.

    Om in het achterhoofd te houden

    Het gaat om periodes, niet om personen: wie twee keer ziek was, telt twee keer mee. Er bestaat geen officieel cijfer van het aantal mensen in primaire arbeidsongeschiktheid op een bepaalde datum, en het laatste gepubliceerde jaar is 2023.

    Citaat uit het document

    « Total 449.866 469.416 427.911 448.256 439.895 »

    RIZIV, statistieken primaire arbeidsongeschiktheid 2023 (duur) · pagina 1 van de pdf

Waarom het verandert

  • Volgens het Rekenhof stijgt het aantal uitkeringstrekkers doordat de werkenden ouder worden, de pensioenleeftijd opschuift en andere takken (zoals de werkloosheid) hervormd worden.Meer weten

    In gewone woorden

    Het Rekenhof is de onafhankelijke instelling die de rekeningen van de overheid controleert voor het parlement. Het geeft drie verklaringen. Oudere werkenden zijn vaker lang ziek; een later pensioen verlengt de periode waarin je een uitkering kunt krijgen; en wanneer een andere uitkering hervormd wordt, kan een deel van de betrokkenen in de ziekteverzekering terechtkomen.

    Waarom dit belangrijk is

    Twee van die oorzaken zijn politieke beslissingen die elders zijn genomen: de pensioenleeftijd en de hervorming van de werkloosheid. Een besparing in één tak van de sociale zekerheid kan de uitgaven in een andere tak dus doen stijgen.

    Om in het achterhoofd te houden

    Het Rekenhof somt die oorzaken op zonder te zeggen welk deel van de stijging aan elk ervan toe te schrijven is.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « validité. Le vieillissement de la population active, le relèvement de l’âge légal de la pension et les »

    Rekenhof, Boek 2026 over de sociale zekerheid · pagina 30 van de pdf

  • Het Rekenhof wijst ook op de toename van chronische ziekten en psychische problemen, en op het feit dat sociale problemen steeds vaker als medische problemen worden behandeld.Meer weten

    In gewone woorden

    ‘Het’ verwijst naar het Rekenhof, de onafhankelijke instelling die de overheidsrekeningen controleert. Het voegt twee verklaringen toe die met gezondheid te maken hebben: meer ziekten die lang duren (chronische ziekten) en meer psychische problemen. Met ‘medicalisering’ bedoelt het dat sociale moeilijkheden steeds vaker als gezondheidsproblemen worden aangepakt.

    Waarom dit belangrijk is

    Door die verklaringen reikt een deel van het debat verder dan de ziekteverzekering: tot preventie, arbeidsomstandigheden en begeleiding naar werk. Volgens het Rekenhof zorgen die evoluties ervoor dat meer mensen langer in het stelsel blijven.

    Om in het achterhoofd te houden

    Het is de vaststelling van een controle-instelling, zonder cijfer: het Rekenhof geeft niet het aandeel van elke oorzaak.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « tés. L’augmentation des maladies chroniques, des troubles de santé mentale et la médicalisation »

    Rekenhof, Boek 2026 over de sociale zekerheid · pagina 30 van de pdf

  • Tussen 2023 en 2025 kwamen er bij de werknemers 15,7 miljoen vergoede dagen bij (+7,7 %); daarbovenop komen de indexering en hogere bedragen.Meer weten

    In gewone woorden

    De uitgaven hangen af van twee dingen: het aantal betaalde dagen en het bedrag per dag. Het aantal dagen is gestegen. Ook het bedrag per dag ging omhoog, door de indexering (de automatische aanpassing van de uitkeringen wanneer de prijzen stijgen) en doordat sommige bedragen in 2024 zijn opgetrokken.

    Waarom dit belangrijk is

    Dat onderscheid is belangrijk voor de besparingen: de maatregelen van de regering willen het aantal vergoede dagen verminderen. De indexering daarentegen blijft de uitgaven opdrijven, ook wanneer het aantal dagen niet meer toeneemt.

    Om in het achterhoofd te houden

    Deze cijfers gaan over werknemers en werklozen, voor de drie uitkeringen samen: eerste ziektejaar, invaliditeit en moederschapsrust.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « lions de jours ou +7,73 %), l’indexation des indemnités et diverses mesures qui ont encore alourdi »

    Rekenhof, Boek 2026 over de sociale zekerheid · pagina 28 van de pdf

  • De wettelijke pensioenleeftijd ging in 2025 van 65 naar 66 jaar en gaat in 2030 naar 67 jaar: wie ziek is, blijft dus een of twee jaar langer in invaliditeit vóór het pensioen.Meer weten

    In gewone woorden

    Invaliditeit is de situatie van iemand die langer dan een jaar ziek is en een uitkering van zijn ziekenfonds krijgt. Die uitkering stopt op de wettelijke pensioenleeftijd: dan neemt het pensioen over. Schuift die leeftijd een jaar op, dan krijgt een langdurig zieke zijn uitkering een jaar langer.

    Waarom dit belangrijk is

    Dezelfde hervorming verlicht de begroting van de pensioenen en verzwaart die van de uitkeringen. Wat ze in totaal opbrengt, zie je dus pas als je de twee lijnen samen bekijkt.

    Om in het achterhoofd te houden

    Het Rekenhof noemt het opschuiven van de pensioenleeftijd bij de oorzaken van de stijging, zonder het effect op de uitgaven te becijferen. De uitleg van het mechanisme is door deze site toegevoegd.

    Citaat uit het document

    « 176 De 65 à 66 ans en 2025 et de 66 à 67 ans en 2030. »

    Rekenhof, commentaar bij de begroting 2026 · pagina 188 van de pdf

Toon nog 14 gecontroleerde feiten
  • In 2025 steeg het aantal werknemers in invaliditeit met 4,5 %; zonder het optrekken van de pensioenleeftijd zou dat volgens het RIZIV 1,6 % geweest zijn.Meer weten

    In gewone woorden

    Het RIZIV, de federale instelling die de ziekte- en invaliditeitsverzekering beheert, heeft de berekening opnieuw gemaakt zonder het effect van het latere pensioen. Sinds 2025 blijven mensen die de invaliditeit op 65 jaar zouden hebben verlaten er een jaar langer in, waardoor het totaal stijgt. Zonder dat effect zou de toename van het aantal mensen duidelijk kleiner geweest zijn.

    Waarom dit belangrijk is

    Die berekening scheidt het mechanische effect van de pensioenhervorming van de rest van de stijging. Het RIZIV ziet er een eerste resultaat in van het begeleidingsbeleid dat sinds 2024 is ingevoerd.

    Om in het achterhoofd te houden

    Het is een raming van het RIZIV, op basis van nog voorlopige gegevens van 2025, alleen voor werknemers en werklozen.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « cette augmentation peut être ramenée à 1,6% une fois les effets du rehaussement de l'âge légal de la pension entré en vigueur début 2025 isolés »

    RIZIV, webpagina ‘invaliditeit werknemers 2025’

  • Zichtbaar gevolg: eind 2025 zijn ongeveer 17.500 werknemers ouder dan 64 jaar in invaliditeit, een groep die voordien bijna leeg was.Meer weten

    In gewone woorden

    Tot en met 2024 ging iemand in invaliditeit (langer dan een jaar ziek) op 65 jaar met pensioen: in deze statistieken zat dus bijna niemand ouder dan 64 jaar. Sinds de wettelijke pensioenleeftijd 66 jaar is, blijven mensen van 65 jaar er een jaar langer in.

    Waarom dit belangrijk is

    In de cijfers zie je hier rechtstreeks het verband tussen pensioenen en uitkeringen: deze mensen zouden door de pensioenen betaald zijn, nu worden ze door de ziekteverzekering betaald. Hetzelfde mechanisme zou opnieuw spelen in 2030, wanneer de leeftijd naar 67 jaar gaat.

    Om in het achterhoofd te houden

    Voorlopig cijfer, werknemers en werklozen. ‘Bijna leeg’ steunt op het Rekenhof, dat in deze leeftijdsgroep een stijging met meer dan 1.000 % tussen 2023 en 2025 vaststelt.

    Citaat uit het document

    « > 64 5.657 5.877 1.795 4.145 17.474 »

    RIZIV, invaliditeitsstatistieken 2025 (werknemers) · pagina 2 van de pdf

  • De pensioenleeftijd van vrouwen is gelijkgetrokken met die van mannen (gelijkheid bereikt in 2009): vrouwen blijven langer in invaliditeit of komen er later in terecht.Meer weten

    In gewone woorden

    Lange tijd konden vrouwen vroeger met pensioen dan mannen. Die leeftijd is stap voor stap opgetrokken tot hij gelijk was aan die van de mannen. Een vrouw die langer dan een jaar ziek is en vroeger al gepensioneerd zou zijn, blijft dus langer in invaliditeit, ten laste van de ziekteverzekering.

    Waarom dit belangrijk is

    Het is een van de verklaringen die het RIZIV geeft voor de snellere stijging van het aantal vrouwen in invaliditeit. Ze heeft te maken met de pensioenregels, niet met de ziekteverzekering zelf.

    Om in het achterhoofd te houden

    Het RIZIV noemt deze factor naast andere (meer werkende vrouwen, vergrijzing, veranderingen in de ziektebeelden) zonder zijn aandeel te becijferen.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « L'âge de la pension des femmes a été progressivement aligné sur celui des hommes et l'égalité a été atteinte en 2009. »

    RIZIV, webpagina ‘invaliditeit werknemers 2025’

  • Er zijn meer werkenden van 55 tot 64 jaar, en op die leeftijd word je vaker langdurig ziek.Meer weten

    In gewone woorden

    Twee vaststellingen van het RIZIV, de federale instelling die de ziekte- en invaliditeitsverzekering beheert, spelen hier samen. De bevolking vergrijst, dus de groep van 55 tot 64 jaar is groter. En arbeidsongeschiktheid komt vaker voor naarmate je ouder wordt. Er zijn dus meer lange ziekteperiodes, ook als het risico op een bepaalde leeftijd niet verandert.

    Waarom dit belangrijk is

    Dit deel van de stijging heeft te maken met de leeftijd van de bevolking en niet met de werking van de verzekering. Zo kun je in het debat onderscheiden wat aan de demografie ligt en wat aan de regels.

    Om in het achterhoofd te houden

    Uitleg van het RIZIV, zonder cijfer over het deel van de stijging dat door de vergrijzing komt. Volgens de Hoge Raad voor de Werkgelegenheid verklaart de demografie slechts een deel van de stijging.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « Comme l'incapacité de travail est un phénomène qui croît avec l'âge, l'augmentation du nombre de personnes âgées engendre une augmentation des cas d'incapacité primaire et d'invalidité. »

    RIZIV, webpagina ‘invaliditeit werknemers 2025’

  • Maar leeftijd en het aantal werkende vrouwen verklaren slechts een deel van de stijging: bij dezelfde leeftijd en hetzelfde geslacht is ook het risico om invalide te worden tussen 2013 en 2019 gestegen.Meer weten

    In gewone woorden

    De Hoge Raad voor de Werkgelegenheid, een orgaan van experts dat de regering over werk adviseert, heeft rekening gehouden met de leeftijd en het geslacht van de werkenden. Als alleen de vergrijzing en het groeiende aantal werkende vrouwen speelden, zou het risico om invalide te worden (langer dan een jaar ziek) voor iemand van een bepaalde leeftijd gelijk gebleven zijn. Het is echter gestegen: er zijn dus andere oorzaken.

    Waarom dit belangrijk is

    Die vaststelling opent de discussie over de andere oorzaken, en dus over de mogelijke hefbomen. De Raad noemt de werking van de arbeidsmarkt en de hervormingen in de sociale zekerheid.

    Om in het achterhoofd te houden

    De analyse gaat over de periode 2013-2019; de Raad geeft geen globaal cijfer voor het aandeel van elke oorzaak.

    Citaat uit het document

    « cas de maladie de longue durée. La probabilité de devenir invalide a augmenté sur la période »

    Hoge Raad voor de Werkgelegenheid, verslag van maart 2024 · pagina 9 van de pdf

  • Het aantal arbeidsongeschikten is tussen 2000 en 2021 met meer dan 150 % gestegen, en geen enkele studie heeft de oorzaken al met cijfers bewezen.Meer weten

    In gewone woorden

    Het Federaal Planbureau, de overheidsinstelling die de economische vooruitzichten maakt, vat samen wat we weten. Er worden veel verklaringen gegeven, maar geen enkele studie heeft achteraf gemeten hoe zwaar elk ervan weegt. We kennen dus de omvang van de stijging, niet het precieze gewicht van elke oorzaak.

    Waarom dit belangrijk is

    Zonder bewezen oorzaak is het moeilijk te voorspellen wat een maatregel zal opbrengen. De aangekondigde besparingen steunen dus op hypothesen, die het Rekenhof in zijn rapporten onderzoekt.

    Om in het achterhoofd te houden

    Het cijfer van 150 % komt uit een verslag van 2024 van de Hoge Raad voor de Werkgelegenheid, aangehaald door het Planbureau; de reeks loopt tot 2021.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « nombre de personnes en incapacité de travail, qui a dépassé les 150% entre 2000 et 2021, ses causes »

    Federaal Planbureau, opties voor de begroting 2027 · pagina 10 van de pdf

  • VooruitzichtNieuw: sinds 1 juni 2026 krijgt een ambtenaar die langdurig ziek wordt geen ziektepensioen meer maar een uitkering; het RIZIV verwacht ongeveer 1.500 personen extra per jaar.Meer weten

    In gewone woorden

    Een vastbenoemde ambtenaar heeft een apart statuut. Tot nu toe kon hij, als hij heel lang ziek was, een ziektepensioen krijgen, betaald uit de begroting van de pensioenen. Sinds juni 2026 kan dat niet meer voor nieuwe gevallen: hij krijgt een invaliditeitsuitkering van de ziekteverzekering, zoals een werknemer uit de privésector.

    Waarom dit belangrijk is

    De uitgave verhuist naar een andere lijn: minder pensioenen, meer uitkeringen. Voor deze post is dat een nettokost van 74,9 miljoen euro in 2029, na aftrek van de bijdrage die de overheidswerkgevers betalen.

