Cijfers2024
Veiligheid, justitie en defensie
Veiligheid in ruime zin is goed voor € 5,54 van elke 100 euro, of 18,6 miljard euro in 2024.
- € 5,54van elke 100 euro overheidsuitgaven in 2024
- € 18,6 miljarduitgegeven in 2024
- 3,0%van de rijkdom die in één jaar wordt geproduceerd (bbp)
In het kort
Defensie is goed voor 7,9 miljard euro, waarvan 979 miljoen euro militaire hulp aan het buitenland. De politie kost 6,2 miljard euro, de rechtbanken 1,5 miljard euro, de brandweer 1,2 miljard euro en de gevangenissen 900 miljoen euro.
Defensie en justitie vallen onder de federale overheid. Politie en brandweer zijn grotendeels lokaal georganiseerd (politiezones, hulpverleningszones), met geld dat de federale overheid doorstort. De federale politie valt wel onder de federale overheid.
Wat in deze lijn zit
De officiële posten waaruit deze lijn bestaat, in 2024.
Officiële samenstelling
Opgetelde posten 02 + 03
Bron: Eurostat, tabel gov_10a_exp · gegevens opgehaald op 20 november 2026.
Voor wie meer wil weten
Deze post in detail
Wat de officiële documenten zeggen: wat erin zit, hoeveel mensen, waarom het verandert, wat al beslist is en wat becijferd is. Elke zin verwijst naar het document waaruit hij komt.
Let op de totalen. Het cijfer bovenaan de pagina telt alle overheden samen, volgens Eurostat. Hieronder tellen de federale documenten minder mee, en voor andere jaren. De bedragen verschillen dus zonder elkaar tegen te spreken.
Elke kaart opent met uitleg die voor deze site is geschreven, met de hulp van AI, op basis van de geciteerde documenten. Het feit en het citaat komen uit het officiële document.
Bekijk deze cijfers in een tabel
| Jaar | Defensie-uitgaven volgens de NAVO-definitie, in miljard euro |
|---|---|
| 2025 | 12,8 |
| 2024 | 7,9 |
| 2023 | 7,0 |
| 2022 | 6,6 |
| 2021 | 5,3 |
| 2020 | 4,7 |
| 2019 | 4,3 |
| 2018 | 4,1 |
| 2017 | 3,9 |
| 2016 | 3,8 |
| 2015 | 3,8 |
| 2014 | 3,9 |
Wat al beslist is
Goedgekeurd
Wet op de militaire programmering 2026-2034
De wet legt de investeringen in groot materieel voor 2026-2034 vast (maximaal 33,8 miljard euro van 2026 aan verbintenissen), de personeelsdoelen voor 2034 en 3 % van de Defensiebegroting voor industrie en onderzoek.
Verwachte kosten: € 33,8 miljard (2026-2034)
Wet militaire programmering 2026-2034 (aangenomen tekst, december 2025) · pagina 5 van de pdf
Citaat uit het document
« s’élèvent à 33.784.153.531 euros »
Van kracht
Defensieplan: 2 % van het bbp vanaf 2025
De ministerraad van 11 april 2025 beslist de NAVO-norm (minstens 2 % van het bbp) al vanaf 2025 te halen, in plaats van 2029, en de stijging te financieren met tijdelijke ontvangsten, besparingen, uitgaven van andere departementen die als defensie worden meegeteld, en een hoger tekort.
Verwachte kosten: € 16,8 miljard (2025-2029)
Rekenhof, begroting 2026 (februari 2026) · pagina 131 van de pdf
Citaat uit het document
« a décidé d’atteindre la norme Otan à partir de 2025, de sorte que les dépenses en matière de Défense doivent s’élever à au moins 2 % du PIB. »
Goedgekeurd
11 extra F-35A-vliegtuigen
De wet op de militaire programmering voorziet in de aankoop van 11 F-35A bovenop de 34 die al besteld zijn, binnen een programma voor gevechtsvliegtuigen van 3,4 miljard euro (euro van 2026).
Verwachte kosten: € 3,4 miljard (2026-2034)
Wet militaire programmering 2026-2034 (aangenomen tekst, december 2025) · pagina 21 van de pdf
Citaat uit het document
« Acquisition de 11 F-35A additionnels (incluant équipement de mission et de soutien, »
Van kracht
Structurele besparingen om defensie te financieren
In de begroting 2026 nam de regering besparingen om defensie structureel te financieren: 250 miljoen euro in 2026, daarna 750 miljoen in 2027 en 1 miljard per jaar in 2028 en 2029.
Verwachte besparing: € 1,0 miljard (2029)
Algemene toelichting begroting 2026 (januari 2026) · pagina 8 van de pdf
Citaat uit het document
« Voor 2026 gaat het om een bedrag van 250 miljoen euro, oplopend tot 1 miljard euro. »
Toon nog 6 besliste of aangekondigde maatregelen
Aangekondigd
Strategische Visie 2025: 2 % tot 2033, daarna 2,5 % in 2034
Op 18 juli 2025 goedgekeurd door de regering; ze actualiseert het STAR-plan: meer personeel, een territoriale reserve, een vrijwillige legerdienst, munitievoorraden, en een traject van 2 % van het bbp tot 2033 en daarna 2,5 % in 2034.
Defensie, Strategische Visie 2025 · pagina 7 van de pdf
Citaat uit het document
« La trajectoire retenue dans la présente Vision stratégique prévoit un effort de défense de 2% du PIB jusqu’en 2033 et ensuite 2,5% du PIB en 2034. »
Van kracht
Europese ontsnappingsclausule voor defensie (2025-2028)
De Raad van de EU staat België toe om van 2025 tot 2028 het plafond voor zijn uitgavengroei te overschrijden, binnen de grens van de stijging van zijn defensie-uitgaven sinds 2021 en van 1,5 % van het bbp; na 2028 alleen nog voor leveringen uit contracten die vóór eind 2028 zijn ondertekend.
Raad van de EU, ontsnappingsclausule voor defensie (juli 2025) · pagina 10 van de pdf
Citaat uit het document
« Au cours de la période 2025-2028, la Belgique est autorisée à s'écarter, en les dépassant, des taux de croissance maximaux des dépenses nettes »
Van kracht
Tijdelijke financiering: bevroren Russische tegoeden en Belfius-dividend
De vennootschapsbelasting op de intresten van de bevroren Russische tegoeden bij Euroclear en een uitzonderlijk dividend van Belfius (500 miljoen in 2025 en in 2026) financieren een deel van de stijging.
Rekenhof, begroting 2026 (februari 2026) · pagina 134 van de pdf
Citaat uit het document
« Le financement temporaire se compose en 2026 des produits de l’impôt des sociétés (1.163 millions d’euros) découlant des intérêts générés par les actifs gelés et d’un dividende exceptionnel de Belfius (500 millions d’euros). »
Aangekondigd
‘Normering’: uitgaven van andere departementen als defensie meetellen
Bestaande uitgaven buiten het ministerie van Defensie die aan de NAVO-definitie voldoen, worden als defensie ingedeeld: doel 300 miljoen euro in 2027, 500 in 2028, 750 vanaf 2029. Departementen die zulke uitgaven voorstellen, ontsnappen aan de lineaire besparing van 1,8 %.
Rekenhof, aangepaste begroting 2026 (mei 2026) · pagina 79 van de pdf
Citaat uit het document
« À titre d’incitant, ces dépenses de défense imputables à l’Otan ne seront plus soumises à l’économie linéaire de 1,8 %. »
Aangekondigd
Verkoop van 20 % van Belfius om de schuld te verminderen
Om een deel van de extra schuld door defensie te compenseren, is afgesproken 20 % van de participatie van de overheid in Belfius te verkopen (ongeveer 2 miljard euro), waarschijnlijk in 2027.
Rekenhof, aangepaste begroting 2026 (mei 2026) · pagina 80 van de pdf
Citaat uit het document
« Il a toutefois été convenu de vendre 20 % de la participation dans Belfius. »
Van kracht
5 % van de stijging voor binnenlandse veiligheid
Een deel van de extra middelen voor defensie (5 %) is voorbehouden voor binnenlandse veiligheid en weerbaarheid (politie, drones, beveiligde communicatie…), als die uitgaven voor de NAVO-norm meetellen: 177 miljoen euro in 2026.
Rekenhof, aangepaste begroting 2026 (mei 2026) · pagina 107 van de pdf
Citaat uit het document
« Pour 2026, le gouvernement a inscrit 177 millions d’euros de crédits de liquidation à cet effet. »
Om de stijging te betalen, voorziet het defensieplan eerst een tijdelijke financiering: 6,2 miljard euro vennootschapsbelasting op de intresten van bevroren Russische tegoeden (2025-2029) en 1 miljard uitzonderlijk dividend van Belfius (2025 en 2026).Meer weten
In gewone woorden
Een deel van de stijging wordt betaald met ontvangsten die niet blijven duren. De eerste is een belasting op de winst die het bedrijf Euroclear in Brussel haalt uit de Russische tegoeden die er sinds de oorlog in Oekraïne geblokkeerd zijn. De tweede is een uitzonderlijk dividend van Belfius, een bank waarvan de overheid aandeelhouder is.
Waarom dit belangrijk is
Een tijdelijke ontvangst kan een uitgave enkele jaren financieren; blijft de uitgave, dan moet er daarna een andere financiering komen.
Om in het achterhoofd te houden
De regering voorzag om de structurele financiering te verhogen als die ontvangsten wegvallen.
Citaat uit het document
« Financement temporaire 1.708 1.663 1.217 1.269 1.297 7.154 »
Rekenhof, begroting 2026 (februari 2026) · pagina 133 van de pdf
Het plan voorziet ook een structurele financiering die stijgt van 125 miljoen euro in 2025 tot 1,75 miljard in 2029: uitgaven van andere departementen die als defensie worden meegeteld, en besparingen.Meer weten
In gewone woorden
De structurele financiering is die welke moet blijven. Ze combineert twee dingen: bestaande uitgaven van andere departementen als defensie meetellen, en elders in de begroting besparen. Ze moet elk jaar groeien tot 2029.