    Om in het achterhoofd te houden

    Het is een vooruitzicht van het RIZIV. De Federale Pensioendienst komt op een ander aantal (2.534 personen), een verschil waarop het Rekenhof wijst.

    Citaat uit het document

    « L’Inami estime l’afflux annuel à 1.538 personnes. »

    Rekenhof, Boek 2026 over de sociale zekerheid · pagina 61 van de pdf

  • VooruitzichtDe beperking van de werkloosheidsuitkeringen in de tijd zou ook 5.000 mensen per jaar naar de ziekteverzekering duwen, met een kost van 97,5 miljoen euro in 2029.Meer weten

    In gewone woorden

    Sinds de hervorming van de werkloosheid zijn de werkloosheidsuitkeringen beperkt in de tijd. Het RIZIV, de federale instelling die de ziekte- en invaliditeitsverzekering beheert, verwacht dat een deel van de mensen die hun uitkering verliezen, naar de ziekteverzekering zal doorstromen en daar een uitkering zal krijgen.

    Waarom dit belangrijk is

    Een besparing op de werkloosheid zou dus gedeeltelijk gecompenseerd worden door een uitgave hier. Zulke verschuivingen van de ene tak naar de andere tellen mee wanneer je de aangekondigde besparingen optelt.

    Om in het achterhoofd te houden

    Het is een raming van het RIZIV, geen vaststelling. Begin 2026 stelde de RVA, de federale instelling die de werkloosheid beheert, nog geen sterke stijging van de instroom in de ziekteverzekering vast.

    Citaat uit het document

    « de 99,2 millions d’euros en 2028 et de 97,5 millions d’euros en 2029. »

    Rekenhof, commentaar bij de aangepaste begroting 2026 · pagina 123 van de pdf

  • VooruitzichtZonder nieuwe maatregelen zouden er eind 2029 ongeveer 656.000 mensen in invaliditeit zijn.Meer weten

    In gewone woorden

    Dit is een projectie ‘bij ongewijzigd beleid’: de trends worden doorgetrokken in de veronderstelling dat er geen nieuwe maatregelen komen. Het cijfer omvat de werknemers, werklozen en zelfstandigen in invaliditeit, dus langer dan een jaar ziek.

    Waarom dit belangrijk is

    Dit scenario dient als vergelijkingspunt: de doelstelling van de regering (75.161 langdurig zieken minder tegen 2029) wordt daaraan afgemeten. De aangekondigde besparing hangt dus evenzeer af van dit scenario als van de maatregelen zelf.

    Om in het achterhoofd te houden

    Het is een scenario, geen voorspelling van wat er zal gebeuren. Het dateert van vóór de neerwaartse herziening van de trends door het Monitoringcomité, in juli 2026.

    Citaat uit het document

    « à 2023 83 . En l’absence de mesures supplémentaires, ce chiffre passera à 656.164 en 2029 (+19,30 % »

    Rekenhof, Boek 2026 over de sociale zekerheid · pagina 56 van de pdf

  • VooruitzichtZonder nieuwe maatregelen zouden de invaliditeitsuitgaven in 2029 oplopen tot 13,4 miljard euro.Meer weten

    In gewone woorden

    Hetzelfde scenario, omgezet in euro: als er niets meer zou worden beslist, zouden de uitkeringen van mensen die langer dan een jaar ziek zijn zoveel kosten. Bij de oorzaken van de stijging noemt het Rekenhof het opschuiven van de pensioenleeftijd, de instroom van zieke ambtenaren in dit stelsel en de hervorming van de werkloosheid.

    Waarom dit belangrijk is

    Het plan van de regering is een antwoord op die evolutie: volgens het Rekenhof zijn de maatregelen aangekondigd om ze af te remmen. De besparingen worden ten opzichte van dit bedrag berekend.

    Om in het achterhoofd te houden

    Alleen invaliditeit, werknemers en zelfstandigen, zonder het eerste ziektejaar en de moederschapsrust. Dit scenario dateert van vóór de neerwaartse herzieningen van 2026.

    Citaat uit het document

    « 2029 (pour atteindre 13,4 milliards d’euros), notamment en raison : »

    Rekenhof, Boek 2026 over de sociale zekerheid · pagina 56 van de pdf

  • VooruitzichtMet de besliste maatregelen rekent het Monitoringcomité voor werknemers op 15,3 miljard euro in 2031, slechts 3,4 % meer dan in 2027.Meer weten

    In gewone woorden

    Het Monitoringcomité, de groep topambtenaren die de begroting opvolgt, trekt de uitgaven door tot 2031 en telt daarbij de al besliste maatregelen mee. In die berekening zouden de uitgaven enkele jaren bijna stabiel blijven en in 2029 zelfs dalen.

    Waarom dit belangrijk is

    Bijna stabiele uitgaven zouden de plaats van deze post in de begroting veranderen: tot nu toe steeg hij elk jaar. Deze raming telt mee in de berekening van de inspanning die de federale regering nog moet vinden.

    Om in het achterhoofd te houden

    De raming gaat ervan uit dat de besliste maatregelen opbrengen wat is aangekondigd, wat het Rekenhof voor verschillende ervan onzeker vindt. Ze gaat alleen over werknemers en werklozen.

    Citaat uit het document

    « INAMI-Indemnités 14.764 14.814 14.593 14.871 15.262 0,34% -1,49% 1,90% 2,63% 3,37% »

    Monitoringcomité, juli 2026 · pagina 163 van de pdf

  • VooruitzichtIn maart 2026 rekende hetzelfde comité voor 2031 nog op 16,4 miljard euro voor werknemers: in vier maanden tijd is de raming met meer dan een miljard gedaald.Meer weten

    In gewone woorden

    Het Monitoringcomité, de groep topambtenaren die de begroting opvolgt, maakt zijn berekeningen een paar keer per jaar opnieuw. Tussen maart en juli 2026 kreeg het de definitieve resultaten van 2025 en de eerste cijfers van 2026, en verwerkte het de laatste besliste maatregelen. Zijn raming voor 2031 is toen duidelijk gedaald.

    Waarom dit belangrijk is

    Als ze bevestigd wordt, verlaagt deze herziening de verwachte uitgaven, en dus de inspanning die elders gevonden moet worden. Ze toont ook dat deze ramingen van het ene rapport op het andere merkbaar veranderen.

    Om in het achterhoofd te houden

    Het verschil is berekend op basis van de twee rapporten. Het comité zegt niet welk deel door de maatregelen komt en welk deel door uitgaven die lager uitvallen dan verwacht.

    Citaat uit het document

    « INAMI-Indemnités 14.734 15.179 15.422 15.571 16.011 16.443 3,02 % 1,60 % 0,97 % 2,82 % 2,70 % 11,60 % »

    Monitoringcomité, maart 2026 · pagina 149 van de pdf

  • VooruitzichtOp lange termijn verwacht de Studiecommissie voor de Vergrijzing dat deze uitkeringen goed zijn voor 2,3 % van het bbp in 2025, 2,4 % in 2031 en daarna 2,2 % in 2050 en 2070.Meer weten

    In gewone woorden

    De Studiecommissie voor de Vergrijzing is een groep experts die elk jaar berekent wat de vergrijzing op lange termijn zal kosten. Ze drukt de uitgaven uit in procent van het bbp, de waarde van alles wat het land in een jaar produceert. Volgens haar zou het gewicht van deze uitkeringen in de economie nog wat stijgen en daarna licht dalen.

    Waarom dit belangrijk is

    In dit scenario zouden de uitkeringen op lange termijn ongeveer even zwaar in de economie wegen als vandaag. De begrotingsinzet die nu wordt besproken, gaat dus vooral over de komende jaren.

    Om in het achterhoofd te houden

    Referentiescenario van juli 2026, dat de al besliste maatregelen meetelt en ervan uitgaat dat ze hun effect hebben. Moederschapsrust, eerste ziektejaar en invaliditeit samen.

    Citaat uit het document

    « Incapacité de travailc 2,3 2,4 2,2 2,2 0,1 -0,2 0,0 -0,1 »

    Studiecommissie voor de Vergrijzing, verslag 2026 · pagina 39 van de pdf

  • In 2014 waren deze uitkeringen goed voor 1,7 % van het bbp; in 2025 2,3 %.Meer weten

    In gewone woorden

    Het bbp is de waarde van alles wat het land in een jaar produceert. In procent van het bbp meet je de plaats van een uitgave in de economie, zonder dat de stijging van prijzen en lonen het beeld vertekent. Hier is het aandeel van de uitkeringen voor ziekte, invaliditeit en moederschap in elf jaar duidelijk gegroeid.

    Waarom dit belangrijk is

    Dat betekent dat deze uitgave sneller is gestegen dan de economie. Net doordat ze sneller stijgt dan wat het land produceert, is ze een begrotingsthema.

    Om in het achterhoofd te houden

    Cijfers van de Studiecommissie voor de Vergrijzing. Het Federaal Planbureau geeft 2,4 % van het bbp voor de initiële begroting 2026: ander jaar, andere bron, dezelfde orde van grootte.

    Citaat uit het document

    « Incapacité de travail 1,7 2,3 2,4 2,2 2,2 0,6 -0,1 0,5 »

    Studiecommissie voor de Vergrijzing, verslag 2026 · pagina 45 van de pdf

Wat officieel becijferd is

Maatregelen waarvan een officiële instelling het effect op de begroting heeft berekend, per jaar. Een plus verbetert de begroting, een min verslechtert ze. Het zijn geen beslissingen. Verschillende doorrekeningen dateren van de vorige verkiezingscampagne en gaan over maatregelen die sindsdien zijn aangenomen: ze komen niet boven op wat nog gevonden moet worden.

MaatregelEffect per jaarBron
Werkgevers en werknemers responsabiliseren en investeren in re-integratie (N-VA, 2024) · voorgesteld door N-VA+€ 796 miljoenFederaal Planbureau, doorrekening 2024 van het programma N-VA
Meer re-integratietrajecten voor langdurig zieken (cd&v, 2024) · voorgesteld door cd&v+€ 574 miljoenFederaal Planbureau, doorrekening 2024 van het programma cd&v
Re-integratie van langdurig zieken (Les Engagés, 2024) · voorgesteld door Les Engagés+€ 346 miljoenFederaal Planbureau, doorrekening 2024 van het programma Les Engagés
Ambtenaren met ziektepensioen activeren (N-VA, 2024) · voorgesteld door N-VA+€ 252 miljoenFederaal Planbureau, doorrekening 2024 van het programma N-VA
Ziekenfondsen financieren volgens de effectieve uitstroom naar werk (Open Vld, 2024) · voorgesteld door Open Vld+€ 248 miljoenFederaal Planbureau, doorrekening 2024 van het programma Open Vld
Invaliditeit enkel erkennen als geen enkel beroep mogelijk is (MR, 2024) · voorgesteld door MR+€ 190 miljoenFederaal Planbureau, doorrekening 2024 van het programma MR
Transitietrajecten voor wie langer dan een jaar ziek is (Open Vld, 2024) · voorgesteld door Open Vld+€ 34 miljoenFederaal Planbureau, doorrekening 2024 van het programma Open Vld
Zelfstandigen vergoeden vanaf de eerste ziektedag (DéFI, 2024) · voorgesteld door DéFI−€ 16 miljoenFederaal Planbureau, doorrekening 2024 van het programma DéFI
Hogere bijdrage voor bedrijven met veel langdurig zieken (Groen, 2024) · voorgesteld door Groen€ 0,0 miljoenFederaal Planbureau, doorrekening 2024 van het programma Groen
  • In de lijst met opties van het Planbureau voor de begroting 2027 gaan drie voorstellen over deze uitkeringen; bij twee staat een bedrag, overgenomen uit de doorrekeningen van 2024.Meer weten

    In gewone woorden

    Om de begroting 2027 voor te bereiden heeft het Federaal Planbureau, de overheidsinstelling die de economische vooruitzichten maakt, een lijst met mogelijke maatregelen opgesteld. Voor de ziekte-uitkeringen komen twee van de drie ideeën uit de verkiezingsprogramma’s van 2024: het Planbureau had het effect ervan toen doorgerekend.

    Waarom dit belangrijk is

    Die lijst dient als ideeënbank voor de begrotingsonderhandelingen. Voor deze post bevat ze weinig becijferde pistes die niet al gedeeltelijk beslist zijn.

    Om in het achterhoofd te houden

    De twee bedragen (574 en 796 miljoen euro in 2029) zijn berekend in mei 2024, vóór de maatregelen van de huidige regering, die er een deel van overnemen. Ze mogen niet bij de al besliste besparingen worden opgeteld.

    Citaat uit het document

    « Versterking re-integratie langdurig zieken »

    Federaal Planbureau, lijst met opties voor de begroting 2027

  • Het enige nieuwe voorstel: de werkgever langer laten betalen wanneer een werknemer ziek wordt. Het is niet becijferd.Meer weten

    In gewone woorden

    Vandaag betaalt de werkgever het loon van een zieke werknemer tijdens een eerste periode: dat is het gewaarborgd loon, meestal de eerste maand. Daarna betaalt het ziekenfonds (de organisatie van de ziekteverzekering) een uitkering. Het idee zou zijn om de periode ten laste van de werkgever te verlengen: de uitgave zou dan van de sociale zekerheid naar de bedrijven verschuiven.

    Waarom dit belangrijk is

    Voor de begroting zou dat een besparing zijn; voor de werkgevers een extra kost. Een maatregel in die zin bestaat al sinds 2026: werkgevers met meer dan 50 werknemers betalen 30 % van de uitkering tijdens de tweede en de derde maand.

    Om in het achterhoofd te houden

    Voor deze piste bestaat geen officieel bedrag. In geen enkel gevonden officieel document staat dat ze in de begrotingsonderhandelingen van het najaar van 2026 wordt besproken.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « Augmentation du nombre de mois indemnisés par l'employeur en cas d'incapacité de travail »

    Federaal Planbureau, lijst met opties voor de begroting 2027

Voor wie meer wil weten

De werkloosheid in detail

Wat de officiële documenten zeggen: wat erin zit, hoeveel mensen, waarom het verandert, wat al beslist is en wat becijferd is. Elke zin verwijst naar het document waaruit hij komt.

Let op de totalen. Het cijfer bovenaan de pagina telt alle overheden samen, volgens Eurostat. Hieronder tellen de federale documenten minder mee, en voor andere jaren. De bedragen verschillen dus zonder elkaar tegen te spreken.

Elke kaart opent met uitleg die voor deze site is geschreven, met de hulp van AI, op basis van de geciteerde documenten. Het feit en het citaat komen uit het officiële document.

Uitkeringsgerechtigde volledig werkloze werkzoekenden, in duizenden (maandgemiddelde)
Bekijk deze cijfers in een tabel
JaarUitkeringsgerechtigde volledig werkloze werkzoekenden, in duizenden (maandgemiddelde)
2024285
2023285
2022292
2021322
2020339
2019329
2018348
2017374
2016395
2015417
2014459
2013458
2012441
2011445
2010461

Bron: RVA, reeksen sinds 2000 (uitkeringsgerechtigde werklozen)

Wat al beslist is

  • Van kracht

    Werkloosheidsuitkeringen beperkt tot twee jaar

    Je krijgt twaalf maanden een werkloosheidsuitkering, plus één maand per vier extra gewerkte maanden, met een maximum van 24 maanden.

    Verwachte besparing: € 1,7 miljard (2026)

    Rekenhof, initiële begroting 2026 · pagina 196 van de pdf

    Citaat uit het document
    « le droit aux allocations de chômage est désormais accordé pour une période de maximum 24 mois, divisée en deux périodes »
  • Van kracht

    Federale compensatie voor de OCMW’s

    De federale overheid betaalt de OCMW’s in 2026 100 % van het leefloon terug voor werklozen die tussen januari en juni 2026 instroomden, daarna steeds minder; voor wie daarna instroomt, betaalt ze 15 % meer dan gewoonlijk.

    Verwachte kosten: € 300 miljoen (2026)

    Rekenhof, initiële begroting 2026 · pagina 171 van de pdf

    Citaat uit het document
    « Ce système prévoit une compensation de 100 % du montant du RIS en 2026 pour les chômeurs qui intègrent le régime entre le 1 er janvier et le 30 juin 2026 »
  • Aangekondigd

    Ontslag nemen met een uitkering, één keer in de loopbaan

    Een werknemer met minstens tien loopbaanjaren kan één keer zelf ontslag nemen en maximaal zes maanden een werkloosheidsuitkering krijgen.

    Verwachte kosten: € 34 miljoen (2026)

    Rekenhof, initiële begroting 2026 · pagina 194 van de pdf

    Citaat uit het document
    « est désormais réestimé comme un coût d’un montant de 33,6 millions d’euros »
  • Van kracht

    Geen nieuwe instroom meer in het SWT (brugpensioen)

    Niemand kan nog instromen in de werkloosheid met bedrijfstoeslag, behalve om medische redenen; wie er al in zit, blijft erin.

    Verwachte kosten: € 5,2 miljoen (2026)

    Rekenhof, aangepaste begroting 2026 · pagina 129 van de pdf

    Citaat uit het document
    « existants, via l’interdiction de nouveaux entrants »
Toon nog 8 besliste of aangekondigde maatregelen
  • Van kracht

    Landingsbaan: je moet langer gewerkt hebben

    Om op het einde van de loopbaan minder te werken met een uitkering, zijn 31 loopbaanjaren nodig in plaats van 25 voor mannen (26 jaar voor vrouwen), daarna 35 en 30 jaar in 2030.

    Verwachte besparing: € 1,6 miljoen (2026)

    Rekenhof, aangepaste begroting 2026 · pagina 130 van de pdf

    Citaat uit het document
    « À partir du 1er janvier 2026, elle passe de 25 à 31 ans pour les hommes et à 26 ans pour les femmes, puis progressivement à 35 ans pour les hommes et 30 ans pour les femmes d’ici le 1er janvier 2030. »
  • Van kracht

    Verlengingen: opleiding voor een knelpuntberoep, mantelzorgers, deeltijds werk

    Het recht duurt langer voor wie vóór 2026 een opleiding voor een knelpuntberoep startte, voor wie minstens halftijds werkt met een toeslag, en (hoogstens twaalf maanden) voor mantelzorgers.

    Verwachte kosten: € 1,2 miljoen (2026)

    Rekenhof, aangepaste begroting 2026 · pagina 125 van de pdf

    Citaat uit het document
    « reporter leur date de fin de droit à concurrence de six mois minimum et douze mois maximum »
  • Van kracht

    De wettekst: twaalf maanden, verlengd volgens de loopbaan

    De wet legt een eerste periode van twaalf maanden vast, uitgebreid met één maand per schijf bijkomende arbeidsdagen, met een maximum van twaalf extra maanden.

    Programmawet van 18 juli 2025 · pagina 41 van de pdf

    Citaat uit het document
    « Le droit aux allocations pendant douze mois est élargi d’un mois par »
  • Van kracht

    Inschakelingsuitkering (voor schoolverlaters) beperkt tot één jaar

    De wachttijd voor jongeren na hun studies daalt van twaalf naar zes maanden, maar de inschakelingsuitkering wordt nog maar één jaar betaald.

    Rekenhof, initiële begroting 2026 · pagina 196 van de pdf

    Citaat uit het document
    « le stage d’insertion professionnelle est réduit de douze à six mois »
  • Van kracht

    Hogere uitkering de eerste zes maanden

    De eerste zes maanden wordt de uitkering berekend op een hoger begrensd loon (750 en daarna 500 euro meer per maand) en de minima gaan met 10 % omhoog.

    Rekenhof, initiële begroting 2026 · pagina 196 van de pdf

    Citaat uit het document
    « plafonds salariaux rehaussés respectivement de 750 et 500 euros par mois, tandis que les minimas journaliers en vigueur pour ces deux phases sont augmentés de 10 % »
  • Van kracht

    Uitzondering: 55 jaar en een lange loopbaan

    Geen beperking in de tijd voor werklozen van 55 jaar of ouder die lang genoeg gewerkt hebben: 30 jaar in 2025, 31 jaar in 2026, daarna elk jaar één jaar meer tot 35 jaar in 2030.

    RVA, monitoring van de hervorming (juni 2026) · pagina 7 van de pdf

    Citaat uit het document
    « les chômeurs âgés de 55 ans ou plus avec 30 ans de carrière professionnelle en 2025 (augmentant graduellement pour atteindre 35 ans en 2030) »
  • Aangekondigd

    Loopbaanonderbreking (ambtenaren) afstemmen op het tijdskrediet

    De regering wil dezelfde regels voor de loopbaanonderbreking in de overheidssector en het tijdskrediet in de privésector; de maatregel is nog niet toegepast.

    Rekenhof, aangepaste begroting 2026 · pagina 131 van de pdf

    Citaat uit het document
    « le gouvernement a décidé, par la notification du 4 avril 2026, de reporter la mesure à 2027 »
  • Van kracht

    Arrest van het Grondwettelijk Hof: enkele maanden extra uitkering voor de eerste drie golven

    Het Hof vernietigde een deel van de overgangsregeling: de mensen van de eerste drie golven hebben recht op 6, 4 of 3 maanden extra uitkering.

    RVA, cijfers van de hervorming, november 2026

    Citaat uit het document
    « Les chômeurs de la vague 1 (>= 20 ans de chômage) bénéficient de 6 mois supplémentaires, ceux de la vague 2 (8-20 ans de chômage) de 4 mois supplémentaires et ceux de la vague 3 (< 8 ans de chômage) de 3 mois supplémentaires. »
  • Sinds 1945 was de werkloosheidsuitkering niet beperkt in de tijd; voortaan is ze beperkt tot maximaal 24 maanden.Meer weten

    In gewone woorden

    Tot nu toe behield een werkloze zijn uitkering zolang hij aan de voorwaarden voldeed, zonder einddatum; het bedrag daalde mettertijd. Voortaan duurt het recht twaalf maanden, plus extra maanden naargelang hoelang je gewerkt hebt. Daarna stopt de uitkering. Je kunt dan steun vragen aan het OCMW, het sociaal centrum van je gemeente, dat je middelen onderzoekt.

    Waarom dit belangrijk is

    Dit is de centrale beslissing in dit dossier: bijna de hele verwachte besparing op de werkloosheid komt hiervandaan. Ze verschuift ook een deel van de uitgave naar de OCMW’s.

    Om in het achterhoofd te houden

    Er zijn uitzonderingen, bijvoorbeeld voor werklozen van 55 jaar of ouder met een lange loopbaan. Wie al werkloos was, stroomt in golven uit tussen januari 2026 en juli 2027.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « qui était illimité dans le temps depuis 1945, est désormais limité à un maximum de 24 mois »

    RVA, jaarverslag 2025 · pagina 103 van de pdf

  • RamingDe RVA schatte in september 2025 dat ongeveer 194.000 mensen hun uitkering zouden verliezen tussen 1 januari 2026 en 1 juli 2027.Meer weten

    In gewone woorden

    Om de hervorming voor te bereiden, berekende de RVA, de federale instelling voor de werkloosheidsverzekering, hoeveel mensen het einde van hun recht zouden bereiken. Ze stromen niet allemaal tegelijk uit maar in golven: wie het langst werkloos is eerst. ‘Je uitkering verliezen’ betekent dat de betaling van de RVA stopt, niet dat je werk hebt gevonden.

    Waarom dit belangrijk is

    Dit aantal is de basis voor de berekening van de besparing. Het dient ook om te ramen hoeveel mensen bij het OCMW, het sociaal centrum van hun gemeente, zouden kunnen aankloppen.

    Om in het achterhoofd te houden

    Dit is een raming die vooraf is gemaakt, geen telling. Ze dateert van vóór het arrest van het Grondwettelijk Hof, dat de eerste drie golven enkele maanden uitkering teruggeeft.

    Citaat uit het document

    « Total 9.218 15.319 39.597 51.516 41.995 29.799 6.460 193.904 »

    Rekenhof, aangepaste begroting 2026 · pagina 127 van de pdf

  • Tussen januari en juni 2026 bereikten ongeveer 99.000 mensen het einde van hun recht: 88.000 met een werkloosheidsuitkering en 11.000 met een inschakelingsuitkering.Meer weten

    In gewone woorden

    ‘Het einde van je recht bereiken’ betekent dat de maximale duur van de uitkering op is: de betaling stopt. Het gaat om twee uitkeringen. De werkloosheidsuitkering, die je krijgt nadat je gewerkt hebt. En de inschakelingsuitkering, voor jongeren na hun studies die nog niet lang genoeg gewerkt hebben.

    Waarom dit belangrijk is

    Dit zijn getelde cijfers, geen ramingen meer. Daarmee kun je nagaan of de hervorming het tijdpad volgt waarop de begroting is gebouwd.

    Om in het achterhoofd te houden

    Voorlopige cijfers op 30 juni 2026. Het arrest van het Grondwettelijk Hof van september 2026 geeft een deel van deze mensen opnieuw enkele maanden recht.

    Citaat uit het document

    « Depuis janvier, 99.144 personnes ont épuisé leurs droits : 87.788 bénéficiaires d'allocations de chômage et 11.356 bénéficiaires d'allocations d'insertion. »

    RVA, monitoring van de hervorming (juni 2026) · pagina 5 van de pdf

  • Van januari tot september 2026 verloren ongeveer 137.000 mensen hun uitkering; ongeveer 59.000 van hen kwamen in het leefloon terecht, dat is 43,1 %.Meer weten

    In gewone woorden

    Het leefloon is het minimuminkomen dat het OCMW, het openbaar centrum voor maatschappelijk welzijn van de gemeente, betaalt aan wie niet genoeg middelen heeft. Je krijgt het niet automatisch: je moet het aanvragen, en het OCMW onderzoekt de situatie van het gezin. Het percentage zegt welk deel van de mensen die hun uitkering verloren daarna dat inkomen heeft gekregen.

    Waarom dit belangrijk is

    Hoe hoger dat aandeel, hoe meer van de besparing op de werkloosheid wordt opgegeten door een uitgave bij het OCMW. De regering ging uit van een derde; het getelde cijfer ligt hoger.

    Om in het achterhoofd te houden

    Voorlopige cijfers, waarin het arrest van het Grondwettelijk Hof nog niet verwerkt is. Ze tellen alleen mensen die het OCMW de maand voordien niet kende, en ze stijgen mettertijd: in het eerste kwartaal was het aandeel 31,9 %.

    Citaat uit het document

    « Taux de report vers le CPAS 44,1% 34,3% 43,1% »

    POD Maatschappelijke Integratie, statistieken ‘einde recht’, november 2026

Toon nog 15 gecontroleerde feiten
  • RamingDe regering ging ervan uit dat een derde van de uitgesloten personen werk zou vinden, een derde naar het OCMW zou gaan en een derde genoeg eigen middelen zou hebben.Meer weten

    In gewone woorden

    Om de hervorming te becijferen, moest worden aangenomen wat er zou gebeuren met de mensen die hun uitkering verliezen. De regering ging uit van drie even grote groepen: werk vinden, een leefloon krijgen (het minimuminkomen van het OCMW, het sociaal centrum van de gemeente), of van eigen middelen leven. Het is een aanname voor de berekening, geen waarneming.

    Waarom dit belangrijk is

    Wat de hervorming in totaal opbrengt, hangt af van die verdeling. Hoe meer mensen bij het OCMW terechtkomen en hoe minder er werk vinden, hoe minder ze de overheidsfinanciën oplevert.