Waarom dit belangrijk is
De bedoeling is dat de extra defensie op termijn volledig betaald wordt zonder tijdelijke ontvangsten of leningen.
Om in het achterhoofd te houden
Een deel van die ‘financiering’ brengt geen nieuw geld op: het is een andere indeling van uitgaven die al bestaan.
Citaat uit het document
« Financement structurel 125 400 1.050 1.500 1.750 4.825 »
Rekenhof, begroting 2026 (februari 2026) · pagina 133 van de pdf
De rest loopt via een tijdelijk hoger tekort: 4,8 miljard euro over 2025-2029, waarvan 2,0 miljard in 2025.Meer weten
In gewone woorden
Het tekort is wat de overheid meer uitgeeft dan ze ontvangt, en wat ze moet lenen. Het defensieplan aanvaardt enkele jaren een hoger tekort, vooral in het begin. Dat extra tekort komt bij de schuld.
Waarom dit belangrijk is
Lenen laat toe een uitgave te doen zonder ze meteen te financieren, maar de schuld en de intresten moeten nog betaald worden.
Om in het achterhoofd te houden
Het plan voorziet om die schuld later te verminderen met verkopen van overheidsparticipaties; in mei 2026 waren die maar gedeeltelijk beslist.
Citaat uit het document
« Déficit temporairement plus élevé 2.033 1.459 955 330 27 4.804 »
Rekenhof, begroting 2026 (februari 2026) · pagina 133 van de pdf
In de begroting 2026 gaf de regering invulling aan de besparingen die in april 2025 voor defensie waren beslist: 250 miljoen euro in 2026, oplopend tot 1 miljard per jaar.Meer weten
In gewone woorden
Bij de opmaak van de begroting 2026 nam de regering besparingen in andere uitgaven om defensie structureel te financieren. Die besparingen stijgen van jaar tot jaar. Het is het ‘netto’ deel van de structurele financiering.
Waarom dit belangrijk is
Elke euro die zo naar defensie gaat, komt van een andere post van de begroting.
Om in het achterhoofd te houden
De bewaarde documenten vermelden niet welke besparingen precies hier worden meegeteld.
Citaat uit het document
« Voor 2026 gaat het om een bedrag van 250 miljoen euro, oplopend tot 1 miljard euro. »
Algemene toelichting begroting 2026 (januari 2026) · pagina 8 van de pdf
Toon nog 17 gecontroleerde feiten
De belasting op de bevroren Russische tegoeden brengt minder op dan verwacht: 942 miljoen euro minder over 2025-2029; de regering moet nog 735 miljoen vinden voor 2027-2029.Meer weten
In gewone woorden
De belasting op de winst uit de bevroren Russische tegoeden hangt onder meer af van de rentevoeten. Ze brengt minder op dan het defensieplan had voorzien. De regering heeft al een deel van het tekort gecompenseerd; een ander deel moet nog gevonden worden.
Waarom dit belangrijk is
Als een tijdelijke ontvangst minder opbrengt, moet het gat elders worden gedicht: dat komt bovenop de begrotingsinspanning die de regering zoekt.
Om in het achterhoofd te houden
De situatie veranderde opnieuw in juli 2026, toen de raming werd verhoogd.
Citaat uit het document (origineel in het Frans)
« Pour la période 2027-2029, le gouvernement doit encore prendre des mesures pour compenser les 735 millions d’euros restants. »
Rekenhof, aangepaste begroting 2026 (mei 2026) · pagina 79 van de pdf
RamingIn juli 2026 rekent de FOD Financiën op 1,08 miljard euro per jaar aan belasting op de bevroren Russische tegoeden van 2026 tot 2031.Meer weten
In gewone woorden
De FOD Financiën, de federale belastingadministratie, raamt die ontvangst elk jaar. In juli 2026 verhoogde hij ze een beetje en hield hij ze op hetzelfde niveau tot 2031.
Waarom dit belangrijk is
Die ontvangst steunt op een politieke veronderstelling: dat de tegoeden geblokkeerd blijven. Verandert dat, dan valt een deel van de defensiefinanciering weg.
Om in het achterhoofd te houden
Het Rekenhof noemt die veronderstelling bij de aandachtspunten van de ramingen.
Citaat uit het document (origineel in het Frans)
« En ce qui concerne les avoirs russes gelés, un montant de 1.080 millions d’euros a désormais été intégré par le SPF Finances pour 2026 (contre 1.148 millions d’euros en 2025), et ce montant a été maintenu pour la période 2027-2031. »
Monitoringcomité (juli 2026) · pagina 6 van de pdf
RamingEr is afgesproken 20 % van de participatie van de overheid in Belfius te verkopen; de verkoop, geraamd op 2 miljard euro, zal waarschijnlijk in 2027 plaatsvinden, na goedkeuring door de toezichthouders.Meer weten
In gewone woorden
De Belgische overheid is eigenaar van de bank Belfius. Er is afgesproken een deel ervan, 20 %, te verkopen om de extra schuld door defensie te verminderen. De verkoop moet eerst worden goedgekeurd door de instanties die de banken controleren.
Waarom dit belangrijk is
Een verkoop brengt één keer op en vermindert de schuld; ze financiert geen uitgave die elk jaar terugkomt. De overheid verliest ook een deel van de toekomstige dividenden.
Om in het achterhoofd te houden
Het bedrag van 2 miljard is een raming; de echte prijs hangt af van de verkoop.
Citaat uit het document (origineel in het Frans)
« Il a toutefois été convenu de vendre 20 % de la participation dans Belfius. Le produit de la vente, estimé à 2 milliards d’euros, ne sera versé qu’après l’approbation de la Banque centrale européenne (BCE), la Banque nationale de Belgique (BNB) et l’Autorité des services et marchés financiers (FSMA)6. Cela interviendra probablement en 2027. »
Rekenhof, aangepaste begroting 2026 (mei 2026) · pagina 80 van de pdf
De extra schuld door defensie (4,8 miljard) moest voor 3,2 miljard worden gecompenseerd door operaties met overheidsparticipaties; in mei 2026 had het Rekenhof alleen informatie over de verkoop van Belfius, niet over de resterende 1,17 miljard.Meer weten
In gewone woorden
Het plan van april 2025 wilde ongeveer twee derde van de extra schuld compenseren met operaties op de participaties van de overheid in bedrijven. In mei 2026 was alleen de verkoop van een deel van Belfius afgesproken. Over de rest had het Rekenhof geen informatie gekregen.
Waarom dit belangrijk is
Zolang die operaties niet beslist zijn, blijft de schuld door defensie hoger dan in het plan voorzien.
Om in het achterhoofd te houden
Het kabinet van de minister van Begroting gaf aan dat verschillende pistes nog werden onderzocht.
Citaat uit het document (origineel in het Frans)
« La Cour des comptes n’a pas reçu d’autres informations concernant la compensation du montant restant (1.170 millions d’euros). »
Rekenhof, aangepaste begroting 2026 (mei 2026) · pagina 80 van de pdf
‘Normering’ betekent dat bestaande uitgaven van andere departementen, die tot nu niet als defensie-uitgaven golden, voortaan wel worden meegeteld; in 2025 en 2026 gaat het vooral om de pensioenen van gewezen dienstplichtigen (167,5 miljoen euro).Meer weten
In gewone woorden
‘Normering’ betekent dat de uitgaven van andere ministeries worden bekeken en dat die met een militair doel volgens de NAVO-regels als defensie worden meegeteld. In 2025 en 2026 gaat het vooral om de pensioenen van gewezen dienstplichtigen, de jongeren die vroeger hun verplichte legerdienst deden.
Waarom dit belangrijk is
Dat helpt om 2 % te halen zonder extra uitgaven, door bestaande uitgaven anders te tellen.
Om in het achterhoofd te houden
Het Rekenhof wijst erop dat het aandeel van die uitgaven in de defensie-inspanning sterk toeneemt.
Citaat uit het document (origineel in het Frans)
« Pour 2025 et 2026, l’objectif de standardisation de respectivement 125 millions d’euros et 150 millions d’euros a été atteint en tenant compte de la pension des anciens miliciens (167,5 millions d’euros). »
Rekenhof, begroting 2026 (februari 2026) · pagina 132 van de pdf
VooruitzichtVoor 2027 blijven de uitgaven die voor ‘normering’ werden gevonden (193 miljoen euro) ver onder het doel (300 miljoen): volgens het Monitoringcomité zou defensie dan op 1,98 % van het bbp uitkomen in plaats van 2 %.Meer weten
In gewone woorden
Voor 2027 vonden de ministeries niet genoeg bestaande uitgaven om als defensie mee te tellen. Er ontbreekt een deel tegenover het doel. Zonder andere beslissing zouden de defensie-uitgaven dus net onder 2 % van het bbp uitkomen.
Waarom dit belangrijk is
Het gat moet gedicht worden met een beslissing: nieuwe uitgaven die worden heringedeeld, extra kredieten voor Defensie, of aanvaarden dat het cijfer onder 2 % blijft.
Om in het achterhoofd te houden
Het is een raming van juli 2026; de begroting 2027 was op 21 november 2026 nog niet gestemd.
Citaat uit het document (origineel in het Frans)
« Cependant, les dépenses de Défense, selon la définition de l'OTAN, ne représentent que 1,98 % du PIB, car l'objectif en matière de standardisation prévu par la décision du Conseil des ministres du 11 avril 2025 n'a pas été atteint »
Monitoringcomité (juli 2026) · pagina 69 van de pdf
VooruitzichtIn 2029 zou er 550 miljoen euro aan ‘genormeerde’ uitgaven ontbreken tegenover het doel van 750 miljoen.Meer weten
In gewone woorden
De doelstelling voor ‘genormeerde’ uitgaven stijgt tot 2029. Maar de uitgaven die tot nu toe werden weerhouden, blijven bijna op hetzelfde niveau. Het verschil groeit dus elk jaar.
Waarom dit belangrijk is
Hoe groter het verschil, hoe zwaarder het weegt op de vraag hoe de 2 %-doelstelling gehaald wordt.