    Om in het achterhoofd te houden

    De eerste waarnemingen wijken daarvan af: 43,1 % van de mensen stroomde van januari tot september 2026 door naar het leefloon, en 13,5 % had één maand na het einde van hun recht een job als werknemer. Die cijfers zijn voorlopig.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « Il part de l’hypothèse qu’un tiers des chômeurs de longue durée retrouvera un emploi, un tiers deviendra bénéficiaire du revenu d’intégration et un tiers disposera de moyens propres suffisants »

    Rekenhof, initiële begroting 2026 · pagina 114 van de pdf

  • RamingHet Planbureau rekent op termijn op 33 % naar werk, 39 % naar het leefloon en 28 % die de arbeidsmarkt verlaten.Meer weten

    In gewone woorden

    Het Federaal Planbureau, de openbare instelling voor economische vooruitzichten, gebruikt een computermodel dat nabootst wat mensen doen wanneer hun uitkering stopt. Daar komen drie bestemmingen uit: werk, het leefloon (het minimuminkomen dat het OCMW van de gemeente betaalt), of de arbeidsmarkt verlaten, dat wil zeggen niet meer werken en geen werk meer zoeken.

    Waarom dit belangrijk is

    Die aandelen dienen om de werkgelegenheid, de werkloosheidsuitgaven en de uitgaven van de OCMW’s voor de komende jaren te ramen. Voor werk liggen ze dicht bij de aanname van de regering; voor het leefloon liggen ze hoger.

    Om in het achterhoofd te houden

    Dit is de uitkomst van een model, geldig ‘op termijn’, wanneer de maatregel op kruissnelheid is. In de eerste getelde maanden ligt het aandeel dat werk vindt lager.

    Citaat uit het document

    « la proportion de transition vers l'emploi serait de 33%, celle vers le revenu d'intégration de 39% »

    Federaal Planbureau, vooruitzichten van juni 2026 · pagina 23 van de pdf

  • Van de mensen die tussen januari en juni 2026 het einde van hun recht bereikten, had 13,5 % de maand daarna een job als werknemer en kreeg 7,1 % een ziekte-uitkering.Meer weten

    In gewone woorden

    De RVA, de federale instelling voor de werkloosheidsverzekering, volgt op wat er gebeurt met de mensen van wie de uitkering gestopt is. Hij kijkt in de databanken van de sociale zekerheid wie een contract als werknemer heeft en wie een ziekte-uitkering krijgt. Die meting gebeurt al één maand na het einde van het recht.

    Waarom dit belangrijk is

    Meer mensen aan het werk krijgen is het aangekondigde doel van de hervorming. Hoe meer mensen werk vinden, hoe meer ze opbrengt aan bijdragen en belastingen, boven op de bespaarde uitkeringen.

    Om in het achterhoofd te houden

    Voor 77,8 % van de mensen is de bestemming nog niet bekend in de databanken; het leefloon hoort daarbij. Zelfstandigen zijn niet meegeteld, en deze meting is geen evaluatie van de hervorming.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « 13,5 % ont trouvé un emploi salarié le mois suivant et 7,1 % ont perçu des indemnités de maladie »

    RVA, monitoring van de hervorming (juni 2026) · pagina 5 van de pdf

  • In het eerste kwartaal van 2026 was 31,9 % van de uitgesloten personen doorgestroomd naar het leefloon, volgens het Rekenhof.Meer weten

    In gewone woorden

    Het Rekenhof is de onafhankelijke instelling die de rekeningen van de overheid controleert en elke begroting becommentarieert voor het parlement. Het ging na welk deel van de mensen die hun werkloosheidsuitkering verloren een leefloon kreeg, het minimuminkomen dat het OCMW van de gemeente betaalt. Dat heet de ‘doorstroom’ naar het OCMW.

    Waarom dit belangrijk is

    Dat cijfer wordt vergeleken met de aanname van de regering: een derde. Ligt het hoger, dan kost het leefloon meer dan wat in de begroting is opgenomen.

    Om in het achterhoofd te houden

    Voorlopig en vroeg cijfer: de recentere meting van de POD Maatschappelijke Integratie, de federale administratie die de OCMW’s opvolgt, komt voor januari tot september 2026 uit op 43,1 %. Die cijfers stijgen mettertijd, door de termijnen voor aanvraag en beslissing.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « le taux de report de ces exclusions vers le RIS au terme du premier trimestre 2026 s’établit à 31,9 % pour l’ensemble du pays »

    Rekenhof, aangepaste begroting 2026 · pagina 128 van de pdf

  • RamingAanvankelijk (begroting 2025) verwachtte de regering een besparing van 902 miljoen euro in 2026; de raming werd opgetrokken tot 1.685 miljoen.Meer weten

    In gewone woorden

    Een besparing is een uitgave die de overheid niet meer moet doen. Hier gaat het om wat de RVA, de federale instelling voor de werkloosheidsverzekering, niet meer betaalt omdat uitkeringen stoppen. Tussen de twee ramingen zijn de regels veranderd: de uitstroom gebeurt in golven vanaf januari 2026 en treft ruimere groepen.

    Waarom dit belangrijk is

    De hervorming weegt dus zwaarder door in de begroting 2026 dan aanvankelijk was aangekondigd. De begroting 2026 is gebouwd op het opgetrokken bedrag.

    Om in het achterhoofd te houden

    In beide gevallen gaat het om een brutobesparing: zonder de extra kost bij het OCMW (de sociale hulp van de gemeente) en in de ziekteverzekering, en zonder het effect van het arrest van het Grondwettelijk Hof.

    Citaat uit het document

    « Budget initial 2025 (a) 26,0 902,0 1.803,0 1.860,0 1.917,0 »

    Rekenhof, initiële begroting 2026 · pagina 197 van de pdf

  • RamingDe POD Maatschappelijke Integratie schat dat de hervorming in 2027 904,6 miljoen euro extra aan leefloon zal kosten; in de begroting is maar 300 miljoen opgenomen.Meer weten

    In gewone woorden

    Wanneer iemand zijn werkloosheidsuitkering verliest en een leefloon krijgt, betaalt het OCMW van zijn gemeente (het openbaar centrum voor maatschappelijk welzijn) dat minimuminkomen, en de federale overheid betaalt er een deel van terug. De POD Maatschappelijke Integratie is de federale administratie die instaat voor die terugbetalingen. Die schat dat de hervorming veel meer zal kosten dan het bedrag dat de regering opzij heeft gezet.

    Waarom dit belangrijk is

    Dat verschil is geld dat ontbreekt in de begroting 2027. Het vermindert in dezelfde mate wat de hervorming van de werkloosheid de federale begroting oplevert.

    Om in het achterhoofd te houden

    Dit is een raming, en alleen het federale deel: wat de gemeenten zelf betalen, zit er niet in. De 300 miljoen euro is een beslist budget, geen raming van de kost.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « L’impact est estimé à 904,6 millions d’euros alors que seul un montant de 300 millions d’euros est repris dans les chiffres après réunions bilatérales. »

    Monitoringcomité, juli 2026 · pagina 75 van de pdf

  • VooruitzichtDe overschrijding tegenover het besliste plafond zou 605 miljoen euro bedragen in 2027 en nog 471 miljoen in 2031.Meer weten

    In gewone woorden

    De regering heeft een plafond vastgelegd: het maximale bedrag om de OCMW’s, de sociale centra van de gemeenten, het leefloon van vroegere werklozen terug te betalen. De overschrijding is het verschil tussen dat plafond en de geraamde kost. Het Monitoringcomité, de groep topambtenaren die de begroting opvolgt, telt ze bij de verwachte uitgaven.

    Waarom dit belangrijk is

    Die overschrijding maakt deel uit van de kloof die de onderhandelingen over de begroting 2027 moeten dichten. De vraag is wie ze betaalt.

    Om in het achterhoofd te houden

    De regering heeft beloofd die overschrijding te compenseren, maar de maatregelen waren in juli 2026 nog niet genomen. De kost zelf is een raming.

    Citaat uit het document

    « Verschil 605 646 505 507 471 »

    Monitoringcomité, juli 2026 · pagina 9 van de pdf

  • Normaal betaalt de federale overheid de OCMW’s 55 % tot 70 % van het leefloon terug; de rest betaalt de gemeente.Meer weten

    In gewone woorden

    Het leefloon is het minimuminkomen dat het OCMW, het openbaar centrum voor maatschappelijk welzijn van elke gemeente, betaalt aan wie niet genoeg middelen heeft. Het OCMW betaalt, en daarna betaalt de federale overheid een deel van het bedrag terug. Wat de federale overheid niet terugbetaalt, blijft ten laste van de gemeente.

    Waarom dit belangrijk is

    Wanneer mensen van de werkloosheid naar het leefloon doorstromen, verhuist de uitgave naar een andere kas: ze verlaat de sociale zekerheid en komt deels bij de gemeenten terecht. De hervorming van de werkloosheid raakt dus ook de gemeentefinanciën.

    Om in het achterhoofd te houden

    Voor vroegere werklozen die in de eerste helft van 2026 bij het OCMW terechtkwamen, geldt een speciale regel: 100 % terugbetaling in 2026, daarna steeds minder.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « Le pouvoir fédéral rembourse entre 55 % et 70 % des revenus d’intégration aux CPAS »

    Rekenhof, initiële begroting 2026 · pagina 171 van de pdf

  • De federale subsidies aan de OCMW’s voor het leefloon stijgen van 1.788 miljoen euro in 2025 tot 2.133 miljoen in 2026.Meer weten

    In gewone woorden

    Deze subsidies zijn het geld dat de federale overheid doorstort aan de OCMW’s, de openbare centra voor maatschappelijk welzijn van de gemeenten, om een deel van het leefloon terug te betalen. Dat minimuminkomen gaat naar mensen die niet genoeg middelen hebben. De stijging komt onder meer door de mensen die hun werkloosheidsuitkering verloren.

    Waarom dit belangrijk is

    Deze lijn staat in de begroting van de federale overheid, niet in die van de werkloosheid. Wat de hervorming opbrengt, zie je pas als je de twee samen bekijkt.

    Om in het achterhoofd te houden

    Het bedrag omvat alle leefloongerechtigden, niet alleen de vroegere werklozen. Het cijfer voor 2026 is een raming van maart 2026.

    Citaat uit het document

    « Subventions CPAS - revenu d'intégration 1 788 2 085 2 133 48 »

    Monitoringcomité, maart 2026 · pagina 63 van de pdf

  • RamingHet RIZIV schat dat jaarlijks 5.000 personen die hun werkloosheidsuitkering verliezen naar de ziekteverzekering zullen doorstromen: 44,1 miljoen euro in 2026, 94,9 miljoen in 2027.Meer weten

    In gewone woorden

    Het RIZIV is het federale instituut voor ziekte- en invaliditeitsverzekering. Wie ziek is en niet kan werken, krijgt een uitkering van die verzekering, en geen werkloosheidsuitkering. Het RIZIV verwacht dat een deel van de mensen die hun werkloosheidsuitkering verliezen als arbeidsongeschikt zal worden erkend.

    Waarom dit belangrijk is

    Net als bij het OCMW duikt een deel van de uitgave die op de werkloosheid wordt bespaard elders weer op, hier in een andere tak van de sociale zekerheid. Die bedragen verminderen wat de hervorming opbrengt.

    Om in het achterhoofd te houden

    Dit is een raming. In de opvolging van de RVA kreeg 7,1 % van de mensen die tussen januari en juni 2026 het einde van hun recht bereikten de maand daarna een ziekte-uitkering.

    Citaat uit het document

    « 44,1 millions d’euros en 2026, de 94,9 millions d’euros en 2027 »

    Rekenhof, aangepaste begroting 2026 · pagina 123 van de pdf

  • Op 30 april 2026 had de RVA bijna 3.700 beroepen bij de rechtbank ontvangen tegen de toepassing van de hervorming.Meer weten

    In gewone woorden

    Wie een beslissing van de RVA, de federale instelling voor de werkloosheidsverzekering, betwist, bijvoorbeeld het einde van zijn uitkering, kan naar de arbeidsrechtbank stappen. Elk beroep is een individueel dossier. In afwachting van het arrest van het Grondwettelijk Hof, het hof dat nagaat of wetten de Grondwet naleven, werden die dossiers op een aparte lijst van de arbeidsrechtbanken gezet.

    Waarom dit belangrijk is

    Die beroepen zorgen voor onzekerheid in de begroting: als mensen gelijk krijgen, zouden hun uitkeringen moeten worden betaald. Ze brengen ook werk en gerechtskosten mee.

    Om in het achterhoofd te houden

    Dit aantal zegt niets over de afloop van de dossiers. Volgens het Rekenhof zijn de gerechtskosten van die beroepen niet opgenomen in de uitgaven van de begroting.

    Citaat uit het document

    « Au 30 avril, l’Office a enregistré 3.696 dossiers »

    Rekenhof, aangepaste begroting 2026 · pagina 129 van de pdf

  • Op 10 september 2026 heeft het Grondwettelijk Hof de beperking in de tijd grondwettig bevonden, maar een deel van de overgangsregeling vernietigd.Meer weten

    In gewone woorden

    Het Grondwettelijk Hof gaat na of wetten de Grondwet naleven; het kan een wet of een deel ervan vernietigen. Het aanvaardde het principe: werkloosheidsuitkeringen in de tijd beperken. Maar het vond een deel van de overgangsregeling discriminerend, dat wil zeggen de regels voor wie al werkloos was. Wie het langst werkloos was, kreeg minder maanden dan de twaalf maanden die in principe gelden.

    Waarom dit belangrijk is

    De hervorming blijft overeind, en het grootste deel van de verwachte besparing ook. Maar een deel van de uitgesloten personen krijgt opnieuw enkele maanden een uitkering, en dat kost de begroting geld.

    Om in het achterhoofd te houden

    Een officieel cijfer over de kost van dit arrest is niet gevonden. De beschikbare begrotingsramingen dateren allemaal van vóór het arrest.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « La Cour annule le « régime transitoire » dans cette mesure. »

    Grondwettelijk Hof, arrest 96/2026 (persbericht) · pagina 1 van de pdf

  • Volgens de RVA vallen ongeveer 88.000 mensen in theorie in de categorieën waarop het arrest betrekking heeft; ongeveer 41.000 zouden opnieuw enkele maanden een uitkering kunnen krijgen.Meer weten

    In gewone woorden

    Het Grondwettelijk Hof, het hof dat nagaat of wetten de Grondwet naleven, vernietigde een deel van de overgangsregels van de hervorming. De RVA, de federale instelling voor de werkloosheidsverzekering, telde daarna wie in aanmerking kon komen: de mensen van de eerste drie golven hebben recht op 6, 4 of 3 maanden extra uitkering. Niet iedereen zal opnieuw een uitkering krijgen: een deel kreeg intussen een leefloon van het OCMW (de sociale hulp van de gemeente), en die situaties worden geval per geval geregeld.

    Waarom dit belangrijk is

    Die extra maanden uitkering zijn een uitgave die in de begrotingsramingen niet was meegeteld. Voor wie intussen een leefloon kreeg, moeten de rekeningen bovendien met het OCMW worden rechtgezet.

    Om in het achterhoofd te houden

    Stand van zaken op 30 juni 2026, en een ‘theoretisch’ aantal. Een officiële kost voor de begroting is niet gevonden.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « 87.744 personnes relèvent théoriquement des catégories concernées par l’arrêt »

    RVA, cijfers van de hervorming, november 2026

  • RamingIn 2026 doen alle arbeidsmarktmaatregelen van de regering samen de beroepsbevolking met 22.000 personen dalen, door de beperking van de werkloosheidsuitkeringen in de tijd.Meer weten

    In gewone woorden

    De beroepsbevolking omvat de mensen die werken en de mensen die als werkzoekende ingeschreven zijn. Wie zijn uitkering verliest en zich niet meer als werkzoekende inschrijft, valt uit die telling. Het Federaal Planbureau, de openbare instelling voor economische vooruitzichten, meet hier precies die daling.

    Waarom dit belangrijk is

    Het aangekondigde doel van die maatregelen is meer mensen aan het werk te krijgen. Dit cijfer toont een eerste effect in de andere richting, dat volgens het Planbureau daarna omkeert.

    Om in het achterhoofd te houden

    Dit is een raming, en een administratieve definitie: ze hangt af van de inschrijving als werkzoekende. Vanaf 2027 wordt het effect van alle maatregelen samen volgens het Planbureau weer positief.

    Citaat uit het document

    « (estimation : -22 000 personnes) »

    Federaal Planbureau, vooruitzichten van juni 2026 · pagina 24 van de pdf

  • RamingHet beschikbaar inkomen van de gezinnen daalt in 2026 met 0,7 %, deels door de beperking van de werkloosheidsuitkeringen.Meer weten

    In gewone woorden

    Het beschikbaar inkomen van de gezinnen is wat gezinnen overhouden om uit te geven of te sparen: lonen, pensioenen en uitkeringen, na betaling van belastingen en bijdragen. Als uitkeringen stoppen, daalt dat totaal. Het cijfer geldt voor alle gezinnen van het land samen.

    Waarom dit belangrijk is

    Een besparing in de begroting is ook inkomen dat gezinnen niet meer hebben. De ramingen houden daar rekening mee, omdat het inkomen van de gezinnen doorweegt op de consumptie, en dus op de groei en de inkomsten van de overheid.

    Om in het achterhoofd te houden

    Er worden ook andere oorzaken genoemd: een indexering die achterloopt op de prijzen en een begrensde indexering. Volgens hetzelfde rapport blijft de consumptie in 2026 toch stijgen, omdat gezinnen hun spaargeld aanspreken.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « malgré le recul du revenu disponible (-0,7 %) »

    Monitoringcomité, juli 2026 · pagina 31 van de pdf

Wat erin zit

  • In 2025 betaalde de RVA 6,6 miljard euro aan uitkeringen: werkloosheid, tijdelijke werkloosheid, tijdskrediet en verloven.Meer weten

    In gewone woorden

    De RVA is de Rijksdienst voor Arbeidsvoorziening: de federale instelling voor de werkloosheidsverzekering. Hij betaalt niet alleen werklozen. Hij geeft ook een uitkering aan werknemers van wie het werk enkele dagen stilligt (tijdelijke werkloosheid) of die een tijd minder werken, bijvoorbeeld met ouderschapsverlof. Dit totaal telt dat allemaal samen.

    Waarom dit belangrijk is

    Dit totaal geeft de orde van grootte van het debat over werkloosheid: een maatregel die in miljoenen euro wordt aangekondigd, of hij de uitgaven nu verlaagt of verhoogt, kun je met dit bedrag vergelijken.

    Om in het achterhoofd te houden

    Dit cijfer komt uit de betalingsstatistiek van de RVA. De begroting van de sociale zekerheid telt een beetje anders en komt voor hetzelfde jaar uit op 6.486 miljoen euro.

    Citaat uit het document

    « Total général 8.228,2 6.683,1 6.390,6 6.566,2 6.589,4 -19,9% +0,4% »

    RVA, jaarverslag 2025 · pagina 22 van de pdf

  • De volledige werkloosheid (mensen zonder werk die een uitkering krijgen) is goed voor twee derde van het totaal: 4,4 miljard euro in 2025.Meer weten

    In gewone woorden

    Een volledig werkloze heeft helemaal geen job meer en krijgt een uitkering van de RVA, de federale instelling voor de werkloosheidsverzekering. Dat is iets anders dan een tijdelijk werkloze, die zijn arbeidscontract behoudt. In dit bedrag zit ook de inschakelingsuitkering, voor jongeren die van school komen en nog niet lang genoeg gewerkt hebben om recht te hebben op de gewone werkloosheidsuitkering.

    Waarom dit belangrijk is

    Dit is het grootste deel van de pot, en het deel waarop de hervorming slaat die de uitkeringen in de tijd beperkt. De verwachte besparing op de werkloosheid moet dus hier vandaan komen.

    Om in het achterhoofd te houden

    Werklozen die vrijgesteld zijn van het zoeken naar werk omdat ze studeren of een opleiding volgen, worden apart geteld: 516 miljoen euro. Het deel ‘werkloosheidsuitkering’ van het brugpensioen (SWT) zit wel in het bedrag.

    Citaat uit het document

    « Chômeurs complets indemnisés 4.450,9 4.191,8 4.196,0 4.312,2 4.433,4 -0,4% +2,8% »

    RVA, jaarverslag 2025 · pagina 22 van de pdf

  • De tijdelijke werkloosheid (de werknemer behoudt zijn contract maar kan enkele dagen of weken niet werken) kostte 465 miljoen euro in 2025.Meer weten

    In gewone woorden

    Bij tijdelijke werkloosheid ben je niet ontslagen. Het bedrijf heeft enkele dagen geen werk voor je, bijvoorbeeld omdat er te weinig bestellingen zijn of omdat slecht weer een werf stillegt. Op die dagen betaalt de werkgever geen loon en krijg je in de plaats een uitkering van de RVA, de federale instelling voor de werkloosheidsverzekering.

    Waarom dit belangrijk is

    Deze uitgave volgt eerder de toestand van de economie dan politieke beslissingen. Ze stijgt bij een crisis en zakt daarna weer: een begroting kan ze alleen ramen.

    Om in het achterhoofd te houden

    In 2020, tijdens corona, liep dezelfde uitgave op tot 4,3 miljard euro.

    Citaat uit het document

    « Chômage temporaire 2.153,8 848,4 571,3 594,1 465,2 -78,4% -21,7% »

    RVA, jaarverslag 2025 · pagina 22 van de pdf

  • Tijdskrediet, loopbaanonderbreking en thematische verloven (bijvoorbeeld ouderschapsverlof) kostten 794 miljoen euro in 2025.Meer weten

    In gewone woorden

    Met deze drie systemen kun je minder werken of een tijd stoppen zonder je job op te geven. Tijdskrediet bestaat in de privésector, loopbaanonderbreking in de overheidssector. Thematische verloven hebben een welbepaalde reden, zoals voor een jong kind zorgen (ouderschapsverlof). In die periode betaalt de RVA, de federale instelling voor de werkloosheidsverzekering, een uitkering die een deel van het verloren loon vervangt.

    Waarom dit belangrijk is

    Deze uitkeringen gaan niet naar werklozen, maar ze komen uit dezelfde kas en tellen mee in de begroting van de RVA. De regels zijn al aangepast: sinds 2026 moet je langer gewerkt hebben om een landingsbaan te krijgen.

    Citaat uit het document

    « Allocations d'interruption 672,1 730,7 765,4 772,3 793,6 +18,1% +2,7% »

    RVA, jaarverslag 2025 · pagina 22 van de pdf

Toon nog 8 gecontroleerde feiten
  • Het stelsel van werkloosheid met bedrijfstoeslag (SWT, het vroegere brugpensioen) weegt nauwelijks nog door: ongeveer 8.500 personen en 167 miljoen euro in 2025.Meer weten

    In gewone woorden

    SWT is de huidige naam van het brugpensioen. Een oudere werknemer die ontslagen wordt, krijgt een werkloosheidsuitkering van de RVA, de federale instelling voor de werkloosheidsverzekering, en daarbovenop een toeslag van zijn vroegere werkgever. De toegangsvoorwaarden zijn jaar na jaar strenger geworden. Sinds 2025 kan niemand er nog in stappen, behalve om medische redenen; wie er al in zit, blijft erin.

    Waarom dit belangrijk is

    Dit stelsel was lange tijd een grote uitgave. Het dooft nu vanzelf uit, en de bedragen die nog op het spel staan zijn klein in verhouding tot de begroting.

    Om in het achterhoofd te houden

    Dit bedrag dekt alleen de uitkering die de RVA betaalt. De toeslag van de vroegere werkgever is hier niet meegeteld.

    Citaat uit het document

    « (8.502 bénéficiaires et 166,8 millions d’euros d’allocations de chômage en 2025) »

    Rekenhof, aangepaste begroting 2026 · pagina 129 van de pdf

  • In 2010 kostte het SWT (brugpensioen) de RVA nog 1,6 miljard euro; in 2024 was dat 199 miljoen.Meer weten

    In gewone woorden

    SWT staat voor ‘stelsel van werkloosheid met bedrijfstoeslag’; vroeger heette dat brugpensioen. Een oudere werknemer die ontslagen wordt, krijgt een werkloosheidsuitkering plus een toeslag van zijn vroegere werkgever. Het deel ‘werkloosheid’ betaalt de RVA, de federale instelling voor de werkloosheidsverzekering. In veertien jaar is die uitgave bijna verdwenen.

    Waarom dit belangrijk is

    Deze evolutie toont hoe een sociale uitgave daalt wanneer de toegang stap voor stap wordt gesloten: traag, omdat wie er al in zit zijn recht behoudt. De besparingen waartoe voor dit stelsel beslist is, worden dus maar geleidelijk zichtbaar.

    Citaat uit het document

    « 58225.72 | 1588732.09 »

    RVA, reeksen sinds 2000 (SWT)

  • In de cijfers van de sociale zekerheid bedroegen de RVA-uitkeringen 6.486 miljoen euro in 2025 (voorlopig resultaat).Meer weten

    In gewone woorden

    Dit is het cijfer van de begroting, niet dat van de statistiek van de RVA, de federale instelling voor de werkloosheidsverzekering. Het telt wat de gemeenschappelijke kas van de sociale zekerheid van de werknemers heeft uitgegeven aan RVA-uitkeringen. ‘Voorlopig’ betekent dat de rekeningen van het jaar nog niet definitief zijn afgesloten.

    Waarom dit belangrijk is

    Dit is het vertrekpunt voor de begrotingsvergelijkingen: de ramingen voor 2026 en 2027 worden hiermee vergeleken.

    Om in het achterhoofd te houden

    De RVA zelf publiceert 6.589,4 miljoen euro voor 2025, omdat zijn statistiek alles meetelt wat hij betaalt, ook buiten die gemeenschappelijke kas.

    Citaat uit het document

    « RVA 6.486 4.638 4.836 -1.650 198 - 25,4 4,3 ONEm »

    Monitoringcomité, maart 2026 · pagina 82 van de pdf

  • RamingVoor 2026 verwacht het Monitoringcomité 5.035 miljoen euro aan RVA-uitkeringen: bijna 1,5 miljard minder dan in 2025.Meer weten

    In gewone woorden

    Het Monitoringcomité is een groep topambtenaren die geregeld berekent waar de begroting naartoe gaat als er niets nieuws wordt beslist. De ‘RVA-uitkeringen’ zijn de uitkeringen die de federale instelling voor de werkloosheidsverzekering financiert. De daling komt vooral door de hervorming: sinds 2026 stopt de werkloosheidsuitkering na maximaal twee jaar.

    Waarom dit belangrijk is

    Deze daling is al meegeteld in de begrotingscijfers. Ze kan geen tweede keer dienen om het geld te vinden dat nog ontbreekt.

    Om in het achterhoofd te houden

    Dit is een raming van juli 2026, hoger dan de aangepaste begroting (4.836 miljoen euro). Ze dateert van vóór het arrest van het Grondwettelijk Hof van september 2026, dat een deel van de uitgesloten personen enkele maanden uitkering teruggeeft.

    Citaat uit het document

    « RVA 4.836 5.035 4.645 199 -391 4,1 - 7,8 ONEm »

    Monitoringcomité, juli 2026 · pagina 92 van de pdf

  • VooruitzichtVoor 2027 zouden de RVA-uitkeringen bij ongewijzigd beleid dalen tot 4.645 miljoen euro.Meer weten

    In gewone woorden

    ‘Bij ongewijzigd beleid’ betekent: met de wetten die al goedgekeurd zijn en zonder nieuwe beslissing. Zo rekent het Monitoringcomité, de groep topambtenaren die de begroting opvolgt. De RVA-uitkeringen zijn de uitkeringen van de federale instelling voor de werkloosheidsverzekering: werkloosheid, brugpensioen (SWT), tijdskrediet en verloven zoals ouderschapsverlof.

    Waarom dit belangrijk is

    Dit bedrag is de basis voor de gesprekken over de begroting 2027. Elke nieuwe maatregel wordt erbij geteld of ervan afgetrokken.

    Om in het achterhoofd te houden

    Raming van juli 2026, van vóór het arrest van het Grondwettelijk Hof en vóór de begroting 2027. Voor de jaren daarna zou hetzelfde vooruitzicht dicht bij 4,6 miljard euro per jaar blijven.