Citaat uit het document
« Difference 107 304 550 547 544 »
Monitoringcomité (juli 2026) · pagina 8 van de pdf
Op 8 juli 2025 stond de Raad van de EU België toe om van 2025 tot 2028 het Europese plafond voor de uitgavengroei te overschrijden, ten belope van de stijging van zijn defensie-uitgaven sinds 2021, en met maximaal 1,5 % van het bbp.Meer weten
In gewone woorden
De Europese Unie legt België een plafond op voor de stijging van zijn uitgaven, om het tekort te doen dalen. De Raad van de EU aanvaardde dat België dat plafond voor defensie overschrijdt, van 2025 tot 2028. De overschrijding mag niet groter zijn dan de stijging van defensie sinds 2021, en niet meer dan 1,5 % van het bbp.
Waarom dit belangrijk is
Die soepelheid voorkomt dat de stijging van defensie tot 2028 als een overtreding van de Europese regels telt; ze verkleint het tekort niet.
Om in het achterhoofd te houden
1,5 % van het bbp is een maximum: de echte soepelheid hangt af van de werkelijke stijging van de defensie-uitgaven.
Citaat uit het document (origineel in het Frans)
« Au cours de la période 2025-2028, la Belgique est autorisée à s'écarter, en les dépassant, des taux de croissance maximaux des dépenses nettes »
Raad van de EU, ontsnappingsclausule voor defensie (juli 2025) · pagina 10 van de pdf
Na 2028 blijft de soepelheid alleen gelden voor leveringen van militair materieel dat besteld is via contracten die vóór eind 2028 zijn ondertekend.Meer weten
In gewone woorden
De Europese soepelheid stopt in principe eind 2028. Daarna blijft een uitzondering mogelijk: militair materieel dat vóór eind 2028 besteld is maar later geleverd wordt. Die leveringen mogen het plafond nog overschrijden, binnen dezelfde globale grens.
Waarom dit belangrijk is
De datum waarop de contracten worden ondertekend, telt dus mee voor de begroting van de jaren na 2028.
Om in het achterhoofd te houden
De ramingen van het Monitoringcomité van juli 2026 houden nog geen rekening met die uitzondering.
Citaat uit het document (origineel in het Frans)
« soit lié à des livraisons d'équipements militaires en vertu de contrats conclus avant la fin de l'année 2028 »
Raad van de EU, ontsnappingsclausule voor defensie (juli 2025) · pagina 10 van de pdf
VooruitzichtHet Monitoringcomité rekent op een Europese soepelheid voor defensie van 0,51 % van het bbp in 2025, oplopend tot 1,04 % in 2028; vanaf 2029 wordt ze niet meer meegeteld.Meer weten
In gewone woorden
Het Monitoringcomité berekent elk jaar of België het Europese uitgavenplafond respecteert. Het trekt de soepelheid voor defensie, die tot 2028 groeit, van die berekening af. Vanaf 2029 wordt die soepelheid niet meer meegeteld.
Waarom dit belangrijk is
Daarom duikt het begrotingsprobleem dat Europa meet vooral op in 2029, wanneer de soepelheid stopt.
Om in het achterhoofd te houden
Het gaat om gecumuleerde percentages, voor het federale niveau en de sociale zekerheid samen.
Citaat uit het document
« Flexbiliteit inzake defensie %bbp (10) 0,51 % 0,75 % 0,97 % 1,04 % »
Monitoringcomité (juli 2026) · pagina 25 van de pdf
VooruitzichtAls België de volledige toegestane ruimte zou gebruiken, zou zijn tekort in 2028 1,1 procentpunt van het bbp hoger liggen en zijn schuld 1,9 procentpunt, volgens de Commissie.Meer weten
In gewone woorden
De Europese Commissie berekende wat er zou gebeuren als België de volledige toegestane ruimte voor defensie zou gebruiken. In 2028 zouden het tekort en de schuld dan hoger liggen dan met het normale plafond. Ze voegt eraan toe dat daarna waarschijnlijk een extra inspanning nodig zou zijn.
Waarom dit belangrijk is
De soepelheid laat toe vier jaar meer uit te geven, maar de schuld die daaruit voortkomt, blijft daarna.
Om in het achterhoofd te houden
Het is een projectie van 2025, voor het geval de volledige ruimte zou worden gebruikt.
Citaat uit het document
« PIB seraient, en 2028, respectivement supérieurs de 1,1 pp et de 1,9 pp à ce qu'ils seraient si »
Raad van de EU, ontsnappingsclausule voor defensie (juli 2025) · pagina 7 van de pdf
De wet op de militaire programmering staat 33,8 miljard euro (in euro van 2026) aan verbintenissen toe voor groot materieel van 2026 tot 2034.Meer weten
In gewone woorden
De wet op de militaire programmering legt de lijst vast van de grote aankopen van Defensie van 2026 tot 2034: voertuigen, vliegtuigen, schepen, luchtverdediging, informatica… Ze geeft een plafond voor alle contracten die worden ondertekend. Het bedrag is in euro van 2026, zonder de inflatie van de volgende jaren.
Waarom dit belangrijk is
Een meerjarenwet geeft Defensie en de industrie zicht op de toekomst, en legt een deel van de begrotingen van de volgende twee legislaturen vast.
Om in het achterhoofd te houden
Het gaat om verbintenissen gespreid over negen jaar, niet om een uitgave van één jaar.
Citaat uit het document
« s’élèvent à 33.784.153.531 euros »
Wet militaire programmering 2026-2034 (aangenomen tekst, december 2025) · pagina 5 van de pdf
De wet voorziet onder meer in de aankoop van 11 extra F-35A-vliegtuigen (in 2026) binnen een programma voor gevechtsvliegtuigen van 3,4 miljard euro.Meer weten
In gewone woorden
De F-35 is het Amerikaanse gevechtsvliegtuig dat de Belgische F-16's vervangt. De wet voorziet om er in 2026 11 extra te kopen. Het vermelde bedrag dekt het hele programma voor gevechtsvliegtuigen, niet alleen die 11 toestellen.
Waarom dit belangrijk is
Het is een van de meest besproken aankopen van de wet: oppositiepartijen vroegen om hem te schrappen.
Om in het achterhoofd te houden
De amendementen om die aankoop te schrappen, werden niet aangenomen.
Citaat uit het document
« Acquisition de 11 F-35A additionnels (incluant équipement de mission et de soutien, »
Wet militaire programmering 2026-2034 (aangenomen tekst, december 2025) · pagina 21 van de pdf
Onder de programma's van de wet: een grondgebonden lucht- en raketverdediging (13 vuureenheden), voor 4,0 miljard euro; de zwaarste post betreft extra landvoertuigen (6,0 miljard).Meer weten
In gewone woorden
Een grondgebonden luchtverdediging dient om vliegtuigen, raketten of drones neer te halen die het grondgebied bedreigen. Een ‘vuureenheid’ is een geheel van lanceerinrichtingen, radars en personeel. De wet voorziet ook een grote post voor landvoertuigen.
Waarom dit belangrijk is
Deze programma's wegen het zwaarst in de verbintenissen van de wet, en dus in de betalingen van de komende jaren.
Om in het achterhoofd te houden
De bedragen zijn in euro van 2026 en dekken ook het onderhoud en de bijbehorende uitrusting.
Citaat uit het document
« Création d’une capacité Surface-Based Air and Missile Defence (SBAMD) (à courte, »
Wet militaire programmering 2026-2034 (aangenomen tekst, december 2025) · pagina 21 van de pdf
De wet reserveert elk jaar 3 % van de begroting van Defensie voor de strategie voor defensie-industrie en -onderzoek (DIRS), plus aanvullende bedragen.Meer weten
In gewone woorden
DIRS is de strategie van Defensie voor industrie en onderzoek: ze steunt bedrijven en universiteiten die voor defensie werken. De wet reserveert er elk jaar 3 % van de Defensiebegroting voor, plus aanvullende bedragen.
Waarom dit belangrijk is
Zo gaat een deel van de stijging naar de Belgische economie, met het idee van return voor bedrijven in het land.
Citaat uit het document (origineel in het Frans)
« Le budget consacré à la DIRS s’élève annuellement à 3 % du budget de la Défense, augmenté des montants complémentaires annuels repris à l’annexe IV. »
Wet militaire programmering 2026-2034 (aangenomen tekst, december 2025) · pagina 7 van de pdf
Voor 2026 financiert 177 miljoen euro van de begroting van Defensie uitgaven voor ‘binnenlandse veiligheid’ van andere diensten (politie enz.), 222 miljoen met de bijdrage aan een NAVO-fonds erbij.Meer weten
In gewone woorden
Een deel van het extra defensiegeld is voorbehouden voor ‘binnenlandse veiligheid’: bijvoorbeeld de federale politie, de strijd tegen drones of beveiligde communicatie. Die uitgaven worden betaald uit de begroting van Defensie als ze voor de NAVO-norm meetellen.
Waarom dit belangrijk is
Daardoor omvat de defensie-uitgave meer dan het leger zelf.
Om in het achterhoofd te houden
Het Rekenhof vindt het militaire aandeel van verschillende van die uitgaven niet duidelijk genoeg.
Citaat uit het document (origineel in het Frans)
« Pour 2026, le gouvernement a inscrit 177 millions d’euros de crédits de liquidation à cet effet. »
Rekenhof, aangepaste begroting 2026 (mei 2026) · pagina 107 van de pdf
RamingIn de aangepaste begroting 2026 komt de 2 %-doelstelling overeen met 13,3 miljard euro; de geplande inspanning bereikt 13,2 miljard, iets lager, omdat de militaire pensioenen lager zouden uitvallen.Meer weten
In gewone woorden
In de lente van 2026 steeg het verwachte bbp, en daarmee de 2 %-doelstelling. De regering voegde kredieten toe aan Defensie. Maar de verwachte militaire pensioenen daalden, waardoor de totale inspanning iets onder de doelstelling blijft.
Waarom dit belangrijk is
Dat toont dat de doelstelling tot op het miljoen wordt opgevolgd: elke raming die verschuift, kan de inspanning boven of onder 2 % brengen.
Om in het achterhoofd te houden
Het verschil met de doelstelling is klein en kan nog veranderen met de echte cijfers van het jaar.
Citaat uit het document
« Effort de défense total (B) 13.098 13.246 +148 »
Rekenhof, aangepaste begroting 2026 (mei 2026) · pagina 106 van de pdf
Wat erin zit
Het ministerie van Defensie zelf (‘sectie 16’ van de federale begroting) gaf in 2025 10,5 miljard euro uit.Meer weten
In gewone woorden
De federale begroting is opgedeeld in ‘secties’, één per ministerie; sectie 16 is die van het ministerie van Defensie. Dit cijfer is wat Defensie in 2025 echt heeft betaald: lonen van militairen en burgers, werking, onderhoud, aankopen van materieel.
Waarom dit belangrijk is
Dit is het deel van de defensie-inspanning dat het ministerie zelf beheert. De rest van de inspanning loopt via andere begrotingen, zoals die van de pensioenen.
Om in het achterhoofd te houden
Het gestemde bedrag lag iets lager; in de loop van het jaar werd een kredietplafond verhoogd.
Citaat uit het document
« Landsverdediging (*) 10.464,8 10.485,8 -21,0 Défense nationale (*) »
Algemene toelichting aangepaste begroting 2026 (april 2026) · pagina 112 van de pdf
Volgens Eurostat, geciteerd door de Raad van de EU, bereikten de Belgische overheidsuitgaven voor defensie in 2025 1,4 % van het bbp; de Commissie verwacht 1,6 % in 2026.Meer weten
In gewone woorden
De Raad van de EU, waarin de ministers van de lidstaten zetelen, neemt dit cijfer van Eurostat over in zijn aanbevelingen aan België. Volgens de Europese regels woog de Belgische defensie in 2025 1,4 % van het bbp. De Europese Commissie verwacht een stijging in 2026.
Waarom dit belangrijk is
Dit cijfer, en niet dat van de NAVO, bepaalt de begrotingssoepelheid die Europa België voor zijn defensie toestaat.
Om in het achterhoofd te houden
Voor hetzelfde jaar geeft de NAVO 2,00 %: het verschil komt vooral door het moment waarop het materieel wordt meegeteld.
Citaat uit het document (origineel in het Frans)
« le total des dépenses publiques de défense de la Belgique s'est élevé à 1,4 % du PIB en 2025 »
Raad van de EU, aanbevelingen aan België (2026) · pagina 9 van de pdf
De defensie-inspanning in de zin van de NAVO, jaar per jaar
Cijfers in betalingen, volgens de tabel van het Rekenhof (februari 2026). 2025: gerealiseerd voor de begroting van Defensie, geraamd voor de rest. 2026-2029: ramingen van de initiële begroting 2026.
| in miljard euro | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 |
|---|---|---|---|---|---|
| Doel: 2 % van het bbp | 12,7 | 13,1 | 13,5 | 13,9 | 14,3 |
| Totale defensie-inspanning | 12,7 | 13,1 | 13,6 | 14,0 | 14,3 |
| waarvan militaire pensioenen | 1,6 | 1,7 | 1,7 | 1,7 | 1,7 |
Bronnen: Rekenhof, begroting 2026 (februari 2026) (pagina 132 van de pdf)
Bekijk deze 3 cijfers een voor een, met uitleg
VooruitzichtOm 2 % van het bbp te halen, moet defensie 12,7 miljard euro krijgen in 2025 en 14,3 miljard in 2029: het bedrag volgt de groei van de economie.Meer weten
In gewone woorden
Het bbp is de waarde van alles wat het land in een jaar produceert. De doelstelling van 2 % is een deel van dat bbp: groeit de economie, dan groeit ook het bedrag dat naar defensie moet. Deze tabel geeft het bedrag dat elk jaar gehaald moet worden, van 2025 tot 2029.
Waarom dit belangrijk is
Een doel uitgedrukt in procent van het bbp legt geen vast bedrag vast: de factuur volgt de economie en de prijzen. Daarom wordt de begroting van Defensie herzien wanneer de vooruitzichten veranderen.
Om in het achterhoofd te houden
Met de vooruitzichten van februari 2026 steeg de doelstelling voor 2026 van 13.107 naar 13.296 miljoen euro.
Citaat uit het document
« Dépense norme Otan (A) 12.726,4 13.107,1 13.511,9 13.912,5 14.346,7 »
Rekenhof, begroting 2026 (februari 2026) · pagina 132 van de pdf
In 2025 besteedde België volgens de berekening van de regering, overgenomen door het Rekenhof, 12,7 miljard euro aan defensie in de zin van de NAVO, of 2 % van het bbp.Meer weten
In gewone woorden
De NAVO, het militaire bondgenootschap waarvan België deel uitmaakt, heeft een gemeenschappelijke definitie van wat als defensie-uitgave telt. Ze telt de begroting van het ministerie van Defensie op bij andere uitgaven, zoals de pensioenen van gewezen militairen. De regering maakt die berekening elk jaar om na te gaan of ze haar doel haalt.
Waarom dit belangrijk is
Dit is het cijfer dat als maatstaf dient in de internationale verbintenissen van België en in het begrotingsdebat. Omdat het aan het bbp gekoppeld is, verandert het telkens de economische vooruitzichten wijzigen.
Om in het achterhoofd te houden
Het Rekenhof, de onafhankelijke instelling die de overheidsrekeningen controleert voor het parlement, nam deze tabel over van de administraties zonder na te gaan hoe elke uitgave werd ingedeeld.
Citaat uit het document
« Effort de défense total (B) 12.725,7 13.095,8 13.573,1 13.950,0 14.289,7 »
Rekenhof, begroting 2026 (februari 2026) · pagina 132 van de pdf
De rustpensioenen van militairen tellen voor 1,6 miljard euro mee in de defensie-inspanning van 2025, met daarbovenop 264 miljoen aan overlevingspensioenen.Meer weten
In gewone woorden
Gewezen militairen krijgen een rustpensioen, en hun weduwen of weduwnaars kunnen een overlevingspensioen krijgen. De NAVO telt die pensioenen mee als defensie-uitgaven. In België betaalt de Federale Pensioendienst ze uit.
Waarom dit belangrijk is
Die pensioenen zijn vandaag al verschuldigd: ze tellen mee voor de 2 %-doelstelling zonder dat er materieel wordt gekocht of personeel aangeworven.
Om in het achterhoofd te houden
In mei 2026 meldde het Rekenhof dat de militaire pensioenen van 2026 40 miljoen euro lager zouden kunnen uitvallen dan gepland.
Citaat uit het document
« Pensions militaires 1.597,0 1.688,0 1.695,0 1.684,0 1.685,0 »
Rekenhof, begroting 2026 (februari 2026) · pagina 132 van de pdf
Voor 2026 geeft de aangepaste begroting het ministerie van Defensie 11,0 miljard euro aan betalingen, 188 miljoen meer dan de initiële begroting.Meer weten
In gewone woorden
De begroting wordt eerst begin van het jaar gestemd en in de lente ‘aangepast’. Voor 2026 voegde de regering bij die aanpassing 188 miljoen euro toe aan Defensie. De reden: de bbp-vooruitzichten stegen, en daarmee ook de doelstelling van 2 %.
Waarom dit belangrijk is
Door de automatische koppeling aan het bbp is defensie een van de weinige uitgaven die stijgen wanneer de economie beter draait dan verwacht.
Om in het achterhoofd te houden
Deze bedragen zijn de betalingen die voor het jaar gepland zijn; wat Defensie aan contracten mag ondertekenen, ligt veel hoger.
Citaat uit het document
« Landsverdediging 10.769,6 188,2 10.957,8 Défense nationale »
Algemene toelichting aangepaste begroting 2026 (april 2026) · pagina 116 van de pdf
In 2026 mag Defensie voor 20,3 miljard euro aan nieuwe verbintenissen aangaan, bijna het dubbele van wat ze in het jaar betaalt.Meer weten
In gewone woorden
Een ‘vastleggingskrediet’ is de toestemming om een contract te ondertekenen, ook als de betaling over meerdere jaren loopt. Voor groot materieel, zoals vliegtuigen of voertuigen, teken je vandaag en betaal je naarmate er geleverd wordt. Daarom ligt dit bedrag veel hoger dan de betalingen van het jaar.
Waarom dit belangrijk is
De contracten die vandaag worden ondertekend, leggen de begrotingen van de volgende jaren vast: ze bepalen een deel van de toekomstige uitgaven van Defensie.
Om in het achterhoofd te houden
Vastleggingen en betalingen mag je niet optellen: het zijn twee manieren om dezelfde begroting te meten.
Citaat uit het document
« Landsverdediging 20.112,2 188,2 20.300,4 Défense nationale »
Algemene toelichting aangepaste begroting 2026 (april 2026) · pagina 115 van de pdf
Van de 12,7 miljard van 2025 loopt 2,2 miljard niet via de begroting van Defensie: vooral de pensioenen van gewezen militairen, en uitgaven van andere overheidsdiensten.Meer weten
In gewone woorden
Een deel van wat de NAVO als defensie telt, wordt niet door het ministerie van Defensie betaald. Het gaat vooral om de pensioenen van gepensioneerde militairen, die de Federale Pensioendienst uitbetaalt. Daarbij komen uitgaven van andere overheidsdiensten met een militair doel.
Waarom dit belangrijk is
Dit deel telt mee om 2 % te halen, zonder op de begroting van Defensie te wegen. Hoe groter het is, hoe minder het ministerie zelf moet uitgeven om de doelstelling te halen.
Om in het achterhoofd te houden
Dit deel moet tegen 2029 stijgen tot 2.893,9 miljoen euro, vooral omdat er meer uitgaven van andere departementen zullen worden meegeteld.