    Citaat uit het document

    « RVA 4.645 4.574 4.571 4.599 4.600 -44 ONEm »

    Monitoringcomité, juli 2026 · pagina 158 van de pdf

  • Werkloosheid en loopbaanonderbreking zijn goed voor 4,6 miljard euro in de begroting 2026: 3 % van de begroting van de sociale zekerheid, 0,7 % van het bbp.Meer weten

    In gewone woorden

    Het bbp is wat het land in een jaar produceert; een uitgave uitdrukken in procent van het bbp toont hoe zwaar ze weegt. De sociale zekerheid omvat de kassen die de pensioenen, de gezondheidszorg, de ziekte-uitkeringen en de werkloosheid betalen. In dat geheel zijn werkloosheid en loopbaanonderbreking een klein deel.

    Waarom dit belangrijk is

    Dat plaatst het debat in verhouding: zelfs een grote besparing op deze post raakt maar een klein deel van de begroting van de sociale zekerheid.

    Om in het achterhoofd te houden

    Dit is het cijfer van de initiële begroting 2026. De recentere ramingen liggen hoger: 5.035 miljoen euro in juli 2026.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « Les allocations de chômage et d’interruption de carrière représentent 4,6 milliards d’euros, soit 3% du budget adopté 2026 de la sécurité sociale ou 0,7% du PIB. »

    Federaal Planbureau, opties voor de begroting 2027 · pagina 11 van de pdf

  • De RVA-uitkeringen waren in 2021, dat nog door corona getekend was, goed voor 1,67 % van het bbp; sinds 2023 is dat ongeveer 1,24 %.Meer weten

    In gewone woorden

    Het bbp meet wat het land in een jaar produceert. Door een uitgave uit te drukken in procent van het bbp kun je jaren met elkaar vergelijken, ondanks de stijging van prijzen en lonen. In 2021 gebruikten bedrijven nog veel tijdelijke werkloosheid door corona, en dat dreef de uitgaven van de RVA, de federale instelling voor de werkloosheidsverzekering, omhoog.

    Waarom dit belangrijk is

    Al vóór de hervorming van 2026 groeide deze uitgave niet meer in verhouding tot de omvang van de economie. Deze post hoort dus niet bij de posten die de overheidsuitgaven omhoogduwen.

    Om in het achterhoofd te houden

    Dit percentage omvat alle uitkeringen van de RVA, niet alleen de werkloosheid. Het Federaal Planbureau, dat een andere definitie volgt, komt voor 2025 uit op 1,0 % van het bbp.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « À la suite de la crise du coronavirus, ce pourcentage s’élevait encore à 1,67%. À partir de 2023, on observe une stabilisation autour de 1,24%. »

    RVA, jaarverslag 2025 · pagina 28 van de pdf

  • In 2020, het coronajaar, kostte de tijdelijke werkloosheid 4,3 miljard euro, tegenover 369 miljoen in 2019.Meer weten

    In gewone woorden

    Tijdens de coronacrisis moesten veel bedrijven hun activiteit terugschroeven of stilleggen. Hun werknemers behielden hun contract, maar werden tijdelijk werkloos: in plaats van loon kregen ze een uitkering van de RVA, de federale instelling voor de werkloosheidsverzekering. De rekening schoot van het ene jaar op het andere omhoog.

    Waarom dit belangrijk is

    Deze pot kan bij een crisis heel snel aanzwellen, zonder enige politieke beslissing over de uitkeringen. De bedragen in de begroting gelden voor een jaar zonder zo’n schok.

    Om in het achterhoofd te houden

    In 2025 is de uitgave teruggevallen tot 465 miljoen euro.

    Citaat uit het document

    « 2020 | 4300223.92 »

    RVA, reeksen sinds 2000 (uitgaven tijdelijke werkloosheid)

Hoeveel mensen

  • In 2025 betaalde de RVA per maand gemiddeld aan ongeveer 288.000 volledig werkloze werkzoekenden een uitkering.Meer weten

    In gewone woorden

    Een ‘volledig werkloze werkzoekende’ is iemand zonder job die als werkzoekende ingeschreven is en een uitkering krijgt van de RVA, de federale instelling voor de werkloosheidsverzekering. Het maandgemiddelde zegt hoeveel mensen in een gewone maand betaald worden. Er komen mensen bij en er vallen er af: het zijn niet het hele jaar dezelfde personen.

    Waarom dit belangrijk is

    Dit is de groep op wie de beperking van de uitkeringen in de tijd van toepassing is. Hun aantal bepaalt het grootste deel van de werkloosheidsuitgaven.

    Om in het achterhoofd te houden

    In dit cijfer zitten geen tijdelijk werklozen, en ook geen ingeschreven werkzoekenden die niets van de RVA krijgen.

    Citaat uit het document

    « moyenne mensuelle de 288.077 personnes »

    RVA, jaarverslag 2025 · pagina 4 van de pdf

  • In 2010 betaalde de RVA aan ongeveer 461.000 volledig werkloze werkzoekenden een uitkering; in 2024 aan ongeveer 285.000: een daling met bijna veertig procent in veertien jaar.Meer weten

    In gewone woorden

    Het gaat om de volledig werkloze werkzoekenden die de RVA, de federale instelling voor de werkloosheidsverzekering, betaalt: mensen zonder job die als werkzoekende ingeschreven zijn en een uitkering krijgen. De cijfers zijn gemiddelden: het aantal mensen dat in een gewone maand van het jaar betaald wordt.

    Waarom dit belangrijk is

    Het aantal werklozen met een uitkering daalde al lang. De hervorming van 2026 geldt dus voor een groep die al veel kleiner is dan in 2010.

    Om in het achterhoofd te houden

    Een deel van de daling komt door gewijzigde regels, zoals de hervormingen van 2012 en 2015 van de inschakelingsuitkeringen (voor schoolverlaters), en niet alleen door de evolutie van de werkgelegenheid.

    Citaat uit het document

    « 2010 | 173041.92 | 204841.75 | 2074.75 | 80750.75 | 460709.17 »

    RVA, reeksen sinds 2000 (uitkeringsgerechtigde werklozen)

  • In 2025 waren ongeveer 128.000 van die werklozen al twee jaar of langer werkloos, 52.000 één tot twee jaar en 108.000 minder dan één jaar.Meer weten

    In gewone woorden

    De RVA, de federale instelling voor de werkloosheidsverzekering, deelt de werklozen die hij betaalt in volgens hoelang ze al werkloos zijn. Vóór 2026 had de uitkering geen einddatum: iemand kon onbeperkt in de groep ‘twee jaar of langer’ blijven, met een uitkering die mettertijd daalde.

    Waarom dit belangrijk is

    De hervorming beperkt de uitkering tot maximaal twee jaar. Het zijn dus vooral de mensen in de eerste van die drie groepen die in 2026 hun uitkering verliezen, en daar komt de verwachte besparing vandaan.

    Om in het achterhoofd te houden

    Dit zijn maandgemiddelden van 2025, van vóór de hervorming. Ze zeggen niet wat er daarna met die mensen is gebeurd: werk, steun van het OCMW (het sociaal centrum van de gemeente) of iets anders.

    Citaat uit het document

    « 2025 108.257 51.530 128.290 288.077 112 83 79 90 »

    RVA, jaarverslag 2025 · pagina 144 van de pdf

  • Voor alle uitkeringen samen deed de RVA in 2025 gemiddeld ongeveer 726.000 betalingen per maand: het laagste niveau sinds 1978.Meer weten

    In gewone woorden

    Dit cijfer telt alle uitkeringen samen van de RVA, de federale instelling voor de werkloosheidsverzekering: volledige werkloosheid, tijdelijke werkloosheid, tijdskrediet, ouderschapsverlof, brugpensioen. Het telt betalingen per maand, geen verschillende personen. De meeste van die uitkeringstrekkers zijn geen werklozen in de gewone betekenis van het woord.

    Waarom dit belangrijk is

    Het aantal betalingen stond al op het laagste peil voordat de beperking in de tijd effect had. De daling die vanaf 2026 verwacht wordt, komt dus boven op een oudere trend.

    Om in het achterhoofd te houden

    Over het hele jaar ligt het aantal verschillende personen veel hoger (1.218.489), omdat velen maar enkele weken een uitkering krijgen.

    Citaat uit het document

    « Total général 726.387 Niveau le plus bas depuis 1978 (712.578 unités) »

    RVA, jaarverslag 2025 · pagina 21 van de pdf

Toon nog 6 gecontroleerde feiten
  • Over heel 2025 kregen ongeveer 1,22 miljoen verschillende personen minstens één uitkering van de RVA.Meer weten

    In gewone woorden

    Hier wordt elke persoon één keer geteld, ook wie maar één dag tijdelijk werkloos was of één maand ouderschapsverlof nam. De RVA, de federale instelling voor de werkloosheidsverzekering, betaalt ook die uitkeringen. Daarom ligt dit aantal veel hoger dan het aantal werklozen.

    Waarom dit belangrijk is

    De regels van de RVA raken dus veel meer mensen dan de langdurig werklozen op wie de hervorming gericht is. Wie aan het tijdskrediet of de tijdelijke werkloosheid sleutelt, raakt mensen die een job hebben.

    Om in het achterhoofd te houden

    Niet te verwarren met het gemiddelde per maand: 726.387 betalingen.

    Citaat uit het document

    « Total général 1.743.677 1.448.658 1.256.324 1.249.673 1.218.489 -30,1% -2,5% »

    RVA, jaarverslag 2025 · pagina 32 van de pdf

  • In 2025 waren ongeveer 270.000 verschillende werknemers minstens één dag tijdelijk werkloos; gemiddeld ongeveer 101.000 per maand.Meer weten

    In gewone woorden

    Een tijdelijk werkloze behoudt zijn arbeidscontract. Op sommige dagen heeft zijn werkgever geen werk voor hem, door te weinig bestellingen of door slecht weer, en dan betaalt de RVA, de federale instelling voor de werkloosheidsverzekering, hem voor die dagen een uitkering. Het eerste cijfer telt iedereen die in de loop van het jaar in dit systeem zat, het tweede wie er in een gewone maand in zit.

    Waarom dit belangrijk is

    Dankzij dit systeem hoeven bedrijven niet te ontslaan wanneer de activiteit terugvalt, en de sociale zekerheid betaalt de niet-gewerkte dagen. De kost hangt dus vooral af van hoe goed de economie draait.

    Om in het achterhoofd te houden

    Sinds 2024 moet de werkgever zelf een toeslag betalen per dag tijdelijke werkloosheid; de RVA ziet dat als een van de redenen voor de daling in 2025.

    Citaat uit het document

    « Chômage temporaire 772.248 492.262 316.349 306.852 270.109 -65,0% -12,0% »

    RVA, jaarverslag 2025 · pagina 32 van de pdf

  • In 2020 waren gemiddeld ongeveer 505.000 werknemers per maand tijdelijk werkloos, vijf keer zoveel als in 2019 (ongeveer 98.000).Meer weten

    In gewone woorden

    Tijdens de coronacrisis moesten hele bedrijven hun activiteit stilleggen. In plaats van te ontslaan, zetten ze hun personeel op tijdelijke werkloosheid: het contract loopt door, maar de RVA, de federale instelling voor de werkloosheidsverzekering, betaalt een uitkering in plaats van het loon. Het cijfer is een gemiddelde per maand over het jaar.

    Waarom dit belangrijk is

    Die periode toont hoe snel het aantal uitkeringstrekkers kan veranderen zonder dat er één regel wijzigt. De huidige vooruitzichten gaan uit van een stabiele tijdelijke werkloosheid in de komende jaren.

    Om in het achterhoofd te houden

    In 2025 is het gemiddelde teruggevallen tot 101.003 per maand.

    Citaat uit het document

    « 2020 | 504829.92 »

    RVA, reeksen sinds 2000 (tijdelijk werklozen)

  • Door corona steeg het totale aantal uitkeringstrekkers van de RVA in 2020 opnieuw tot ongeveer 1,26 miljoen per maand.Meer weten

    In gewone woorden

    Een uitkeringstrekker van de RVA is iedereen die een uitkering krijgt van de federale instelling voor de werkloosheidsverzekering: werkloze, tijdelijk werkloze werknemer, iemand met tijdskrediet of ouderschapsverlof. In 2020 kwam de stijging door de tijdelijke werkloosheid: werknemers behielden hun contract, maar hun bedrijf draaide op een laag pitje of lag stil.

    Waarom dit belangrijk is

    De werkloosheidsverzekering dient ook als schokdemper bij een crisis. De uitgave kan dan in enkele maanden stijgen en daarna weer dalen.

    Om in het achterhoofd te houden

    Dit is een gemiddeld aantal betalingen per maand. In 2025 was dat 726.387.

    Citaat uit het document

    « le nombre d’allocataires à 1.256.820 unités en 2020 »

    RVA, jaarverslag 2025 · pagina 16 van de pdf

  • VooruitzichtOngeveer 200.000 mensen kregen in 2025 een leefloon (of gelijkwaardige steun); het Planbureau verwacht er 251.000 in 2026 en 267.000 in 2027.Meer weten

    In gewone woorden

    Het leefloon is het minimuminkomen dat het OCMW, het openbaar centrum voor maatschappelijk welzijn van de gemeente, betaalt aan wie niet genoeg middelen heeft om van te leven. Het OCMW onderzoekt eerst de situatie en de inkomsten van het gezin. Het Federaal Planbureau, de openbare instelling die de officiële economische vooruitzichten maakt, verwacht een stijging omdat een deel van de mensen die hun werkloosheidsuitkering verliezen bij het OCMW aanklopt.

    Waarom dit belangrijk is

    Een deel van het geld dat op de werkloosheid wordt bespaard, wordt elders uitgegeven. Het leefloon wordt betaald door de federale overheid en de gemeenten: de hervorming verschuift dus een deel van de rekening naar hen.

    Om in het achterhoofd te houden

    De cijfers voor 2026 en 2027 zijn een vooruitzicht van juni 2026, geen telling. Ze omvatten alle leefloongerechtigden, niet alleen de vroegere werklozen.