Citaat uit het document
« Effort de défense externe42 2.239,9 2.326,2 2.514,7 2.710,7 2.893,9 »
Rekenhof, begroting 2026 (februari 2026) · pagina 132 van de pdf
In de NAVO-definitie omvatten de personeelsuitgaven de pensioenen die aan gepensioneerden worden betaald, en omvat uitrusting ook het onderzoek voor groot materieel.Meer weten
In gewone woorden
Elk land meldt zijn uitgaven aan de NAVO volgens dezelfde regels. Volgens die regels horen de pensioenen van gepensioneerden bij de personeelsuitgaven. En onder ‘uitrusting’ valt niet alleen het materieel, maar ook het onderzoek om het te ontwikkelen.
Waarom dit belangrijk is
Die regels verklaren waarom het NAVO-cijfer hoger ligt dan de begroting van Defensie alleen. Ze bepalen ook wat mag meetellen om de doelstelling te halen.
Citaat uit het document
« Equipment expenditure includes expenditure on major equipment as well as on research and development devoted to major equipment. Personnel expenditure includes pensions paid to retirees. »
NAVO, defensie-uitgaven 2014-2025 (augustus 2025) · pagina 1 van de pdf
Toon nog 15 gecontroleerde feiten
VooruitzichtDe begroting van het ministerie van Defensie is goed voor 82,4 % van de defensie-inspanning in 2025; dat aandeel zou in 2029 dalen tot 79,7 %, omdat er meer uitgaven van andere departementen worden meegeteld.Meer weten
In gewone woorden
Het ministerie van Defensie betaalt het grootste deel van de defensie-inspanning, maar niet alles. De regering telt steeds meer uitgaven van andere departementen als defensie-uitgaven. Het deel dat het ministerie zelf betaalt, daalt dus geleidelijk.
Waarom dit belangrijk is
Eenzelfde uitgave kan van vakje veranderen zonder van bedrag te veranderen: de manier van tellen beïnvloedt het officiële cijfer van de defensie-inspanning.
Om in het achterhoofd te houden
Het Rekenhof stelt die evolutie vast; het heeft de indeling van elke uitgave niet nagegaan.
Citaat uit het document
« l’effort de défense total passant de 82,4 % en 2025 à 79,7 % en 2029 »
Rekenhof, begroting 2026 (februari 2026) · pagina 132 van de pdf
RamingDe NAVO raamt de Belgische defensie-uitgaven van 2025 op 12,8 miljard euro, tegenover 7,9 miljard in 2024.Meer weten
In gewone woorden
De NAVO publiceert elk jaar de defensie-uitgaven van haar leden, op basis van wat elk ministerie van Defensie meldt. Voor 2025 is het Belgische cijfer een raming, afgesloten in juni 2025. Het ligt heel dicht bij de berekening van de Belgische regering.
Waarom dit belangrijk is
De sprong van het ene jaar op het andere toont hoe groot de beslissing van 2025 is en welk bedrag in één keer gefinancierd moest worden.
Om in het achterhoofd te houden
Cijfer in lopende euro, zonder rekening te houden met de prijsstijging. Het rapport waarschuwt dat zijn cijfers kunnen afwijken van de nationale begrotingen.
Citaat uit het document
« Belgium (Euros) 3,913 3,789 3,848 3,932 4,101 4,253 4,665 5,276 6,551 7,047 7,900 12,758 »
NAVO, defensie-uitgaven 2014-2025 (augustus 2025) · pagina 7 van de pdf
RamingVolgens de NAVO gaat in 2025 32 % van de Belgische defensie-uitgaven naar personeel (pensioenen inbegrepen), 15 % naar uitrusting, 4 % naar infrastructuur en 49 % naar de rest (werking, munitie, onderhoud).Meer weten
In gewone woorden
De NAVO deelt de defensie-uitgaven in vier hoofdcategorieën in: personeel, uitrusting, infrastructuur (kazernes, basissen) en de rest. Die ‘rest’ omvat de dagelijkse werking: onderhoud, brandstof, wisselstukken, munitie. In 2025 is dat de grootste categorie.
Waarom dit belangrijk is
De verdeling toont waar het extra geld naartoe gaat: in 2025 vooral naar werking en voorraden, niet naar lonen.
Om in het achterhoofd te houden
Het is een raming voor 2025; de aandelen kunnen veranderen wanneer het materieel geleverd wordt.
Citaat uit het document
« Belgium 77.85 78.23 76.80 75.20 70.69 68.38 63.58 56.79 49.89 49.92 48.34 32.44 »
NAVO, defensie-uitgaven 2014-2025 (augustus 2025) · pagina 14 van de pdf
In 2014 slorpte personeel nog 78 % van de Belgische defensie-uitgaven op en uitrusting 3,5 %.Meer weten
In gewone woorden
Tien jaar geleden ging bijna alle Belgische defensie-uitgaven naar lonen en pensioenen. Er bleef heel weinig over om nieuw materieel te kopen. Sindsdien daalde het aandeel van personeel sterk, en steeg dat van uitrusting en werking.
Waarom dit belangrijk is
Die verschuiving staat centraal in de opeenvolgende plannen van Defensie: het materieel moderniseren en tegelijk aanwerven.
Om in het achterhoofd te houden
Een dalend aandeel betekent niet dat het bedrag daalt: het totaal is intussen fors gestegen.
Citaat uit het document
« Belgium 3.52 3.44 4.72 6.52 10.15 11.06 13.88 19.47 20.36 20.22 15.16 14.54 »
NAVO, defensie-uitgaven 2014-2025 (augustus 2025) · pagina 14 van de pdf
Volgens de Europese indeling naar functies (COFOG) is defensie in 2026 goed voor 10,9 miljard euro, of 12,0 % van de primaire uitgaven van de federale begroting: de derde grootste functie.Meer weten
In gewone woorden
COFOG is een Europese indeling die de overheidsuitgaven rangschikt naar hun doel: gezondheid, onderwijs, defensie… Volgens die indeling is defensie de derde grootste post van de federale begroting. ‘Primaire’ uitgaven zijn alle uitgaven behalve de intresten op de schuld.
Waarom dit belangrijk is
Dat plaatst defensie bij de grote uitgaven van de federale overheid: ze telt mee in de discussie over de begrotingsinspanning die de regering zoekt.
Om in het achterhoofd te houden
Dit cijfer omvat alleen de algemene uitgavenbegroting; de militaire pensioenen zitten er niet in.
Citaat uit het document (origineel in het Frans)
« La troisième fonction la plus importante en termes de dépenses est la « Défense », avec 12,0 %. Le montant de 10,9 milliards d’euros pour la fonction défense en 2026 »
Algemene toelichting begroting 2026 (januari 2026) · pagina 147 van de pdf
Volgens Eurostat gaf de Belgische overheid als geheel in 2024 7,9 miljard euro uit aan defensie, tegenover 3,5 miljard in 2014.Meer weten
In gewone woorden
Eurostat, het statistiekbureau van de Europese Unie, publiceert de uitgaven van alle landen volgens dezelfde boekhoudregels. Volgens die regels telt een vliegtuig of tank op het moment van levering, niet wanneer hij wordt betaald. In België hangt defensie volledig af van het federale niveau.
Waarom dit belangrijk is
Dit is de maatstaf die de Europese Unie gebruikt om de Belgische overheidsfinanciën te beoordelen, onder meer voor de soepelheid die voor defensie is toegestaan.
Om in het achterhoofd te houden
Het cijfer voor 2024 is nog voorlopig en bevat de pensioenen van gewezen militairen niet.
Citaat uit het document
« A,MIO_EUR,S13,GF02,TE,BE 3530.0 3449.5 3457.5 3520.5 3481.2 3769.5 4138.8 4372.0 5418.1 5666.2 7946.4 p »
Nog volgens Eurostat woog defensie in 2024 1,3 % van het bbp, tegenover 0,9 % in 2014.Meer weten
In gewone woorden
Gemeten volgens de Europese regels woog defensie in 2024 nog weinig in verhouding tot de omvang van de economie. Dat percentage bleef tien jaar bijna stabiel en steeg daarna.
Waarom dit belangrijk is
Dat lage vertrekpunt verklaart waarom 2 % halen een snelle en grote stijging vraagt.
Om in het achterhoofd te houden
Deze percentages zijn in het bestand van Eurostat afgerond op één decimaal.
Citaat uit het document
« A,PC_GDP,S13,GF02,TE,BE 0.9 0.8 0.8 0.8 0.8 0.8 0.9 0.9 1.0 0.9 1.3 p »
In 2024 kostten de lonen van het defensiepersoneel volgens Eurostat 3,6 miljard euro, de aankopen van goederen en diensten 1,4 miljard en de investeringen 1,9 miljard.Meer weten
In gewone woorden
Eurostat deelt de uitgaven ook op naar hun aard. Personeelsbeloning omvat de lonen en de werkgeversbijdragen van het personeel. De aankopen van goederen en diensten dekken de werking; de investeringen het materieel en de gebouwen die meerdere jaren meegaan.
Waarom dit belangrijk is
Lonen blijven volgens deze maatstaf het grootste deel, maar de investeringen stegen in 2024 het sterkst.
Om in het achterhoofd te houden
De pensioenen van gewezen militairen staan hier niet, in tegenstelling tot de NAVO-maatstaf.
Citaat uit het document
« A,MIO_EUR,S13,GF02,D1,BE 2633.1 2558.1 2688.4 2691.7 2638.1 2641.2 2623.3 2714.8 2969.7 3217.2 3560.9 p »
De militaire hulp aan het buitenland steeg volgens Eurostat van 69 miljoen euro in 2014 tot 979 miljoen in 2024.Meer weten
In gewone woorden
Eurostat heeft een aparte lijn voor militaire hulp aan andere landen: materieel of geld dat voor hun defensie wordt gegeven. Die lijn is de jongste jaren sterk gestegen. Het bestand vermeldt niet naar welke landen die hulp ging.
Waarom dit belangrijk is
Die hulp telt mee in de Belgische defensie-uitgaven, terwijl ze het Belgische leger niet uitrust.
Citaat uit het document
« A,MIO_EUR,S13,GF0203,TE,BE 69.4 91.3 170.5 179.8 119.3 113.3 102.3 126.9 231.6 351.2 978.7 p »
In 2025 werd een deel van de munitieaankopen vooraf betaald: de Europese rekeningen, die bij levering tellen, registreerden daardoor 3,4 miljard euro minder uitgaven dan de betalingen.Meer weten
In gewone woorden
In 2025 betaalde Defensie een deel van haar munitie vooraf, nog voor ze geleverd werd. De NAVO telt de uitgave op het moment van betaling. De Europese rekeningen tellen ze pas bij levering, dus later.
Waarom dit belangrijk is
Die verschuiving verklaart een groot deel van het verschil tussen de twee cijfers voor 2025, en ze weegt op het tekort in de jaren waarin het materieel aankomt.
Om in het achterhoofd te houden
De uitgave verdwijnt niet, ze verschuift: ze duikt bij de levering weer op in de Europese rekeningen.
Citaat uit het document (origineel in het Frans)
« Cette correction a donné lieu à un ajustement important des dépenses et du solde de financement selon le SEC en 2025 (3,4 milliards d'euros). »
Algemene toelichting begroting 2026 (januari 2026) · pagina 10 van de pdf
RamingIn de Europese rekeningen stijgen de defensie-uitgaven van het federale niveau van 1,4 % van het bbp in 2025 tot 1,6 % in 2026.Meer weten
In gewone woorden
ESR is de naam van de Europese boekhoudregels. ‘Entiteit I’ is het federale niveau en de sociale zekerheid samen. Volgens die regels stijgt defensie van 1,4 % naar 1,6 % van het bbp tussen 2025 en 2026.
Waarom dit belangrijk is
De regering noemt die stijging als een van de redenen waarom de federale uitgaven in 2026 stijgen.
Citaat uit het document (origineel in het Frans)
« une augmentation des dépenses de défense (SEC) de 1,4 % du PIB à 1,6 %. »
Algemene toelichting aangepaste begroting 2026 (april 2026) · pagina 11 van de pdf
VooruitzichtHet Monitoringcomité raamt de defensie-uitgaven in de zin van de NAVO op 13,6 miljard euro in 2027 en 15,0 miljard in 2031.Meer weten
In gewone woorden
Het Monitoringcomité is een groep topambtenaren die raamt waar de begroting naartoe gaat als er geen nieuwe beslissingen komen. Het verwacht dat de defensie-uitgaven in euro blijven stijgen tot 2031. In procent van het bbp blijven ze iets onder 2 %.
Waarom dit belangrijk is
Deze ramingen dienen als basis voor de onderhandelingen over de begroting 2027 en de volgende jaren.
Om in het achterhoofd te houden
Op 21 november 2026 was de begroting 2027 nog niet gestemd: deze bedragen kunnen nog veranderen.
Citaat uit het document
« Defensie-inspanning nominaal (NAVO definitie) 13.640 13.909 14.123 14.585 15.037 »
Monitoringcomité (juli 2026) · pagina 8 van de pdf
VooruitzichtDe begroting van het ministerie van Defensie zelf zou 11,3 miljard euro bereiken in 2027 en 12,6 miljard in 2031.Meer weten
In gewone woorden
Dit is het deel dat het ministerie van Defensie rechtstreeks beheert, zonder de pensioenen of de uitgaven van andere departementen. Het blijft elk jaar groeien tot 2031.
Waarom dit belangrijk is
Dit is de enveloppe die de wervingen, de werking en de betalingen voor het nieuwe materieel financiert.
Citaat uit het document
« Budget Defensie (Sectie 16 Crt) 11.281 11.502 11.761 12.192 12.616 »
Monitoringcomité (juli 2026) · pagina 8 van de pdf
VooruitzichtBuiten de begroting van Defensie zou de defensie-inspanning van 2027 tot 2031 nog 2,4 miljard euro per jaar tellen (militaire pensioenen en uitgaven van andere departementen).Meer weten
In gewone woorden
Buiten de begroting van Defensie telt de inspanning ook de militaire pensioenen en uitgaven van andere departementen. Het Monitoringcomité verwacht dat dit deel tussen 2027 en 2031 ongeveer stabiel blijft.
Waarom dit belangrijk is
Als dit deel niet groeit zoals gepland, hangt de 2 %-doelstelling meer af van de begroting van Defensie zelf.
Om in het achterhoofd te houden
Het plan van februari 2026 voorzag een groter extern deel in 2029; het verschil komt vooral door de ‘genormeerde’ uitgaven die niet werden gevonden.
Citaat uit het document
« Externe Defensie-inspanning 2.360 2.408 2.362 2.393 2.421 »
Monitoringcomité (juli 2026) · pagina 8 van de pdf
VooruitzichtGemeten volgens de Europese regels (COFOG) zouden de defensie-uitgaven stijgen van 1,8 % van het bbp in 2027 tot 2,1 % in 2029, of 15,4 miljard euro.Meer weten
In gewone woorden
Volgens de Europese regels volgen de defensie-uitgaven niet de betalingen maar de leveringen. Omdat veel besteld materieel rond 2029 moet aankomen, stijgen de getelde uitgaven dat jaar. Ze liggen dan hoger dan het cijfer volgens de NAVO.
Waarom dit belangrijk is
Deze maatstaf telt voor het tekort en voor de Europese regels: de kalender van de leveringen beïnvloedt rechtstreeks het begrotingssaldo van elk jaar.
Om in het achterhoofd te houden
Het is een benadering van het Monitoringcomité, en de leveringskalender kan opschuiven.
Citaat uit het document
« Defensie-inspanning benadering (COFOG definitie) 12.573 13.505 15.365 15.683 15.559 »
Monitoringcomité (juli 2026) · pagina 8 van de pdf
Hoeveel mensen
Begin 2025 telde Defensie ongeveer 28.500 voltijdse medewerkers (26.200 militairen en 2.300 burgers), plus ongeveer 2.500 actieve reservisten.Meer weten
In gewone woorden
‘Voltijds’ betekent dat er in voltijdse equivalenten wordt geteld: twee halftijdsen tellen als één. Reservisten zijn mensen met een ander beroepsleven die enkele dagen per jaar of wanneer nodig voor Defensie werken.
Waarom dit belangrijk is
Dit is het vertrekpunt voor de wervingsdoelen; het aantal mensen weegt op de loonmassa, een groot deel van de begroting van Defensie.
Om in het achterhoofd te houden
Deze cijfers zijn ordes van grootte (‘ongeveer’) die Defensie zelf geeft.
Citaat uit het document
« Début 2025, la Défense comptait environ 28.500 employés à temps plein (26.200 militaires et 2.300 civils) et environ 2.500 réservistes actifs. »
Defensie, Strategische Visie 2025 · pagina 63 van de pdf
VooruitzichtDoel eind 2029: 29.400 voltijdse militairen, 6.900 reservisten en 5.200 burgers.Meer weten
In gewone woorden
Defensie legde personeelsdoelen vast voor het einde van de legislatuur, in 2029. Ze wil meer voltijdse militairen, veel meer reservisten en meer burgers. Burgers zijn werknemers van Defensie die geen militair zijn (informatica, administratie, onderhoud…).
Waarom dit belangrijk is
Meer personeel betekent elk jaar meer lonen, en later meer pensioenen: het is een blijvende uitgave.
Om in het achterhoofd te houden
Het zijn doelen: ze hangen af van het vermogen om personeel aan te werven en te houden.
Citaat uit het document
« Fin 2029, la Défense devrait alors compter 29.400 militaires à temps plein, 6.900 réservistes et 5.200 civils. »
Defensie, Strategische Visie 2025 · pagina 63 van de pdf
VooruitzichtDe wet op de militaire programmering legt een doel vast voor 2034: 34.500 militairen van het actief kader, 12.800 reservisten (jongeren in de vrijwillige legerdienst inbegrepen) en 8.500 burgers.Meer weten
In gewone woorden
De wet op de militaire programmering is een wet die het parlement stemde en die de krachtlijnen van Defensie tot 2034 vastlegt. Ze legt personeelsdoelen voor dat jaar vast. Het ‘actief kader’ zijn de beroepsmilitairen die voltijds werken.
Waarom dit belangrijk is
Die doelen geven een idee van de omvang van Defensie over meerdere legislaturen, en dus van haar toekomstige personeelsuitgaven.
Om in het achterhoofd te houden
Bij de reservisten horen hier ook de jongeren die de vrijwillige legerdienst volgen.
Citaat uit het document (origineel in het Frans)
« l’annexe I, avec l’objectif d’atteindre 34.500 militaires du cadre actif, 12.800 militaires du cadre de réserve, comprenant également les jeunes qui participent à l’année de service militaire, et 8500 civils en 2034. »
Wet militaire programmering 2026-2034 (aangenomen tekst, december 2025) · pagina 4 van de pdf
VooruitzichtOm dat te halen, plant Defensie in 2026 de werving van 2.800 actieve militairen, 1.050 reservisten en 960 burgers, en daarna tot 3.600 militairen per jaar.Meer weten
In gewone woorden
Om te groeien moet Defensie meer mensen aanwerven dan er vertrekken. De wet legt vast hoeveel mensen ze elk jaar wil aanwerven. Het gaat om instroom, niet om het totale aantal mensen.
Waarom dit belangrijk is
Het wervingsritme bepaalt het ritme waarin de personeelsuitgaven stijgen.
Om in het achterhoofd te houden
De documenten geven het aantal geplande vertrekken niet.
Citaat uit het document (origineel in het Frans)
« Militaires du cadre actif 2800 3100 3100 3300 3300 3500 3600 3600 3600 »
Wet militaire programmering 2026-2034 (aangenomen tekst, december 2025) · pagina 18 van de pdf
Toon nog 2 gecontroleerde feiten
VooruitzichtEen vrijwillige legerdienst start in 2026 met 500 geselecteerde jongeren, en vanaf 2028 met 1.000 per jaar.Meer weten
In gewone woorden
De vrijwillige legerdienst laat jongeren een jaar bij Defensie doorbrengen. Hij is niet verplicht. Defensie telt die vrijwilligers bij de reservisten.