    Citaat uit het document

    « p.m. Revenu d'intégration sociale 190.3 197.7 200.1 251.1 267.0 265.9 261.2 263.8 264.8 »

    Federaal Planbureau, vooruitzichten van juni 2026 · pagina 54 van de pdf

  • Tussen juli en december 2025 kregen ongeveer 339.000 mensen een werkloosheidsuitkering die voortaan in de tijd beperkt is.Meer weten

    In gewone woorden

    Sinds de hervorming stopt de werkloosheidsuitkering na een maximale duur. Dit cijfer telt de mensen die in de tweede helft van 2025 een uitkering kregen waarvoor die nieuwe regel geldt. Het zegt niet hoeveel van hen ze zullen verliezen: velen vinden werk voordat ze het einde van hun recht bereiken.

    Waarom dit belangrijk is

    Dit is het aantal mensen dat mogelijk betrokken is. Het geeft de orde van grootte van wat er op het spel staat, voor hen en voor de begroting.

    Om in het achterhoofd te houden

    Het gaat om verschillende personen over zes maanden; gemiddeld zijn dat 272.422 betalingen per maand. Voor sommige groepen geldt de beperking niet, bijvoorbeeld voor werklozen van 55 jaar of ouder met een lange loopbaan.

    Citaat uit het document

    « Total général 338.989 272.422 »

    RVA, jaarverslag 2025 · pagina 105 van de pdf

Waarom het verandert

  • RamingIn de initiële begroting 2026 was voor de RVA 1.821 miljoen euro minder uitgetrokken dan in 2025 (-28 %).Meer weten

    In gewone woorden

    De initiële begroting is de eerste begroting die voor een jaar wordt opgemaakt; ze kan onderweg worden bijgestuurd met een aangepaste begroting. Voor de RVA, de federale instelling voor de werkloosheidsverzekering, schreef de regering daarin veel minder geld in dan in 2025, omdat ze rekende op de effecten van de hervorming van de werkloosheid.

    Waarom dit belangrijk is

    Deze daling zit al in de begrotingscijfers. Als ze niet helemaal wordt gehaald, ontbreekt er geld ten opzichte van de begroting en wordt de kloof die gedicht moet worden groter.

    Om in het achterhoofd te houden

    Dit was een raming. Sindsdien kwam er bij de aangepaste begroting 198,5 miljoen euro bij, en de raming van juli 2026 ligt nog hoger.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « soit une diminution de 1.820,8 millions d'euros (-28,2 %) »

    Rekenhof, initiële begroting 2026 · pagina 193 van de pdf

  • RamingDe daling in de begroting 2026 komt bijna volledig door de hervorming: door de beperking van de uitkeringen in de tijd valt in 2026 1.685 miljoen euro aan uitgaven weg.Meer weten

    In gewone woorden

    De hervorming heeft twee delen. De beperking in de tijd: de uitkering stopt na maximaal twee jaar. En de degressiviteit: het bedrag van de uitkering daalt naarmate de werkloosheid langer duurt, en die daling is versterkt. Het bedrag komt van het Rekenhof, de onafhankelijke instelling die de rekeningen van de overheid controleert; het omvat beide delen.

    Waarom dit belangrijk is

    Dit is het bedrag dat het vaakst wordt genoemd om te zeggen wat de hervorming opbrengt. De begroting 2026 is erop gebouwd.

    Om in het achterhoofd te houden

    Dit is een brutobesparing: wat de RVA niet meer betaalt, zonder aftrek van wat de hervorming elders kost, bij het OCMW (de sociale hulp van de gemeente) en in de ziekteverzekering. Een officieel cijfer voor het netto-effect is niet gevonden.

    Citaat uit het document

    « dégressivité accrue - 1.685,2 »

    Rekenhof, initiële begroting 2026 · pagina 193 van de pdf

  • RamingDe begroting 2026 rekende ook op een daling van de werkloosheid: 365 miljoen euro minder uitgaven.Meer weten

    In gewone woorden

    Naast de hervorming rekende de begroting op een gunstigere arbeidsmarkt: minder werklozen, dus minder uitkeringen. Het Rekenhof, de onafhankelijke instelling die de rekeningen van de overheid controleert, noemt dat het ‘volume-effect’: het effect van het aantal mensen dat betaald wordt, los van de gewijzigde regels.

    Waarom dit belangrijk is

    Een besparing die van de conjunctuur afhangt, heeft de regering niet in de hand. Als de werkgelegenheid niet volgt, blijft de uitgave en moet de begroting worden bijgestuurd.

    Om in het achterhoofd te houden

    Die daling is er niet gekomen: bij de aangepaste begroting 2026 moest er 198,5 miljoen euro bij.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « Effet volume (hors limitation dans le temps des allocations) - 364,6 »

    Rekenhof, initiële begroting 2026 · pagina 193 van de pdf

  • RamingBij de aangepaste begroting 2026 moest er 198,5 miljoen euro bij, omdat de werkloosheid niet daalt zoals verwacht.Meer weten

    In gewone woorden

    Een aangepaste begroting is een bijsturing van de begroting in de loop van het jaar, wanneer de werkelijkheid afwijkt van wat gepland was. Hier zijn er meer werklozen te betalen dan in de initiële begroting was aangenomen. Er moest dus meer geld komen voor de RVA, de federale instelling voor de werkloosheidsverzekering.

    Waarom dit belangrijk is

    Elke bijkomende uitgave van dit soort vergroot de kloof die de regering moet dichten. Het toont ook dat de opbrengst van de hervorming afhangt van de toestand op de arbeidsmarkt.

    Om in het achterhoofd te houden

    Ook met dat extra geld blijft de begroting 2026 van de RVA ver onder de uitgave van 2025. De raming van juli 2026 heeft ze nog opgetrokken, tot 5.035 miljoen euro.

    Citaat uit het document

    « - Chômage 6.391,0 6.486,0 4.637,9 4.836,4 +198,5 +4,3 »

    Rekenhof, aangepaste begroting 2026 · pagina 117 van de pdf

Toon nog 13 gecontroleerde feiten
  • RamingDe begroting 2026 rekende op een werkloosheidsgraad van 9,1 %; de vooruitzichten van februari 2026 komen uit op 9,6 %.Meer weten

    In gewone woorden

    De werkloosheidsgraad is het aandeel mensen zonder werk onder iedereen die werkt of werk zoekt. Een begroting wordt op zulke aannames gebouwd. Ligt de werkelijke graad hoger dan de aanname, dan zijn er meer uitkeringen te betalen.

    Waarom dit belangrijk is

    Dit verschil is de reden die wordt gegeven voor de 198,5 miljoen euro die er bij de aangepaste begroting 2026 bij kwam. Het toont dat een kleine afwijking in de raming van de werkgelegenheid grote bedragen verschuift.

    Om in het achterhoofd te houden

    Dit is de ‘administratieve’ werkloosheidsgraad: hij telt alle ingeschreven werkzoekenden, ook wie geen uitkering krijgt van de RVA, de federale instelling voor de werkloosheidsverzekering.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « s’élevait à 9,1%, alors que les prévisions du budget économique de février 2026 le portent à 9,6% »

    Rekenhof, aangepaste begroting 2026 · pagina 124 van de pdf

  • RamingDe aangepaste begroting 2026 moest vooral worden verhoogd door het aantal uitkeringsgerechtigde volledig werklozen: ongeveer 17.500 meer dan verwacht.Meer weten

    In gewone woorden

    Een uitkeringsgerechtigde volledig werkloze is iemand zonder job die een uitkering krijgt van de RVA, de federale instelling voor de werkloosheidsverzekering. Bij het opmaken van de begroting wordt uitgegaan van een verwacht aantal mensen dat betaald moet worden. Ligt dat aantal hoger dan verwacht, dan volgt de uitgave.

    Waarom dit belangrijk is

    De bijkomende uitgave komt niet door een nieuwe beslissing, maar door een aantal werklozen dat hoger ligt dan in de begroting was aangenomen. Door zulke verschillen verandert het bedrag dat de regering moet vinden van rapport tot rapport.

    Om in het achterhoofd te houden

    Het gaat om ‘eenheden’: een gemiddeld aantal betalingen per maand, niet precies personen.

    Citaat uit het document

    « complets indemnisés (+17.473 unités) »

    Rekenhof, aangepaste begroting 2026 · pagina 124 van de pdf

  • VooruitzichtIn 2027 zouden de RVA-uitkeringen nog met 391 miljoen euro dalen (-7,8 %).Meer weten

    In gewone woorden

    De RVA-uitkeringen zijn de uitkeringen die de federale instelling voor de werkloosheidsverzekering financiert. Ze zouden een tweede jaar op rij dalen, omdat de beperking in de tijd blijft doorwerken: de laatste golven mensen bereiken tot juli 2027 het einde van hun recht.

    Waarom dit belangrijk is

    Deze daling zit al in de vertrekcijfers van de begroting 2027. Ze verlaagt de verwachte uitgave, maar het is geen nieuwe besparing waarover nog beslist moet worden.

    Om in het achterhoofd te houden

    Dit is een vooruitzicht van juli 2026, bij ongewijzigd beleid, van vóór het arrest van het Grondwettelijk Hof van september 2026.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « Les prestations de l’ONEm diminuent de 391 millions d’euros soit une diminution de 7,8 % »

    Monitoringcomité, juli 2026 · pagina 99 van de pdf

  • VooruitzichtDe besliste maatregelen, vooral de beperking in de tijd, doen de uitgaven in 2027 met 629 miljoen euro dalen.Meer weten

    In gewone woorden

    Het Monitoringcomité, de groep topambtenaren die de begroting opvolgt, maakt een onderscheid tussen wat door beslissingen van de regering komt en wat door de rest komt, zoals de prijzen of het aantal werklozen. De ‘besliste maatregelen’ zijn vooral de beperking van de werkloosheidsuitkeringen in de tijd en de versterkte degressiviteit, dat wil zeggen een uitkering die sneller daalt naarmate de werkloosheid langer duurt.

    Waarom dit belangrijk is

    De maatregelen doen de uitgave sterker dalen dan de totale daling die wordt aangekondigd (391 miljoen euro), omdat andere factoren, zoals de indexering, ze weer doen stijgen. De opbrengst van een hervorming lees je dus niet rechtstreeks af uit het totaal.

    Om in het achterhoofd te houden

    Brutobedrag, alleen voor de RVA. De extra kost van het leefloon, het minimuminkomen dat het OCMW van de gemeente betaalt, is er niet van afgetrokken.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « Variation impact mesures (-629 millions d’euros) : principalement due à l'impact de la limitation durée/dégressivité renforcée des allocations de chômage »

    Monitoringcomité, juli 2026 · pagina 99 van de pdf

  • VooruitzichtOmgekeerd komt er door de indexering van de uitkeringen in 2027 160 miljoen euro bij.Meer weten

    In gewone woorden

    In België volgen de sociale uitkeringen de prijzen. Stijgen de prijzen boven een bepaalde drempel, de spilindex, dan gaan de uitkeringen automatisch omhoog. Zo blijft de koopkracht van wie ze krijgt op peil, maar dat verhoogt ook de uitgave van de kas die betaalt.

    Waarom dit belangrijk is

    De indexering doet de uitgave stijgen zonder dat er iets wordt beslist. Ze neemt een deel van de daling door de hervorming weer weg, en de manier van indexeren is een van de twistpunten die in de begrotingsonderhandelingen worden genoemd.

    Citaat uit het document

    « Impact indice-pivot AVANT index centimes (+160 millions d’euros) »

    Monitoringcomité, juli 2026 · pagina 99 van de pdf

  • De hervormingen van 2012 en 2015 van de inschakelingsuitkeringen (voor schoolverlaters) deden die groep krimpen: -30,6 % tussen 2021 en 2025.Meer weten

    In gewone woorden

    De inschakelingsuitkering is er voor jongeren die van school komen en nog niet lang genoeg gewerkt hebben om recht te hebben op de gewone werkloosheidsuitkering. Ze moeten eerst een wachttijd doorlopen. De hervormingen van 2012 en 2015 hebben onder meer de duur van dat recht beperkt, en het aantal gerechtigden is sindsdien sterk gedaald.

    Waarom dit belangrijk is

    Dit is een voorbeeld van een oudere hervorming waarvan het effect nog altijd in de cijfers te zien is. De hervorming van 2026 gaat verder: de inschakelingsuitkering wordt nog maar één jaar betaald.

    Om in het achterhoofd te houden

    Over een langere periode daalde de uitgave van 765 miljoen euro in 2010 tot 225 miljoen in 2024.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « Les CCI-DE après études ont diminué de pas moins de 30,6% durant cette période. »

    RVA, jaarverslag 2025 · pagina 139 van de pdf

  • De toegang tot het SWT (brugpensioen) is sinds 2015 jaar na jaar verstrengd: het aantal werkzoekenden in SWT is sinds 2021 met 59,3 % gedaald.Meer weten

    In gewone woorden

    Het SWT, het vroegere brugpensioen, combineert een werkloosheidsuitkering met een toeslag van de vroegere werkgever, voor een oudere werknemer die ontslagen wordt. ‘De toegang verstrengen’ betekent strengere voorwaarden opleggen om erin te stappen. Een deel van de mensen in SWT moet als werkzoekende ingeschreven blijven: het cijfer meet die groep.

    Waarom dit belangrijk is

    De daling van het brugpensioen is een besparing die al gerealiseerd is. Sinds 2025 is nieuwe instroom niet meer mogelijk, behalve om medische redenen: wat er nog te winnen valt, is klein in verhouding tot de begroting.

    Om in het achterhoofd te houden

    Het percentage slaat alleen op de mensen in SWT die als werkzoekende ingeschreven zijn, niet op het hele stelsel.

    Citaat uit het document

    « Le nombre de demandeurs d'emploi en RCC a diminué de 59,3% depuis 2021. »

    RVA, jaarverslag 2025 · pagina 139 van de pdf

  • De tijdelijke werkloosheid hangt af van de conjunctuur en het weer: ze daalde met 20,2 % in 2025.Meer weten

    In gewone woorden

    Met tijdelijke werkloosheid kan een bedrijf het werk enkele dagen stilleggen zonder te ontslaan; de RVA, de federale instelling voor de werkloosheidsverzekering, betaalt de werknemer dan een uitkering. Er is meer tijdelijke werkloosheid wanneer de bestellingen teruglopen (de conjunctuur) of wanneer vorst en regen de werven stilleggen.