Waarom dit belangrijk is
Het is een nieuwe personeelsuitgave, en een van de gekozen middelen om de reserve te vergroten.
Citaat uit het document (origineel in het Frans)
« Une première levée du service militaire volontaire sera organisée en 2026, avec pour objectif de sélectionner 500 candidats. »
Defensie, Strategische Visie 2025 · pagina 63 van de pdf
VooruitzichtEen nieuwe werkgeversbijdrage op ambtenaren die na mei 2026 worden benoemd, zou Defensie 3,7 miljoen euro kosten in 2026 en 297,3 miljoen in 2034; die kost is niet opgenomen in haar wervingsdoelen.Meer weten
In gewone woorden
De regering voerde een nieuwe bijdrage in die overheidswerkgevers betalen op ambtenaren die vanaf juni 2026 worden benoemd. Beroepsmilitairen zijn allemaal benoemd: Defensie kan ze niet met een contract aanwerven. De kost stijgt naarmate er meer wordt aangeworven.
Waarom dit belangrijk is
Een beslissing voor de hele administratie heeft een bijzonder effect op Defensie, die veel aanwerft.
Om in het achterhoofd te houden
Volgens het kabinet van de minister van Begroting moet die meerkost worden gecompenseerd op de werkings- en investeringskosten.
Citaat uit het document
« Cotisation patronale estimée 3,7 22,7 59,4 113,3 297,3 »
Rekenhof, begroting 2026 (februari 2026) · pagina 158 van de pdf
Waarom het verandert
RamingVolgens de NAVO steeg de Belgische defensie van 0,97 % van het bbp in 2014 tot 1,29 % in 2024, en daarna tot 2,00 % in 2025.Meer weten
In gewone woorden
Dit percentage vergelijkt de defensie-uitgaven met de omvang van de economie. Jarenlang bleef het iets onder 1 %. Rond 2020 begon het te stijgen, en in 2025 maakte het een grote sprong.
Waarom dit belangrijk is
Die sprong in één jaar is een van de grote redenen waarom de federale uitgaven in 2025 stijgen.
Om in het achterhoofd te houden
De cijfers voor 2024 en 2025 zijn ramingen van vóór het einde van het jaar.
Citaat uit het document
« Belgium 0.97 0.91 0.90 0.89 0.89 0.89 1.01 1.04 1.16 1.18 1.29 2.00 »
NAVO, defensie-uitgaven 2014-2025 (augustus 2025) · pagina 9 van de pdf
RamingIn 2025 stijgen de Belgische defensie-uitgaven volgens de NAVO met 57 % op een jaar, na aftrek van de prijsstijging.Meer weten
In gewone woorden
‘Na aftrek van de prijsstijging’ betekent dat het effect van de inflatie eruit wordt gehaald: je meet wat je echt meer kunt kopen. In 2025 stijgen de defensie-uitgaven met meer dan de helft op een jaar.
Waarom dit belangrijk is
Zo'n bruuske stijging vraagt om snel geld te vinden: dat verklaart waarom tijdelijke ontvangsten en een hoger tekort werden ingezet.
Om in het achterhoofd te houden
Het is een raming van de NAVO van juni 2025.
Citaat uit het document
« Belgium -2.11 -4.25 -0.34 0.21 2.52 1.82 7.96 10.10 16.20 2.94 9.88 57.41 »
NAVO, defensie-uitgaven 2014-2025 (augustus 2025) · pagina 9 van de pdf
Op 11 april 2025 besliste de ministerraad om de NAVO-norm al vanaf 2025 te halen: minstens 2 % van het bbp voor defensie, in plaats van 2029 zoals in het regeerakkoord stond.Meer weten
In gewone woorden
De ministerraad is de vergadering van alle ministers van de federale regering. Op 11 april 2025 besliste hij om meteen, al in 2025, 2 % van het bbp voor defensie te halen. Het regeerakkoord voorzag om er geleidelijk te komen tegen 2029.
Waarom dit belangrijk is
Door de doelstelling vier jaar te vervroegen, stegen de uitgaven in één keer, en moest tegelijk worden beslist hoe ze te financieren.
Om in het achterhoofd te houden
Die beslissing, het ‘paasakkoord’, legt 2 % vast als een minimum dat elk jaar behouden moet blijven.
Citaat uit het document (origineel in het Frans)
« a décidé d’atteindre la norme Otan à partir de 2025, de sorte que les dépenses en matière de Défense doivent s’élever à au moins 2 % du PIB. »
Rekenhof, begroting 2026 (februari 2026) · pagina 131 van de pdf
Het regeerakkoord van januari 2025 voorzag een groeipad naar 2 % van het bbp voor defensie uiterlijk in 2029, en naar 2,5 % uiterlijk in 2034.Meer weten
In gewone woorden
Het regeerakkoord is het programma dat de meerderheidspartijen in januari 2025 ondertekenden. Voor defensie voorzag het om uiterlijk in 2029 2 % van het bbp te halen, en daarna uiterlijk in 2034 naar 2,5 % te gaan.
Waarom dit belangrijk is
De eerste stap werd vervroegd; de tweede blijft voorlopig de officiële horizon van de regering.
Citaat uit het document (origineel in het Frans)
« nous définissons une trajectoire de croissance accélérée vers 2 % du PIB pour les dépenses de défense d’ici 2029 au plus tard et vers 2,5% en 2034 au plus tard »
Regeerakkoord (januari 2025) · pagina 191 van de pdf
Toon nog 8 gecontroleerde feiten
2 % halen vanaf 2025 vergt 3,9 miljard euro extra uitgaven in 2025 en 16,8 miljard in totaal van 2025 tot 2029.Meer weten
In gewone woorden
Om van ongeveer 1,3 % naar 2 % van het bbp te gaan, moet er elk jaar meerdere miljarden meer worden uitgegeven dan vroeger. Het defensieplan becijfert die meeruitgave jaar per jaar. Het hoogste bedrag is dat van 2025, het jaar van de sprong.
Waarom dit belangrijk is
Die meeruitgave moet op een of andere manier gefinancierd worden: met ontvangsten, besparingen elders of leningen.
Om in het achterhoofd te houden
Het is een vergelijking met het traject van vroeger, niet de totale defensiebegroting.
Citaat uit het document
« Dépenses supplémentaires Défense 2025 2026 3.866 3.522 2027 2028 2029 Total 3.222 3.099 3.074 16.783 »
Rekenhof, begroting 2026 (februari 2026) · pagina 133 van de pdf
Omdat het verwachte bbp in februari 2026 naar boven werd herzien, werden de defensie-uitgaven 2025-2029 met 552,8 miljoen euro verhoogd, tot 17,3 miljard, om op 2 % te blijven.Meer weten
In gewone woorden
Toen het Planbureau, de instelling die de officiële economische vooruitzichten maakt, in februari 2026 zijn bbp-vooruitzichten verhoogde, groeide de 2 %-doelstelling mee. De regering voegde daarom kredieten toe aan Defensie om op 2 % te blijven.
Waarom dit belangrijk is
Dat toont dat de kost van een doel in procent nooit vastligt: hij verandert met elke nieuwe economische vooruitzichten.
Om in het achterhoofd te houden
Het totaal dekt de vijf jaren 2025 tot 2029.
Citaat uit het document (origineel in het Frans)
« 552,8 millions d’euros pour atteindre 17.335,8 millions d’euros3, afin de respecter la norme de 2 % de l’Otan. »
Rekenhof, aangepaste begroting 2026 (mei 2026) · pagina 79 van de pdf
VooruitzichtTussen 2026 en 2027 zouden de defensie-uitgaven in de Europese rekeningen met 1,8 miljard euro stijgen, vooral door de kalender van de leveringen (1,5 miljard) en 322 miljoen extra kredieten.Meer weten
In gewone woorden
Tussen 2026 en 2027 stijgen de defensie-uitgaven volgens de Europese regels vooral omdat al besteld materieel geleverd wordt. Een kleiner deel komt van extra kredieten in de begroting van Defensie.
Waarom dit belangrijk is
Die stijging weegt op de begroting 2027 waarover de regering onderhandelt.
Om in het achterhoofd te houden
Het is een raming van juli 2026, bij ongewijzigd beleid.
Citaat uit het document
« Défense : +1.792 millions d’euros (corrections SEC : +1.470 millions d’euros ; crédits : +322 millions d’euros) »
Monitoringcomité (juli 2026) · pagina 17 van de pdf
De begroting 2026 voegt 321 miljoen euro toe aan Defensie omdat de wisselkoers ongunstig is voor de betaling van de F-35-vliegtuigen en de drones (MALE).Meer weten
In gewone woorden
De wisselkoers is de prijs van een munt in een andere munt. Is die ongunstig, dan kost een contract in een andere munt meer euro. Dat gebeurt voor de F-35-vliegtuigen en de MALE-bewakingsdrones.
Waarom dit belangrijk is
Een deel van de stijging komt niet van nieuwe aankopen maar van de prijs, in euro, van al ondertekende contracten.
Citaat uit het document (origineel in het Frans)
« raison des taux de change désavantageux pour le paiement des F35 et de drones (Male) (+321 millions d’euros) »
Rekenhof, begroting 2026 (februari 2026) · pagina 155 van de pdf
Op de top in Den Haag (juni 2025) verbonden de NAVO-landen zich ertoe tegen 2035 jaarlijks 5 % van het bbp aan defensie en veiligheid te besteden, waarvan minstens 3,5 % aan defensie in de strikte zin.Meer weten
In gewone woorden
Op de top van juni 2025 verhoogden de NAVO-landen hun gemeenschappelijke doelstelling. Ze mikken op 5 % van het bbp per jaar tegen 2035, in twee delen: minstens 3,5 % voor defensie in de strikte zin, en tot 1,5 % voor veiligheid in de brede zin (cyberverdediging, infrastructuur, weerbaarheid).
Waarom dit belangrijk is
Die doelen liggen duidelijk boven de huidige 2 %; hoe België ze al dan niet benadert, is een van de open punten in het begrotingsdebat.
Om in het achterhoofd te houden
Het is een politiek engagement van het bondgenootschap, geen Belgische wet; het traject wordt in 2029 herbekeken.
Citaat uit het document
« Allies will allocate at least 3.5% of GDP annually based on the agreed definition of NATO defence expenditure by 2035 »
VooruitzichtDe Strategische Visie van Defensie (juli 2025) gaat uit van 2 % van het bbp tot 2033, en daarna 2,5 % in 2034; de Haagse doelstelling is er nog niet in becijferd.Meer weten
In gewone woorden
De Strategische Visie is het langetermijnplan van Defensie, dat de regering in juli 2025 goedkeurde. Ze voorziet om tot 2033 op 2 % van het bbp te blijven en in 2034 naar 2,5 % te gaan. Ze legt nog geen weg vast naar de NAVO-doelstelling van 3,5 %.
Waarom dit belangrijk is
Het gekozen traject bepaalt de plaats van defensie in de begrotingen van de volgende twee legislaturen.
Om in het achterhoofd te houden
De Visie vermeldt dat de regering het traject kan aanpassen; een volgende regering kan ook anders beslissen.
Citaat uit het document (origineel in het Frans)
« La trajectoire retenue dans la présente Vision stratégique prévoit un effort de défense de 2% du PIB jusqu’en 2033 et ensuite 2,5% du PIB en 2034. »
Defensie, Strategische Visie 2025 · pagina 7 van de pdf
VooruitzichtDefensie mikt tegen 2035 op een begroting die ongeveer verdeeld is over 35 % personeel, 40 % werking en 25 % investeringen.Meer weten
In gewone woorden
Defensie legde een ideale verdeling van haar begroting tegen 2035 vast. Iets meer dan een derde zou naar personeel gaan, twee vijfden naar werking (training, onderhoud, munitie) en een vierde naar investeringen.
Waarom dit belangrijk is
Die verdeling dient als ijkpunt om te beoordelen of de begroting van Defensie in evenwicht is tussen mensen, materieel en werking.
Om in het achterhoofd te houden
Het is niet dezelfde indeling als die van de NAVO: de percentages zijn niet rechtstreeks vergelijkbaar.
Citaat uit het document (origineel in het Frans)
« répartition des ressources à l’horizon 2035 d’environ 35 % pour le personnel, 40 % pour le fonctionnement et 25 % pour l’investissement. »
Defensie, Strategische Visie 2025 · pagina 67 van de pdf
VooruitzichtDe Europese Commissie verwacht dat het Belgische tekort in 2027 stijgt, onder meer door hogere intresten en defensie-uitgaven.Meer weten
In gewone woorden
De Europese Commissie maakt twee keer per jaar vooruitzichten voor elk land van de Unie. Voor België verwacht ze een hoger tekort in 2027. Ze noemt twee oorzaken: de intresten op de schuld en defensie.
Waarom dit belangrijk is
Dat plaatst defensie bij de uitgaven die meetellen in de discussie over de begroting 2027.
Om in het achterhoofd te houden
De Commissie maakte die berekening zonder federale begroting 2027, bij ongewijzigd beleid.
Citaat uit het document
« Higher expenditure on interest payments and defence is only partly offset by reductions in social benefits and subsidies at all government levels. »
Wat officieel becijferd is
Maatregelen waarvan een officiële instelling het effect op de begroting heeft berekend, per jaar. Een plus verbetert de begroting, een min verslechtert ze. Het zijn geen beslissingen. Verschillende doorrekeningen dateren van de vorige verkiezingscampagne en gaan over maatregelen die sindsdien zijn aangenomen: ze komen niet boven op wat nog gevonden moet worden.
| Maatregel | Effect per jaar | Bron |
|---|---|---|
| Niet-strategische overheidsparticipaties verkopen, de helft voor de schuld, de helft voor defensie en energie · voorgesteld door N-VA (repris dans la liste du Bureau du Plan, juin 2026) | +€ 10,0 miljard | Planbureau, doorrekening N-VA (mei 2024) |
| Defensie verhogen om 2 % van het bbp te halen in 2034 · voorgesteld door MR · sindsdien geheel of gedeeltelijk aangenomen | −€ 1,4 miljard | Planbureau, doorrekening MR (mei 2024) |
| Het budget voor veiligheid structureel verhogen (72 % voor defensie) · voorgesteld door N-VA · sindsdien geheel of gedeeltelijk aangenomen | −€ 500 miljoen | Planbureau, doorrekening N-VA (mei 2024) |
| 500 miljoen van de FPIM in de defensie-industrie investeren (2025-2027) · voorgesteld door cd&v | −€ 167 miljoen | Planbureau, doorrekening cd&v (mei 2024) |
| Tijdelijke investeringsimpuls (70 % voor defensie) · voorgesteld door N-VA · sindsdien geheel of gedeeltelijk aangenomen | −€ 50 miljoen | Planbureau, doorrekening N-VA (mei 2024) |
In de lijst van 263 opties van het Planbureau voor de begroting 2027 heeft maar één optie met een link naar defensie een bedrag: overheidsparticipaties verkopen (10 miljard euro in 2029), de helft voor de schuld, de helft voor defensie en energie.Meer weten
In gewone woorden
In juni 2026 publiceerde het Planbureau een lijst van opties die organisaties en partijen voorstelden voor de begroting 2027. Verschillende gaan over defensie, maar maar één heeft een officieel becijferd bedrag: overheidsparticipaties verkopen. Dat bedrag komt uit een doorrekening van vóór de verkiezingen van 2024.
Waarom dit belangrijk is
Een verkoop brengt maar één keer op: ze kan de schuld verminderen, maar lost geen uitgave op die elk jaar terugkomt.
Om in het achterhoofd te houden
Intussen is al een verkoop van 20 % van Belfius afgesproken: het bedrag komt er niet zomaar bij.
Citaat uit het document
« 10000 | DC Maatregel N-VA 702 »
In 2024 had het Planbureau het voorstel van de MR doorgerekend om 2 % van het bbp te halen in 2034: 1,4 miljard euro extra uitgaven in 2029.Meer weten
In gewone woorden
Vóór de verkiezingen van 2024 berekende het Planbureau het budgettaire effect van de partijprogramma's. De MR stelde voor om 2 % van het bbp voor defensie te halen in tien jaar. De doorrekening gaf een stijgende meeruitgave, tot 1,4 miljard euro in 2029.
Waarom dit belangrijk is
Die doorrekening toont de orde van grootte van een tragere groei naar 2 %, vóór de beslissing om er al in 2025 te komen.
Om in het achterhoofd te houden
De doorrekening dateert van mei 2024 en vertrekt van de begroting van toen: ze geldt niet meer zomaar.
Citaat uit het document
« Impulsion budgétaire (mio €) -277 -554 -831 -1108 -1385 »
Planbureau, doorrekening MR (mei 2024) · pagina 26 van de pdf
Wie betaalt dit geld uit?
Van elke 100 euro in deze lijn: het deel dat elk bestuursniveau uitbetaalt. Samen is dat 100 %.
Het leger, de rechtbanken en de gevangenissen vallen onder de federale overheid. De politiezones en hulpverleningszones zijn lokaal.
Bron: Eurostat, tabel gov_10a_exp · gegevens opgehaald op 20 november 2026.
Waaraan wordt het concreet besteed?
Van elke 100 euro in deze lijn: wat met het geld wordt betaald. Samen is dat 100 %.
Bron: Eurostat, tabel gov_10a_exp · gegevens opgehaald op 20 november 2026.
Hoe deze lijn is veranderd
Bovenaan het bedrag in euro van elk jaar, zonder correctie voor de prijsstijgingen. Onderaan hetzelfde bedrag in procent van de rijkdom die het land in één jaar produceert (bbp), zodat je verschillende jaren kunt vergelijken.
Bekijk deze cijfers in een tabel
| Jaar | Veiligheid, justitie en defensie |
|---|---|
| 2024 | 18,6 |
| 2023 | 15,8 |
| 2022 | 14,9 |
| 2021 | 13,0 |
| 2020 | 12,4 |
| 2019 | 11,7 |
| 2018 | 11,3 |
| 2017 | 11,0 |
| 2016 | 10,7 |
| 2015 | 10,5 |
| 2014 | 10,8 |
| 2013 | 10,9 |
| 2012 | 10,7 |
| 2011 | 10,4 |
| 2010 | 10,1 |
| 2009 | 9,9 |
| 2008 | 10,0 |
| 2007 | 9,2 |
| 2006 | 8,9 |
| 2005 | 8,5 |
| 2004 | 8,1 |
| 2003 | 8,1 |
| 2002 | 7,9 |
| 2001 | 7,7 |
| 2000 | 7,0 |
| 1999 | 6,8 |
| 1998 | 6,4 |
| 1997 | 6,4 |
| 1996 | 6,3 |
| 1995 | 6,4 |
Bron: Eurostat, tabel gov_10a_exp · gegevens opgehaald op 20 november 2026.
Bekijk deze cijfers in een tabel
| Jaar | Veiligheid, justitie en defensie |
|---|---|
| 2024 | 3,00% |
| 2023 | 2,63% |
| 2022 | 2,65% |
| 2021 | 2,56% |
| 2020 | 2,67% |
| 2019 | 2,45% |
| 2018 | 2,47% |
| 2017 | 2,48% |
| 2016 | 2,50% |
| 2015 | 2,52% |
| 2014 | 2,67% |
| 2013 | 2,75% |
| 2012 | 2,75% |
| 2011 | 2,75% |
| 2010 | 2,79% |
| 2009 | 2,85% |
| 2008 | 2,84% |
| 2007 | 2,69% |
| 2006 | 2,74% |
| 2005 | 2,74% |
| 2004 | 2,74% |
| 2003 | 2,89% |
| 2002 | 2,90% |
| 2001 | 2,90% |
| 2000 | 2,73% |
| 1999 | 2,79% |
| 1998 | 2,78% |
| 1997 | 2,85% |
| 1996 | 2,86% |
| 1995 | 2,91% |
Bron: Eurostat, tabel gov_10a_exp, gov_10dd_edpt1 · gegevens opgehaald op 20 november 2026.