    Waarom dit belangrijk is

    Een deel van deze uitgave hangt niet af van politieke beslissingen. Een goed of een slecht jaar doet de begroting van de RVA schommelen zonder dat er één regel verandert.

    Om in het achterhoofd te houden

    De RVA geeft voor 2025 ook andere redenen: een lente die gunstig was voor de bouw, het tekort aan arbeidskrachten en een toeslag die de werkgever sinds 2024 zelf moet betalen.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « de 20,2% du chômage temporaire »

    RVA, jaarverslag 2025 · pagina 4 van de pdf

  • VooruitzichtDe administratieve werkloosheidsgraad bedroeg 9,6 % in 2025; hij zou in 2026 en 2027 op dat niveau blijven en daarna dalen tot 8,7 % in 2031.Meer weten

    In gewone woorden

    De administratieve werkloosheidsgraad telt iedereen die als werkzoekende ingeschreven is, met of zonder uitkering, en vergelijkt dat aantal met iedereen die werkt of werk zoekt. Wie zijn uitkering verliest, blijft meetellen zolang hij ingeschreven is. Daarom zou de graad in 2026 en 2027 niet dalen, terwijl de werkloosheidsuitgaven wel sterk verminderen.

    Waarom dit belangrijk is

    Minder uitkeringen betalen en minder werklozen hebben zijn twee verschillende dingen, die in het debat vaak door elkaar worden gehaald. De officiële vooruitzichten zien het eerste meteen en het tweede pas later.

    Citaat uit het document

    « Par la suite, le chômage diminuerait jusqu’à 8,7 % en 2031. »

    Monitoringcomité, juli 2026 · pagina 33 van de pdf

  • VooruitzichtDe werklozen die de RVA betaalt, waren in 2022 goed voor 60,5 % van de ingeschreven werklozen en in 2025 voor 48,7 %; in 2027 zou dat nog maar 26,5 % zijn.Meer weten

    In gewone woorden

    Als werkzoekende ingeschreven zijn en een uitkering krijgen zijn twee verschillende dingen. Je kunt werk zoeken, ingeschreven zijn bij de openbare dienst voor arbeidsbemiddeling, en toch niets krijgen van de RVA, de federale instelling voor de werkloosheidsverzekering. Door de beperking in de tijd zou die situatie veel vaker voorkomen.

    Waarom dit belangrijk is

    Het aantal werklozen daalt niet even snel als de uitgave. Een deel van die mensen leeft van het leefloon, het minimuminkomen dat het OCMW van de gemeente betaalt, anderen zonder steun: daar gaat de discussie over wat de hervorming elders kost.

    Citaat uit het document

    « en deux ans de 48,7% à 26,5% »

    Federaal Planbureau, vooruitzichten van juni 2026 · pagina 32 van de pdf

  • VooruitzichtHet Planbureau verwacht in 2026 97.200 uitkeringsgerechtigde volledig werklozen minder, terwijl het totale aantal werklozen met 3.300 stijgt.Meer weten

    In gewone woorden

    Het Federaal Planbureau is de openbare instelling die de officiële economische vooruitzichten maakt. Het maakt een onderscheid tussen twee tellingen: de uitkeringsgerechtigde volledig werklozen, die een uitkering krijgen, en alle ingeschreven werklozen samen. De eerste groep krimpt sterk omdat uitkeringen stoppen. De tweede daalt niet, want je uitkering verliezen is niet hetzelfde als werk vinden.

    Waarom dit belangrijk is

    Het verschil tussen de twee cijfers vat een groot deel van het debat over de hervorming samen: ze verlaagt de uitgave snel, terwijl haar effect op de werkgelegenheid pas trager te meten is.

    Om in het achterhoofd te houden

    Dit is de verandering van een jaargemiddelde, niet het aantal uitgesloten personen. De RVA schatte van zijn kant dat 193.904 mensen hun uitkering zouden verliezen tegen juli 2027.

    Citaat uit het document

    « le nombre de CCI, lui, diminue de 97 200 personnes »

    Federaal Planbureau, vooruitzichten van juni 2026 · pagina 31 van de pdf

  • VooruitzichtDe werkloosheidsuitgaven zouden dalen van 1,0 % van het bbp in 2025 tot 0,6 % in 2031.Meer weten

    In gewone woorden

    Het bbp is wat het land in een jaar produceert. Een uitgave in procent van het bbp toont welke plaats ze in de economie inneemt. Volgens dit vooruitzicht van het Federaal Planbureau, de openbare instelling voor economische vooruitzichten, zou het aandeel van de werkloosheid in enkele jaren duidelijk krimpen, vooral door de beperking van de uitkeringen in de tijd.

    Waarom dit belangrijk is

    De werkloosheid is een sociale post die minder zwaar zou gaan wegen, terwijl andere posten, zoals de pensioenen en de gezondheidszorg, zouden stijgen. Die daling is al meegeteld in de vooruitzichten voor het tekort.

    Om in het achterhoofd te houden

    Vooruitzicht van juni 2026, volgens de definitie van de nationale rekeningen (werkloosheid, SWT, tijdskrediet en loopbaanonderbreking). Het leefloon dat de OCMW’s extra betalen, is er niet in meegeteld.

    Citaat uit het document

    « Chômage 1,0 1,0 0,8 0,7 0,7 0,6 0,6 0,6 »

    Federaal Planbureau, vooruitzichten van juni 2026 · pagina 39 van de pdf

  • VooruitzichtHet Monitoringcomité rekent op gemiddeld ongeveer 486.000 RVA-uitkeringstrekkers in 2027 en 459.000 in 2031.Meer weten

    In gewone woorden

    Een uitkeringstrekker van de RVA is iemand die een uitkering krijgt van de federale instelling voor de werkloosheidsverzekering. Dat zijn werklozen, maar ook mensen met brugpensioen (SWT), tijdskrediet of ouderschapsverlof. Het Monitoringcomité, de groep topambtenaren die de begroting opvolgt, vertrekt van dit aantal om de uitgave van de komende jaren te ramen.

    Waarom dit belangrijk is

    Na 2027 zou het aantal uitkeringstrekkers nog maar traag dalen. Zonder nieuwe beslissing zou de uitgave van de RVA dus ongeveer stabiel blijven.

    Om in het achterhoofd te houden

    De meeste van die uitkeringstrekkers zijn geen werklozen. Het zijn jaargemiddelden, berekend in juli 2026.

    Citaat uit het document

    « ONEm (moyenne annuelle) 485.712 474.111 468.044 464.039 459.354 -2,39% -1,28% -0,86% -1,01% -5,43% »

    Monitoringcomité, juli 2026 · pagina 163 van de pdf

Wat officieel becijferd is

Maatregelen waarvan een officiële instelling het effect op de begroting heeft berekend, per jaar. Een plus verbetert de begroting, een min verslechtert ze. Het zijn geen beslissingen. Verschillende doorrekeningen dateren van de vorige verkiezingscampagne en gaan over maatregelen die sindsdien zijn aangenomen: ze komen niet boven op wat nog gevonden moet worden.

MaatregelEffect per jaarBron
Werkloosheidsuitkeringen beperken tot één jaar, verlengbaar met één jaar bij een opleiding voor een knelpuntberoep (programma 2024) · voorgesteld door N-VA+€ 2,5 miljardFederaal Planbureau, doorrekening 2024 van het programma N-VA
Werkloosheidsuitkeringen beperken tot drie jaar, vier jaar na 20 jaar werken (programma 2024) · voorgesteld door cd&v+€ 1,6 miljardFederaal Planbureau, doorrekening 2024 van het programma cd&v
Werkloosheidsuitkeringen beperken tot twee jaar, behalve vanaf 55 jaar (programma 2024) · voorgesteld door MR+€ 1,5 miljardFederaal Planbureau, doorrekening 2024 van het programma MR
Werkloosheidsuitkeringen beperken tot twee jaar, behalve voor 55-plussers, mantelzorgers en opleidingen voor een knelpuntberoep (programma 2024) · voorgesteld door Vlaams Belang+€ 1,4 miljardFederaal Planbureau, doorrekening 2024 van het programma Vlaams Belang
Werkloosheidsuitkeringen beperken tot twee jaar, alleen voor nieuwe werklozen (programma 2024) · voorgesteld door Open Vld+€ 757 miljoenFederaal Planbureau, doorrekening 2024 van het programma Open Vld
Het leefloon tijdens de legislatuur niet meer indexeren of verhogen en aan voorwaarden koppelen · voorgesteld door N-VA+€ 507 miljoenFederaal Planbureau, lijst met opties 2027
SWT (brugpensioen) sluiten voor nieuwe instroom (programma 2024) · voorgesteld door N-VA+€ 95 miljoenFederaal Planbureau, doorrekening 2024 van het programma N-VA
De uitkeringen sneller laten dalen voor nieuwe werklozen (programma 2024) · voorgesteld door Open Vld+€ 37 miljoenFederaal Planbureau, doorrekening 2024 van het programma Open Vld
Inschakelingsuitkeringen voor pas afgestudeerden afschaffen (programma 2024) · voorgesteld door N-VA+€ 25 miljoenFederaal Planbureau, doorrekening 2024 van het programma N-VA
  • In zijn lijst met opties voor de begroting 2027 merkt het Planbureau op dat over de ideeën van de experts over werkloosheid al grotendeels beslist is.Meer weten

    In gewone woorden

    De regering vroeg het Federaal Planbureau, de openbare instelling voor economische vooruitzichten, om een lijst met pistes voor de begroting 2027. Voor de werkloosheid stellen de experts voor de uitkeringen in de tijd te beperken of ze sneller te laten dalen. Het Planbureau stelt vast dat over die maatregelen al grotendeels beslist is en dat ze worden uitgevoerd.

    Waarom dit belangrijk is

    Voor de lopende onderhandelingen biedt deze pot dus bijna geen nieuwe, al becijferde besparing meer. Wat hier nog besproken wordt, is vooral wie de overschrijding bij het OCMW (de sociale hulp van de gemeenten) betaalt en welke uitzonderingen worden verlengd.

    Citaat uit het document

    « Il s’agit là de mesures déjà largement adoptées par le »

    Federaal Planbureau, opties voor de begroting 2027 · pagina 11 van de pdf

  • De lijst bevat maar één voorstel in de categorie ‘werkloosheid’ (een sterkere degressiviteit voor langdurige werkloosheid), zonder becijferd bedrag.Meer weten

    In gewone woorden

    Degressiviteit is de geleidelijke daling van de uitkering naarmate de werkloosheid langer duurt. Ze versterken betekent de uitkering sneller of sterker laten dalen. De lijst van het Federaal Planbureau, de openbare instelling voor economische vooruitzichten, neemt dat idee op, maar het vakje voor het bedrag is leeg.

    Waarom dit belangrijk is

    Zonder bedrag kan een voorstel niet worden meegeteld in de begrotingsinspanning. Voor de werkloosheid bevat de lijst dus geen enkele nieuwe becijferde besparing.

    Om in het achterhoofd te houden

    De enige officiële doorrekening van een sterkere degressiviteit die gevonden is, dateert van mei 2024: 37 miljoen euro per jaar, in de doorrekening van een verkiezingsprogramma. Sindsdien heeft de wet van 2025 de degressiviteit al herzien.

    Citaat uit het document (origineel in het Frans)

    « Werkloosheid | 3. Mieux cibler les transferts sociaux - DEEL DÉGRESSIVITÉ RENFORCE CHÔMAGE »

    Federaal Planbureau, lijst met opties 2027

Wie betaalt dit geld uit?

Van elke 100 euro in deze lijn: het deel dat elk bestuursniveau uitbetaalt. Samen is dat 100 %.

  • Sociale zekerheid41,2%
  • Gemeenschappen en gewesten36,6%
  • Gemeenten en lokale besturen11,4%
  • Federale overheid10,8%

De sociale zekerheid betaalt de ziekte- en werkloosheidsuitkeringen. De gemeenschappen en gewesten betalen de kinderbijslag. De gemeenten helpen vooral via de OCMW’s.

Bron: Eurostat, tabel gov_10a_exp · gegevens opgehaald op 20 november 2026.

Waaraan wordt het concreet besteed?

Van elke 100 euro in deze lijn: wat met het geld wordt betaald. Samen is dat 100 %.

  • Uitkeringen aan personen81,4%
  • Lonen en bijdragen van het overheidspersoneel8,8%
  • Andere overdrachten4,1%
  • Aankopen voor de werking3,1%
  • Subsidies1,8%
  • Investeringen0,7%

Bron: Eurostat, tabel gov_10a_exp · gegevens opgehaald op 20 november 2026.

Hoe deze lijn is veranderd

Bovenaan het bedrag in euro van elk jaar, zonder correctie voor de prijsstijgingen. Onderaan hetzelfde bedrag in procent van de rijkdom die het land in één jaar produceert (bbp), zodat je verschillende jaren kunt vergelijken.

Andere sociale steun, in miljard euro
Bekijk deze cijfers in een tabel
JaarAndere sociale steun
202454,7
202353,2
202251,1
202149,4
202049,7
201939,9
201838,8
201737,9
201637,5
201536,4
201436,4
201336,5
201235,7
201134,1
201032,6
200932,1
200828,8
200726,8
200626,1
200525,0
200424,4
200323,4
200222,1
200120,7

Bron: Eurostat, tabel gov_10a_exp · gegevens opgehaald op 20 november 2026.

Andere sociale steun, in % van het bbp
Bekijk deze cijfers in een tabel
JaarAndere sociale steun
20248,84%
20238,81%
20229,09%
20219,76%
202010,72%
20198,33%
20188,44%
20178,56%
20168,76%
20158,76%
20148,98%
20139,24%
20129,19%
20119,00%
20108,96%
20099,24%
20088,19%
20077,80%
20068,03%
20058,08%
20048,21%
20038,31%
20028,09%
20017,83%

Bron: Eurostat, tabel gov_10a_exp, gov_10dd_edpt1 · gegevens opgehaald op 20 november 2026.

Een fout? Een vraag?

Over

Wat wil je ons zeggen?

Waar komt dit cijfer vandaan?